نه ماه پس از آغاز جنگ ایران و  ایالات متحده، محموله‌های انرژی از خاورمیانه به بازارهای جهانی، بهبود تدریجی را نشان می‌دهند. هرچند حجم فرآورده‌های نفتی بارگیری شده در خلیج فارس در ماه‌های اخیر افزایش یافته، اما حمل و نقل نفت، فرآورده‌های پالایش شده و گاز مایع با نرخ‌های متفاوتی در حال بهبود است. همچنین، خطر حمله به پالایشگاه‌های منطقه و برخی از کشورهایی که مصرف داخلی را در اولویت قرار می‌دهند، بر عرضه سوخت بین‌المللی تأثیر می‌گذارد.

افزایش انتقال سوخت از طریق تنگه هرمز

در ماه‌های اخیر، حمل و نقل فرآورده‌های نفتی تصفیه شده در خلیج فارس تقریبا افزایش یافته است. در ماه اکتبر، کل میزان محصولاتی مانند سوخت دیزل، نفتای مورد استفاده در تولیدات پتروشیمی و گاز مایع (LPG) که در بنادر منطقه به کشتی‌ها بارگیری شده، تقریباً به ۳ میلیون بشکه در روز رسید.

همچنین، محموله‌های نفتی در خلیج فارس، پس از کاهش به کمتر از یک میلیون بشکه در روز در ماه مه، در ماه اکتبر به ۳ میلیون بشکه در روز افزایش یافت. در نتیجه، حجم حمل و نقل از پایین‌ترین سطح خود در سال تقریباً سه برابر شده است.

با وجود بهبود اوضاع، میزان صادرات محصولات از منطقه هنوز در حدود نیمی از سطح قبل از شروع جنگ با ایران است.

خاویر تانگ، تحلیلگر ارشد بازار در ورتکسا، اظهار داشت که اکثر فرآورده‌های نفتی بارگیری شده در خلیج فارس از طریق تنگه هرمز خارج شده‌ یا به زودی از آنجا خارج خواهند شد.

با این وجود، او اظهار داشت که محاسبه دقیق میزان واقعی محموله‌های عبوری از این تنگه دشوار است. زیرا، انتقال محموله‌ها از کشتی به کشتی در خلیج فارس و غیرفعال کردن سیستم‌های ردیابی توسط برخی از کشتی‌ها، تعیین رقم حمل شده را دشوار می‌کند. بهبود در محصولات نفتی تصفیه شده از محموله‌های نفت خام عقب مانده و عرضه نفت در ماه‌های گذشته گاهی به سطوح ابتدای فوریه نزدیک شده است.

صادرات نفت به سطح پیش از جنگ نزدیک می‌شود

در محموله‌های انرژی به خاورمیانه، تفاوت قابل توجهی بین نفت خام و فرآورده‌های نفتی تصفیه شده وجود دارد. فریدون فشارکی، رئیس افتخاری شرکت مشاوره انرژی FGE NexantECA، هفته گذشته داده‌هایی در مورد بهبود صادرات نفت منطقه به اشتراک گذاشت. او اعلام کرد که با احتساب صادرات از طریق خط لوله، صادرات نفت خام به ۸۰ تا ۸۵ درصد از سطح قبل از جنگ رسیده است. 

البته، او اشاره کرد که صادرات فرآورده‌های نفتی تصفیه‌شده بین ۳۵ تا ۴۰ درصد از سطح قبل از جنگ باقی مانده است. این داده‌ها، تفاوت در نحوه‌ عرضه‌ محصولات انرژی مختلف از منطقه به بازارهای بین‌المللی را نمایان می‌کند.

حمل و نقل LNG در تنگه هرمز نیز در حال بهبود است.  با این حال، ارسال محموله‌های LNG تنها به حدود یک‌سوم مقدار قبل از جنگ رسیده است. بنابراین، به نظر می‌رسد که بهبود در حمل و نقل گاز طبیعی از نفت خام بسیار کمتر است.

 تاثیر خطر حمله به پالایشگاه‌ها بر تأمین سوخت

خطرات امنیتی برای زیرساخت‌های انرژی نیز از عوامل محدودکننده حمل و نقل فرآورده‌های نفتی تصفیه شده در خلیج فارس است. تحولات نشان می‌دهد که زیرساخت‌های نفتی، به ویژه پالایشگاه‌ها، همچنان در برابر حملات پهپادی آسیب‌پذیر هستند.

از همین روی، تولیدکنندگان منطقه صادرات نفت  را در اولویت قرار می‌دهند. باید توجه داشت که صادرات مستقیم نفت در مقایسه با فرآوری آن در پالایشگاه‌ها برای تبدیل به گازوئیل و سایر سوخت‌ها، به زیرساخت‌های متفاوتی نیاز دارد.

با توجه به اینکه، شرایط امنیتی در منطقه همچنان بر ترجیحات تولید و صادرات تأثیر می‌گذارد، بازار جهانی گازوئیل همچنان با کمبود عرضه مواجه است.  

با وجود افزایش صادرات نفت از خاورمیانه، شرایط عرضه در بازار جهانی فرآورده‌های نفتی پالایش‌شده همچنان محدود است.

همچنین، برخی از کشورهای تولیدکننده سوخت، باوجود درآمد بالایی که می‌توانند از صادرات به دست آورند، تأمین نیازهای سوخت داخلی خود را در اولویت قرار می‌دهند. این وضعیت، میزان عرضه فرآورده‌های نفتی به بازارهای بین‌المللی را محدود می‌کند. به ویژه در بازار دیزل، تصمیمات صادراتی کشورهای تولیدکننده به دقت رصد می‌شود.

وضعیت مشابهی در چین، یکی از تولیدکنندگان اصلی فرآورده‌های نفتی در جهان، در حال وقوع است و به دلیل کمبود ذخایر داخلی در این کشور، احتمالا صادرات گازوئیل چین محدود شود.

در مجموع، اختلالات در حمل و نقل انرژی پس از آغاز درگیری ایران و آمریکا همچنان موضوع اصلی در بازار جهانی فرآورده‌های نفتی است. افزایش ترانزیت محموله‌ها در خلیج فارس به بهبود صادرات از طریق تنگه هرمز کمک می‌کند.

با این وجود، بازگشت به حجم نفت خام، گازوئیل، نفتا، گاز مایع و گاز طبیعی مایع (LNG) به پیش از جنگ با همان سرعت اتفاق نمی‌افتد. ایمنی پالایشگاه‌ها، ترافیک کشتیرانی و نیازهای مصرف داخلی کشورهای تولیدکننده از جمله عوامل اصلی تعیین‌کننده عرضه بین‌المللی انرژی هستند.