رونق ساخت مراکز داده و زیرساختهای هوش مصنوعی، تنها داستانی درباره سهام شرکتهای فناوری، تراشهسازان یا رشد سرمایهگذاری نیست؛ پشت این پروژهها شبکهای گسترده از جریانهای ارزی شکل گرفته که میتواند بهتدریج بر بازار جهانی فارکس اثر بگذارد. خرید تجهیزات، ساخت مراکز داده، قراردادهای انرژی، تأمین مالی پروژهها و پوشش ریسک ارزی، همگی شرکتها را با نیازهای چندارزی مواجه میکنند و در نتیجه، تقاضایی مستمر برای دلار، یورو، ین، پوند و ارزهای محلی ایجاد میشود.
- سرمایهگذاری جهانی در مراکز داده از حدود ۵۰۰ میلیارد دلار در ۲۰۲۴ به سمت ۵۸۰ میلیارد دلار در ۲۰۲۵ حرکت کرده و موج جدیدی از جریانهای ارزی شرکتی ایجاد کرده است.
- تیاسامسی، اکوینیکس و انویدیا نشان میدهند که رشد زیرساخت AI چگونه تقاضا برای دلار، یورو، ین و ارزهای محلی را در دو سوی زنجیره تأمین افزایش میدهد.
- اثر اصلی این جریانها احتمالاً در فورواردها، سوآپها و پوشش ریسک شرکتی دیده میشود، نه لزوماً در نوسانات روزانه بازار اسپات.
- در نتیجه، رونق AI یک داستان ساده «خرید دلار» نیست؛ بلکه شبکهای دوطرفه از جریانهای ارزی ایجاد میکند که میتواند بهتدریج بر نرخهای جهانی فارکس اثر بگذارد.
بر اساس برآورد آژانس بینالمللی انرژی، سرمایهگذاری جهانی در مراکز داده در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۰۰ میلیارد دلار بوده و انتظار میرفت این رقم در سال ۲۰۲۵ به حدود ۵۸۰ میلیارد دلار برسد. تنها پنج شرکت بزرگ فناوری نیز در سال گذشته بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری سرمایهای داشتهاند. در چنین مقیاسی، جریانهای ارزی مرتبط با زیرساخت هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک موضوع حسابداری نیستند و به بخشی از فعالیت مستمر خزانهداری شرکتهای چندملیتی تبدیل شدهاند.
چرا ساخت یک مرکز داده به معامله ارزی منجر میشود؟
یک مرکز داده مدرن در ظاهر در یک نقطه جغرافیایی ساخته میشود، اما زنجیره تأمین آن کاملاً جهانی است. پردازندهها، GPUها، تجهیزات شبکه و بسیاری از سختافزارهای محاسباتی در آسیا تولید میشوند و بخش قابلتوجهی از آنها با دلار آمریکا قیمتگذاری میشود. در مقابل، زمین، ساختمان، سیستمهای سرمایشی، نیروی کار، اتصال به شبکه برق و قراردادهای انرژی معمولاً با ارز محلی پرداخت میشوند.
از طرف دیگر، منابع مالی پروژه ممکن است در ترازنامه شرکت مادر، یک شرکت تابعه خارجی یا یک ساختار پروژهای قرار داشته باشد و هرکدام میتوانند ارز متفاوتی داشته باشند. بنابراین هر زمان ارز پرداخت با ارز عملکرد مالی شرکت یکسان نباشد، یک مواجهه ارزی ایجاد میشود.
شرکت میتواند این ریسک را بدون پوشش باقی بگذارد، آن را در داخل گروه خنثی کند یا از ابزارهایی مانند قراردادهای فوروارد، سوآپ، اختیار معامله و بدهی ارزی برای مدیریت آن استفاده کند. نتیجه این است که رشد زیرساخت هوش مصنوعی، بهصورت طبیعی حجم فعالیت خزانهداری شرکتها در بازار ارز را افزایش میدهد.
اعداد سرمایهگذاری شرکتهای فناوری چه میگویند؟
افزایش سرمایهگذاری شرکتهای بزرگ فناوری، ابعاد این جریان را بهتر نشان میدهد. مایکروسافت در افشای مالی سهماهه چهارم سال مالی ۲۰۲۶ اعلام کرد حدود دو سوم از ۴۱ میلیارد دلار مخارج سرمایهای فصلی آن به داراییهای کوتاهعمر اختصاص داشته که عمدتاً شامل GPU و CPU بوده است.
آمازون نیز طی ۱۲ ماه منتهی به دوره گزارش، حدود ۱۷۳ میلیارد دلار برای خرید اموال، ماشینآلات و تجهیزات یا PP&E هزینه کرده است. این شرکت افزایش ۶۶.۱ میلیارد دلاری نسبت به سال قبل را عمدتاً ناشی از سرمایهگذاری در هوش مصنوعی عنوان کرده است.
آلفابت نیز پیشبینی سرمایهگذاری سرمایهای خود برای سال ۲۰۲۶ را به محدوده ۱۹۵ تا ۲۰۵ میلیارد دلار افزایش داده، در حالی که متا محدوده ۱۳۰ تا ۱۴۵ میلیارد دلار را هدفگذاری کرده است.
در چنین سطوحی، خرید تجهیزات و تأمین مالی پروژهها به یک جریان تکرارشونده تبدیل میشود. هرچه برنامه ساخت مراکز داده بزرگتر شود، شرکتها ناچارند بخش بیشتری از این جریانهای ارزی را در برنامههای خزانهداری خود لحاظ کنند.
تیاسامسی؛ روشنترین نمونه ارتباط هوش مصنوعی و بازار ارز
در میان شرکتهای زنجیره تأمین فناوری، تیاسامسی (TSMC) یکی از شفافترین نمونهها برای بررسی این ارتباط است. تقریباً تمام فروش این شرکت با دلار آمریکا انجام میشود، در حالی که بیش از نیمی از مخارج سرمایهای آن به ارزهایی غیر از دلار تایوان اختصاص دارد که عمدتاً شامل دلار، یورو و ین است.
این تفاوت میان ارز درآمد و هزینه، تیاسامسی را در معرض ریسک قابلتوجهی قرار میدهد. این شرکت برای مدیریت این ریسک از قراردادهای فوروارد، سوآپ، سپردههای ارزی و بدهیهای ارزی استفاده میکند و سررسید ابزارهای پوشش ریسک آن عموماً ۱۲ ماه یا کمتر است.
اهمیت موضوع زمانی بیشتر میشود که حساسیت مالی شرکت را در نظر بگیریم. بر اساس افشای تیاسامسی، کاهش ۱ درصدی ارزش دلار آمریکا در برابر دلار تایوان میتوانست بر مبنای سال ۲۰۲۵، حاشیه عملیاتی شرکت را حدود ۰.۳ واحد درصد کاهش دهد.
اما شاید مهمترین نشانه، تصمیم هیئتمدیره تیاسامسی در فوریه ۲۰۲۶ برای تزریق حداکثر ۳۰ میلیارد دلار به شرکت تیاسامسی باشد؛ اقدامی که بهطور مشخص با هدف کاهش هزینههای پوشش ریسک ارزی انجام شد.
این تصمیم نشان میدهد رشد چرخه سرمایهگذاری نیمهرساناها و هوش مصنوعی تا حدی بزرگ شده که مدیریت ریسک ارزی را به مسئلهای در سطح هیئتمدیره تبدیل کرده است.
تیاسامسی همزمان خریدار و فروشنده دلار است
رفتارتیاسامسی نکته مهمی برای تحلیل بازار ارز دارد. افزایش تقاضای جهانی برای تراشههای مورد استفاده در هوش مصنوعی، درآمد دلاری شرکت را افزایش میدهد. این دلارها در نهایت میتوانند برای تبدیل به ارز محلی یا پوشش ریسک به بازار بازگردند و فشار فروش دلار ایجاد کنند.
در مقابل، سرمایهگذاری سرمایهای شرکت در تجهیزات و پروژههایی که با دلار، یورو یا ین قیمتگذاری شدهاند، تقاضای ارزی ایجاد میکند. بنابراین چرخه هوش مصنوعی الزاماً به معنای افزایش یکطرفه تقاضا برای دلار نیست؛ بلکه میتواند همزمان جریان خرید و فروش دلار را تقویت کند.
همین ویژگی، تحلیل اثر هوش مصنوعی بر بازار ارز را پیچیدهتر از یک رابطه ساده میان افزایش سرمایهگذاری و تقویت دلار میکند.
اکوینیکس؛ نمونهای از رفتار اپراتورهای مراکز داده
در سمت دیگر زنجیره، شرکت اکوینیکس نمونه روشنی از نحوه مدیریت مواجهه ارزی اپراتورهای مراکز داده است. این شرکت در گزارش سالانه ۲۰۲۵ خود اعلام کرده که برای پوشش جریانهای نقدی پیشبینیشده در منطقه اروپا، خاورمیانه و آفریقا، عمدتاً با ارزهای پوند و یورو، از ابزارهای پوشش ریسک استفاده میکند.
اکوینیکس ابتدا بخشی از مواجهه ارزی شرکتهای تابعه را در داخل گروه با قراردادهای فوروارد خنثی میکند و سپس تنها خالص مواجهه باقیمانده را با قراردادهای فوروارد با طرفهای خارجی پوشش میدهد. این قراردادها تا دسامبر ۲۰۲۷ امتداد دارند.
این شرکت همچنین از سوآپهای بینارزی برای تبدیل بدهی با نرخ ثابت دلاری به تعهدات ارزی دیگر، با هدف پوشش سرمایهگذاری خالص خارجی، استفاده میکند.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان میدهد حجم واقعی مواجهه ارزی شرکتها میتواند بسیار بزرگتر از چیزی باشد که در معاملات مستقیم بازار نقدی دیده میشود. خزانهداری مرکزی شرکت ابتدا جریانهای مختلف را در داخل مجموعه با یکدیگر خنثی میکند و تنها باقیمانده وارد بازار خارجی میشود.
انویدیا نیز در دو طرف زنجیره حضور دارد
شرکت انویدیا نیز شواهد دیگری از گسترده شدن ردپای ارزی صنعت هوش مصنوعی ارائه میکند. این شرکت تا آوریل ۲۰۲۶ حدود ۳.۹۶ میلیارد دلار قرارداد ارزی باز در اختیار داشت. البته نمیتوان تمام این قراردادها را مستقیماً به هوش مصنوعی نسبت داد، اما وجود چنین حجم قابلتوجهی از قراردادهای ارزی در یکی از مهمترین تأمینکنندگان زیرساخت محاسباتی جهان نشان میدهد رشد صنعت فناوری، علاوه بر بازار سهام و کالا، در بازار ارز نیز اثر خود را برجای میگذارد.
“
«هوش مصنوعی لزوماً به معنای تقویت دلار نیست؛ بلکه یک شبکه جدید از جریانهای ارزی ایجاد میکند که از خرید GPU و ساخت مراکز داده تا پوشش ریسک شرکتها امتداد دارد. به همین دلیل، برای درک اثر واقعی رونق AI بر بازار فارکس باید بیشتر از نمودار اسپات به جریانهای فوروارد، سوآپ و رفتار خزانهداری شرکتهای بزرگ نگاه کرد.»
بابک شیری
کدام ارزها بیشتر تحت تأثیر قرار میگیرند؟
اثر توسعه زیرساخت هوش مصنوعی بر ارزها یکسان نیست و به محل پروژه، ارز فاکتور، ساختار تأمین مالی و میزان پوشش ریسک بستگی دارد. دلار آمریکا مهمترین ارز زنجیره است؛ زیرا بسیاری از تجهیزات سختافزاری با دلار قیمتگذاری میشوند و شرکتهای غیرآمریکایی برای خرید آنها به دلار نیاز دارند. در مقابل، صادرکنندگان آسیایی پس از دریافت درآمد دلاری، بخشی از آن را به ارز داخلی تبدیل میکنند.
دلار تایوان نیز از رشد صادرات تراشه سود میبرد، اما هزینههای سرمایهای خارجی شرکتهایی مانند TSMC تقاضای متقابل برای دلار، یورو و ین ایجاد میکند. در اروپا، افزایش ساخت مراکز داده میتواند تقاضا برای یورو و پوند را از طریق هزینههای ساخت، انرژی و نیروی کار افزایش دهد. با این حال، درآمدهای محلی شرکتها میتواند بخشی از این ریسک را بهصورت طبیعی پوشش دهد. در ژاپن نیز توسعه زنجیره تأمین تجهیزات و پروژههای داخلی میتواند تقاضا برای ین ایجاد کند، هرچند درآمد صادرکنندگان و تأمین مالی دلاری میتواند بخشی از این اثر را خنثی کند. در جنوب شرق آسیا نیز دلار سنگاپور و رینگیت مالزی اهمیت بیشتری پیدا میکنند. آژانس بینالمللی انرژی انتظار دارد تقاضای برق مراکز داده در جنوب شرق آسیا بیش از دو برابر شود که بخشی از آن به توسعه قطب مراکز داده سنگاپور و جنوب مالزی مربوط است.
چرا اثر هوش مصنوعی بیشتر در فورواردها دیده میشود؟
یکی از مهمترین نکات این تحلیل، تفاوت میان بازار نقدی و بازار مشتقات ارزی است. طبق دادههای BIS، حجم معاملات روزانه فرابورس بازار ارز در آوریل ۲۰۲۵ به حدود ۹.۶ تریلیون دلار رسید. از این میزان، معاملات فوروارد مستقیم حدود ۱.۸ تریلیون دلار در روز بود که نسبت به سال ۲۰۲۲ حدود ۶۰ درصد افزایش داشت. همچنین حجم قراردادهای باز سوآپهای ارزی، فورواردها و سوآپهای بینارزی تا پایان سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۳۰ تریلیون دلار رسید. دلار آمریکا نیز در ۸۹.۲ درصد از تمام معاملات ارزی در یک طرف معامله حضور داشت.
در مقایسه با چنین بازاری، حتی یک قرارداد چند میلیارد دلاری مرتبط با خرید تجهیزات هوش مصنوعی نمیتواند بهتنهایی حرکت روزانه EURUSD یا سایر جفتارزهای اصلی را توضیح دهد. اما این جریان میتواند در نقاط زمانی مشخص، تقاضای ساختاری ایجاد کند؛ برای مثال در زمان تحویل GPUها، پرداخت صورتحساب تجهیزات، مراحل ساخت مراکز داده و زمان بازتنظیم دورهای پوششهای ارزی.
به همین دلیل، اثر اصلی رونق هوش مصنوعی ممکن است نه در یک جهش ناگهانی در بازار نقدی، بلکه در دفترهای پوشش ریسک شرکتها، الگوی تبدیل درآمد صادرکنندگان و تأمین مالی بینارزی ظاهر شود.
تأثیر این روند بر نرخ ارز برای کاربران عادی
بازار ارز نهایتاً تمام این جریانهای عمده شرکتی را در نرخهایی که بانکها، کارگزاریها و شرکتهای انتقال پول ارائه میکنند، منعکس میکند. افزایش تقاضای شرکتها برای فوروارد دلار در یک سررسید مشخص یا تغییر الگوی تبدیل درآمد صادرکنندگان تراشه میتواند در نهایت بر نرخهای مورد استفاده مصرفکنندگان نیز اثر بگذارد.
به این ترتیب، حرکت ناگهانی یک ارز مانند دلار تایوان یا حتی برخی ارزهای اروپایی لزوماً نتیجه انتشار یک گزارش اشتغال یا تصمیم بانک مرکزی نیست. در برخی موارد، پشت یک جریان ارزی میتواند چیزی به سادگی برنامه تحویل هزاران GPU یا افزایش سرمایهگذاری یک شرکت بزرگ فناوری در یک مرکز داده جدید قرار داشته باشد.
هوش مصنوعی؛ داستانی فراتر از بازار سهام
رونق هوش مصنوعی را نباید صرفاً یک داستان صعودی برای سهام فناوری یا افزایش تقاضا برای تراشهها دانست. ساخت مراکز داده، توسعه شبکه برق، خرید تجهیزات، قراردادهای انرژی و تأمین مالی پروژهها یک شبکه چندلایه از جریانهای ارزی ایجاد کرده است.
مهمترین نکته این است که این جریان الزاماً به معنای «خرید دلار» نیست. شرکتهای فناوری ممکن است برای خرید سختافزار دلار بخرند، صادرکنندگان آسیایی دلارهای دریافتی خود را بفروشند، اپراتورهای مراکز داده برای هزینههای محلی یورو یا پوند خریداری کنند و خزانهداری شرکتها نیز از سوآپ و فوروارد برای خنثی کردن بخشی از این مواجههها استفاده کنند. بنابراین، اثر واقعی هوش مصنوعی بر بازار FX بیشتر شبیه یک شبکه دوطرفه از جریانهای شرکتی است تا یک موج یکطرفه در تقاضای دلار.
برای معاملهگران و تحلیلگران بازار ارز، این یعنی در کنار تورم، نرخ بهره، اشتغال و سیاست بانکهای مرکزی، باید به دادههای سرمایهگذاری شرکتهای فناوری، برنامه ساخت مراکز داده، قراردادهای خرید تجهیزات و گزارشهای پوشش ریسک ارزی نیز توجه کرد.
رونق هوش مصنوعی هنوز به اندازهای نیست که بتواند بهتنهایی جهت کلی دلار یا EURUSD را تعیین کند؛ اما با توجه به حجم سرمایهگذاریهای در حال انجام، میتواند بهتدریج یک منبع ساختاری و تکرارشونده از جریانهای ارزی ایجاد کند. این جریانها احتمالاً ابتدا در بازار فوروارد و سوآپهای ارزی قابل مشاهده خواهند بود و سپس بخشی از اثر خود را در نرخهای نقدی و قیمتهایی که فعالان اقتصادی روزانه با آنها مواجه میشوند، نشان خواهند داد.
در ترجمه برخی نقاط این مقاله از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
