آسیبهای واردشده به زیرساختهای خدمات ابری آمازون در بحرین و امارات متحده عربی، یکی از مهمترین ریسکهای پنهان در برنامه چند میلیارد دلاری کشورهای خلیج فارس برای تبدیل شدن به قطب جهانی هوش مصنوعی و فناوری را آشکار کرده است. خدمات وب آمازون اعلام کرده که پس از حملات جنگ ایران، هنوز امکان بازگرداندن دسترسی به زیرساختهای یکی از مناطق ابری بحرین و یکی از سه ناحیه میزبانی داده در امارات وجود ندارد.
- حملات جنگ ایران به زیرساختهای خدمات وب آمازون در بحرین و امارات، آسیبپذیری فیزیکی مراکز داده منطقه را آشکار کرد.
- آمازون هنوز نتوانسته دسترسی به بخشی از زیرساختهای خود در بحرین و یکی از نواحی ابری امارات را بازگرداند.
- با وجود این خسارتها، آمازون قصد دارد بیش از ۵.۳ میلیارد دلار برای ایجاد منطقه ابری جدید در عربستان سرمایهگذاری کند.
- جنگ نشان داده توسعه هوش مصنوعی در خلیج فارس دیگر فقط به سرمایه و برق وابسته نیست و امنیت فیزیکی و پراکندگی جغرافیایی نیز به یک هزینه اساسی تبدیل شدهاند.
زیرساخت آمازون در خلیج فارس آسیب دید
خدمات وب آمازون روز سهشنبه اعلام کرد خسارت واردشده به زیرساختهای این شرکت در بحرین و امارات گستردهتر از سطحی بوده که معماری معمول مراکز داده برای مقابله با آن طراحی شده است.
در بحرین، آسیب به چند ناحیه دسترسپذیری وارد شده؛ نواحیای که معمولاً از یک یا چند مرکز داده تشکیل میشوند و برای حفظ فعالیت خدمات در صورت از کار افتادن یک مرکز طراحی شدهاند. اما شدت خسارت به حدی بوده که این سازوکار نیز نتوانسته از اختلال کامل منطقه جلوگیری کند.
در امارات نیز دو مرکز خدمات وب آمازون در ماه مارس مستقیماً هدف حمله قرار گرفتند. یکی از نواحی این شرکت با شناسه mec1-az2 همچنان با مشکل جدی مواجه است و آمازون اعلام کرده امکان بازگرداندن دسترسی به منابع و دادههایی که صرفاً در این ناحیه ذخیره شدهاند، هنوز فراهم نشده است.
این اتفاق اهمیت زیادی دارد؛ زیرا معماری مراکز داده معمولاً بر این فرض بنا شده که چند ناحیه مستقل در یک کشور میتوانند در صورت از کار افتادن یکی از آنها، فعالیت خدمات را حفظ کنند. جنگ نشان داد که یک حمله گسترده میتواند همزمان چند نقطه از همین شبکه را تحت تأثیر قرار دهد.
چرا این اتفاق برای خلیج فارس مهم است؟
کشورهای عربی خلیج فارس طی سالهای اخیر میلیاردها دلار برای توسعه مراکز داده، رایانش ابری و زیرساخت هوش مصنوعی سرمایهگذاری کردهاند. هدف اصلی نیز کاهش وابستگی اقتصاد به نفت و تبدیل کشورهایی مانند عربستان و امارات به مراکز فناوری در سطح جهانی بوده است.
ورود شرکتهایی مانند آمازون، مایکروسافت، گوگل، اوراکل و انویدیا به این بازار، بخش مهمی از این برنامه را تشکیل میدهد اما حملات اخیر یک مسئله بنیادی را برجسته کردهاند: مراکز داده برخلاف بسیاری از داراییهای دیجیتال، در نهایت به ساختمان، شبکه برق، تجهیزات خنککننده و زیرساخت فیزیکی وابسته هستند و در برابر حملات نظامی مصون نیستند.
این مسئله حتی بر پروژههای جدید نیز تأثیر گذاشته است. گزارشها حاکی از آن است که امارات در حال بازنگری در برنامه احداث پردیس هوش مصنوعی ۵ گیگاواتی ابوظبی است و گزینههایی مانند پراکندگی جغرافیایی مراکز و استفاده از زیرساختهای زیرزمینی یا مقاوم در برابر انفجار را بررسی میکند.
آمازون هنوز از منطقه خارج نمیشود
با وجود خسارتهای واردشده، آمازون برنامه توسعه خود در خلیج فارس را متوقف نکرده است.
این شرکت قصد دارد در ماه دسامبر یک منطقه ابری جدید در عربستان سعودی راهاندازی کند که شامل سه ناحیه دسترسپذیری خواهد بود. ارزش سرمایهگذاری این پروژه بیش از ۵.۳ میلیارد دلار اعلام شده است.
آمازون همچنین ۵ میلیارد دلار دیگر برای توسعه یک منطقه هوش مصنوعی مستقل با همکاری شرکت دولتی HUMAIN عربستان اختصاص داده است.
ادامه این سرمایهگذاریها نشان میدهد تقاضای منطقه برای خدمات ابری و هوش مصنوعی همچنان بسیار بالا است. با این حال، مدل توسعه آینده احتمالاً متفاوت خواهد بود.
شرکتها دیگر نمیتوانند صرفاً با ایجاد چند مرکز داده در یک کشور، ریسک اختلال را مدیریت کنند. پراکندگی میان کشورهای مختلف، زیرساختهای مقاومتر و هزینه بیشتر برای حفاظت فیزیکی میتواند به بخشی جداییناپذیر از پروژههای آینده تبدیل شود.
“
«از نگاه یوتوتایمز، مهمترین پیام این اتفاق نه عقبنشینی شرکتهای فناوری از خلیج فارس، بلکه تغییر اقتصاد زیرساخت دیجیتال منطقه است. اگر مراکز داده به یکی از ستونهای اصلی اقتصاد آینده خلیج فارس تبدیل شوند، امنیت آنها دیگر یک هزینه جانبی نخواهد بود و به بخشی از مزیت رقابتی کشورها تبدیل میشود. در چنین شرایطی، پروژهای که ارزانتر ساخته شود لزوماً کارآمدتر نیست؛ تابآوری، امکان انتقال بار محاسباتی و پراکندگی جغرافیایی میتوانند در نهایت به اندازه ظرفیت پردازشی در ارزش اقتصادی این زیرساختها تعیینکننده باشند.»
بابک شیری
هزینه پنهان رؤیای هوش مصنوعی خلیج فارس
سرمایهگذاریهای عظیم خلیج فارس در هوش مصنوعی تاکنون بیشتر از زاویه سرمایه، انرژی، تراشه و نیروی محاسباتی بررسی شدهاند؛ اما جنگ نشان داد یک عامل دیگر نیز میتواند اقتصاد این پروژهها را تغییر دهد: امنیت زیرساخت.
در ماههای مارس و آوریل نیز سپاه پاسداران ایران شرکتهای فناوری آمریکایی دارای حضور گسترده در خاورمیانه، از جمله آمازون، گوگل، مایکروسافت، انویدیا و پالانتیر را تهدید کرده بود.
در نتیجه، پروژههای آینده احتمالاً به سمت معماریهایی حرکت خواهند کرد که حتی در صورت آسیب دیدن یک مرکز یا منطقه، امکان انتقال سریع فعالیت به نقطهای دیگر را فراهم کنند.
جمعبندی
خسارتهای واردشده به زیرساخت آمازون در بحرین و امارات، توسعه ابری خلیج فارس را متوقف نکرده است؛ اما هزینه و پیچیدگی آن را افزایش داده است. عربستان و امارات همچنان میلیاردها دلار برای تبدیل شدن به قطب هوش مصنوعی سرمایهگذاری میکنند، اما اکنون امنیت فیزیکی، پراکندگی جغرافیایی و تابآوری مراکز داده نیز باید در کنار برق، تراشه و سرمایه در طراحی این پروژهها لحاظ شود.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
