ممنوعیت تجهیزات چینی مراکز داده در آمریکا؛ ترامپ زنجیره تأمین هوش مصنوعی را هدف گرفت

بازار جهانی هوش مصنوعی و زیرساخت‌های مراکز داده وارد مرحله تازه‌ای از رقابت ژئوپلیتیکی شده است. در حالی که سرمایه‌گذاری روی توسعه مراکز داده و مدل‌های هوش مصنوعی با سرعتی بی‌سابقه ادامه دارد، دولت آمریکا تلاش می‌کند وابستگی این زیرساخت‌ها به فناوری‌های ساخت چین را کاهش دهد. تازه‌ترین گزارش‌ها نشان می‌دهد دولت دونالد ترامپ در حال تدوین مقرراتی است که می‌تواند واردات نسل جدیدی از تجهیزات کلیدی مراکز داده چین را ممنوع کند؛ اقدامی که پیامدهای مهمی برای زنجیره تأمین صنعت هوش مصنوعی، شرکت‌های فناوری و بازار نیمه‌هادی‌ها خواهد داشت.

آیا آمریکا در حال آغاز مرحله جدیدی از جنگ فناوری با چین است؟

بر اساس گزارش اختصاصی رویترز، دولت ترامپ در حال تهیه مقرراتی است که واردات مدل‌های جدید تجهیزات مراکز داده ساخت چین را ممنوع خواهد کرد. این طرح توسط کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) در دست بررسی است و در صورت نهایی شدن، احتمال دارد تا پایان سال جاری منتشر و اجرایی شود.

هدف اصلی این محدودیت، محافظت از زیرساخت‌هایی است که برای آموزش و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی استفاده می‌شوند؛ زیرساخت‌هایی که اکنون به یکی از حساس‌ترین دارایی‌های راهبردی آمریکا تبدیل شده‌اند.

ترنسیورهای نوری؛ قطعه‌ای کوچک با نقشی حیاتی

مهم‌ترین هدف این مقررات، ترنسیورهای نوری (Optical Transceivers) ساخت چین است.

این تجهیزات وظیفه انتقال داده از طریق فیبر نوری با سرعت بسیار بالا را در داخل مراکز داده بر عهده دارند و یکی از اجزای کلیدی شبکه‌های پردازش هوش مصنوعی محسوب می‌شوند.

مقام‌های آمریکایی نگران هستند که استفاده از این تجهیزات بتواند زمینه سرقت اطلاعات، نصب بدافزار یا ایجاد اختلال در عملکرد مراکز داده را فراهم کند؛ موضوعی که از دید واشنگتن، تهدیدی برای امنیت ملی به شمار می‌رود.

چرا آمریکا نگران این تجهیزات است؟

به گفته منابع آگاه، دولت آمریکا تلاش می‌کند از تکرار تجربه شرکت هواوی جلوگیری کند.

در سال‌های گذشته تجهیزات مخابراتی هواوی به‌طور گسترده در زیرساخت‌های ارتباطی آمریکا استفاده شده بود و حذف آن‌ها پس از اعمال تحریم‌ها، فرآیندی بسیار پرهزینه، زمان‌بر و پیچیده بود.

اکنون واشنگتن قصد دارد پیش از آنکه تجهیزات چینی به بخش جدایی‌ناپذیر زنجیره تأمین مراکز داده تبدیل شوند، محدودیت‌های لازم را اعمال کند.

برخی کارشناسان امنیت سایبری نیز معتقدند هرچه ساخت مراکز داده هوش مصنوعی با سرعت بیشتری ادامه یابد، امنیت زنجیره تأمین این صنعت اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.

واکنش چین؛ پاسخ متقابل در صورت آسیب به منافع پکن

سفارت چین در واشنگتن در واکنش به این گزارش اعلام کرد آمریکا باید به دیدگاه‌های منطقی جامعه تجاری دو کشور توجه کند و از تخریب اعتبار شرکت‌های چینی و اعمال تحریم‌های جدید دست بردارد.

پکن همچنین هشدار داد در صورتی که این اقدامات به منافع اساسی چین آسیب وارد کند، اقدامات متقابل لازم را در دستور کار قرار خواهد داد.

این موضع نشان می‌دهد رقابت فناوری میان دو اقتصاد بزرگ جهان همچنان یکی از مهم‌ترین محورهای تنش‌های ژئوپلیتیکی باقی خواهد ماند.

کدام شرکت‌ها بیشترین تأثیر را می‌پذیرند؟

در صورت اجرای این محدودیت، یکی از اصلی‌ترین شرکت‌های آسیب‌دیده، Zhongji Innolight خواهد بود.

این شرکت چینی یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان ترنسیورهای نوری جهان است و حدود ۲۷ درصد از بازار جهانی این تجهیزات را در اختیار دارد.

شرکت مذکور چندی پیش نیز در فهرست شرکت‌های وابسته به ارتش چین از سوی وزارت دفاع آمریکا قرار گرفته بود؛ اقدامی که معمولاً زمینه‌ساز اعمال محدودیت‌های شدیدتر در آینده محسوب می‌شود.

برندگان احتمالی این تصمیم

در مقابل، برخی تولیدکنندگان آمریکایی ممکن است از این تصمیم سود ببرند.

شرکت‌های Coherent و Lumentum از جمله تولیدکنندگان آمریکایی تجهیزات نوری هستند که احتمالاً با افزایش سفارش‌ها مواجه خواهند شد.

با این حال، کارشناسان معتقدند ظرفیت تولید این شرکت‌ها در حال حاضر به اندازه‌ای نیست که بتوانند به‌سرعت جایگزین کامل تولیدکنندگان چینی شوند.

از سوی دیگر، شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات ابری مانند Amazon Web Services (AWS) ممکن است با افزایش هزینه‌های تأمین تجهیزات و انتقال زنجیره تأمین به تولیدکنندگان جدید روبه‌رو شوند.

ادامه محدودیت‌های فناوری علیه چین

این نخستین اقدام کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا علیه تجهیزات چینی نیست.

FCC پیش از این نیز واردات مدل‌های جدید پهپادها، روترها، ربات‌ها و اینورترهای ساخت چین را محدود کرده بود.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، مقررات جدید نیز احتمالاً با همان الگو اجرا خواهد شد؛ به این صورت که واردات مدل‌های جدید تجهیزات چینی ممنوع می‌شود، اما بسیاری از تولیدکنندگان غیرچینی از این محدودیت مستثنا خواهند بود.

“

«محدودیت احتمالی واردات تجهیزات مراکز داده چین را باید یکی دیگر از حلقه‌های زنجیره راهبرد آمریکا برای کنترل زیرساخت‌های هوش مصنوعی دانست. پس از محدودیت‌های اعمال‌شده بر تراشه‌های پیشرفته، اکنون تجهیزات شبکه نیز به اولویت امنیت ملی تبدیل شده‌اند. اگر این سیاست اجرایی شود، در کوتاه‌مدت هزینه توسعه مراکز داده افزایش می‌یابد، اما در بلندمدت می‌تواند به رشد تولیدکنندگان آمریکایی تجهیزات نوری و تسریع بومی‌سازی زنجیره تأمین منجر شود. برای فعالان بازار، روند این تصمیم نه‌تنها بر سهام شرکت‌های فناوری، بلکه بر آینده رقابت جهانی در حوزه هوش مصنوعی نیز اثرگذار خواهد بود.»

بابک شیری