آیا مدل بانکداری دیجیتال می‌تواند سلطه بانک‌های بزرگ را به چالش بکشد؟

بانک جی‌پی مورگان چیس همچنان بزرگ‌ترین بانک آمریکا و یکی از قدرتمندترین مجموعه‌های مالی جهان است، اما اندازه بسیار بزرگ آن باعث شده نرخ رشدش با برخی رقبای دیجیتال کوچک‌تر قابل مقایسه نباشد. در شرایطی که ارزش بازار جی‌پی مورگان به حدود ۹۲۷.۵ میلیارد دلار رسیده و این بانک در مسیر عبور از مرز یک تریلیون دلار قرار دارد، دو بانک دیجیتال سوفای و نو هلدینگز با سرعت بسیار بیشتری در حال افزایش مشتری، محصولات مالی و درآمد هستند.

جی‌پی مورگان؛ غول بانکی که رشد برای آن دشوارتر شده است

جی‌پی مورگان چیس همچنان یکی از کامل‌ترین مجموعه‌های بانکی آمریکا را در اختیار دارد و از حضور گسترده در بازارهای مصرف‌کننده و تجاری، جریان درآمدی متنوع و سابقه طولانی در مدیریت سرمایه برخوردار است.

این بانک همچنین سیاست پرداخت سود نقدی خود را دنبال می‌کند و در قیمت‌های مورد اشاره در گزارش، بازده سود آن حدود ۱.۷ درصد بوده است.

اما اندازه بزرگ، در کنار مزیت‌های خود، یک محدودیت نیز ایجاد می‌کند. شرکتی با ارزش بازار نزدیک به یک تریلیون دلار برای ثبت نرخ‌های رشد بسیار بالا باید هر سال ده‌ها میلیارد دلار به اندازه کسب‌وکار خود اضافه کند.

به همین دلیل، مقایسه آینده بانک‌های دیجیتال کوچک‌تر با جی‌پی مورگان بیشتر از آنکه مقایسه دو بانک هم‌اندازه باشد، مقایسه دو مدل متفاوت رشد است.

سوفای و نو هلدینگز هنوز در مرحله‌ای قرار دارند که افزایش تعداد مشتریان، فروش محصولات بیشتر به مشتریان فعلی و ورود به بازارهای جدید می‌تواند با سرعت قابل‌توجهی درآمد آنها را افزایش دهد.

سوفای؛ رشد مشتریان تنها بخشی از داستان است

سوفای که فعالیت خود را ابتدا به عنوان یک مجموعه ارائه‌دهنده وام به دانشجویان آغاز کرده بود، اکنون به یک بستر مالی دیجیتال گسترده تبدیل شده است؛ بستری که خدمات متنوعی از وام و پس‌انداز تا سرمایه‌گذاری و خدمات مالی جدید را در اختیار کاربران قرار می‌دهد.

مهم‌ترین نکته درباره عملکرد اخیر سوفای، تنها افزایش تعداد مشتریان نیست؛ بلکه افزایش تعداد محصولاتی است که هر مشتری از این مجموعه استفاده می‌کند.

سوفای در سه‌ماهه دوم سال ۱.۱ میلیون مشتری جدید جذب کرد که نسبت به سال گذشته ۳۵ درصد افزایش داشت. اما تعداد محصولات جدید اضافه‌شده در همین دوره به ۲.۲ میلیون رسید؛ یعنی برای نخستین بار رشد تعداد محصولات به حدود دو برابر رشد تعداد مشتریان رسید.

این موضوع برای مدل اقتصادی سوفای اهمیت زیادی دارد. جذب یک مشتری جدید هزینه دارد، اما زمانی که همان مشتری از چند خدمت مختلف استفاده کند، هزینه جذب در برابر درآمد طول عمر مشتری کاهش پیدا می‌کند. این همان راهبردی است که می‌تواند موتور رشد سوفای را برای سال‌های آینده فعال نگه دارد.

درآمد سوفای نیز با سرعت بالایی رشد کرد

افزایش استفاده از خدمات اصلی مانند وام و حساب‌های پس‌انداز، در کنار محصولات جدیدی مانند «سوفای کوچ» و «سوفای پلاس»، به افزایش درآمد شرکت کمک کرده است. درآمد خالص تعدیل‌شده سوفای در سه‌ماهه دوم ۴۰ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافت و سود هر سهم نیز از ۰.۰۸ دلار به ۰.۱۲ دلار رسید. این ارقام نشان می‌دهند رشد مشتریان هنوز صرفاً یک آمار مربوط به توسعه بازار نیست و در حال انتقال به صورت‌های مالی شرکت نیز هست.

سوفای همچنین در حال اضافه کردن خدمات جدید برای جذب نسل جوان‌تر است و بخشی از توسعه محصولات آن به حوزه‌های مرتبط با دارایی‌های دیجیتال و هوش مصنوعی اختصاص یافته است.

این شرکت همچنین صندوق‌های جدیدی برای سرمایه‌گذاری در بازارهای خصوصی ارائه کرده و شرکت «کامپوزر» را که در زمینه ابزارهای سرمایه‌گذاری مبتنی بر هوش مصنوعی فعالیت می‌کند، خریداری کرده است. در نتیجه، استراتژی سوفای را می‌توان ترکیبی از افزایش تعداد مشتری، افزایش تعداد خدمات مورد استفاده مشتری و توسعه فناوری‌های مالی جدید دانست.

نو هلدینگز؛ مدل مشابه در بازار آمریکای لاتین

نو هلدینگز مسیر مشابهی را در آمریکای لاتین دنبال می‌کند، اما بازار هدف آن بسیار متفاوت است. این شرکت در برزیل مستقر است و طی حدود ۱۳ سال توانسته بیش از ۶۰ درصد جمعیت بزرگسال برزیل را به پلتفرم خود جذب کند. نو علاوه بر برزیل در مکزیک و کلمبیا نیز فعالیت دارد و توسعه در این بازارها می‌تواند یکی از مهم‌ترین منابع رشد آینده شرکت باشد.

یکی از نقاط قوت مدل نو این است که کسب‌وکار برزیل اکنون به اندازه کافی سودآور شده که بتواند هزینه توسعه بازارهای جدید را تأمین کند و در عین حال شرکت را در مجموع سودآور نگه دارد. در مکزیک نیز سرعت رشد از مرحله مشابه توسعه برزیل بیشتر بوده است. نو اخیراً مجوز کامل بانکی در مکزیک دریافت کرده و در حال حاضر بزرگ‌ترین بانک دیجیتال این کشور محسوب می‌شود.

بنابراین، برخلاف یک بانک سنتی که برای توسعه جغرافیایی به شبکه شعب و زیرساخت فیزیکی گسترده نیاز دارد، نو می‌تواند بخش مهمی از رشد خود را از طریق زیرساخت دیجیتال و داده‌های مشتریان دنبال کند.

افزایش درآمد از هر مشتری؛ مرحله بعدی رشد نو

نو هلدینگز در برزیل هنوز هر سال میلیون‌ها مشتری جدید جذب می‌کند، اما تمرکز شرکت به تدریج از افزایش صرف تعداد مشتری به افزایش درآمد حاصل از هر مشتری نیز منتقل شده است. درآمد متوسط نو از هر مشتری فعال در سه‌ماهه دوم به ۱۷ دلار رسید؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال قبل ۱۳ دلار بود.

این افزایش اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان می‌دهد نو صرفاً در حال گسترش تعداد کاربران نیست و تلاش می‌کند سهم بیشتری از نیازهای مالی مشتریان فعلی را نیز در اختیار بگیرد.

این شرکت همچنان خود را به عنوان یک بانک برای مصرف‌کنندگان انبوه معرفی می‌کند، اما هم‌زمان به دنبال جذب مشتریان با درآمد بالاتر نیز است. نو برای این گروه دو بستر جدید با نام‌های اولتراویولت برای مشتریان مرفه و کروما برای مشتریان با درآمد متوسط ایجاد کرده است. هدف این است که مشتریانی که در ابتدا از خدمات پایه استفاده می‌کنند، در ادامه به سمت محصولات مالی با ارزش افزوده بیشتر حرکت کنند.

هوش مصنوعی وارد قلب مدل نو شده است

یکی از جنبه‌های جالب مدل کسب‌وکار نو، استفاده گسترده از داده و هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری‌های مالی است. این شرکت مدل زبانی بزرگ اختصاصی خود با نام NuFormer را توسعه داده و از آن در حوزه‌هایی مانند ارزیابی اعتبار مشتریان، تصمیم‌های راهبردی و خدمات مشتری استفاده می‌کند.

این فناوری در کنار حجم عظیم داده‌های حاصل از میلیون‌ها مشتری می‌تواند به نو کمک کند محصولات مناسب‌تری را به گروه‌های مختلف مشتریان ارائه دهد و فرآیند ارزیابی اعتبار را نیز دقیق‌تر کند.

در واقع، مزیت بانک‌های دیجیتال فقط حذف شعبه و انتقال خدمات بانکی به تلفن همراه نیست. بخش مهم‌تر مزیت آنها در توانایی استفاده از داده برای شناخت رفتار مشتری و ارائه خدمات بیشتر به همان مشتری است.

“

«آنچه در این مقایسه برای من مهم‌تر از پیش‌بینی اینکه کدام سهم طی دو سال آینده عملکرد بهتری خواهد داشت، تغییر منطق رشد در صنعت بانکداری است. جی‌پی مورگان با نزدیک شدن به ارزش بازار یک تریلیون دلاری، بیشتر با مسئله مقیاس مواجه است؛ در حالی که سوفای و نو هنوز می‌توانند هم‌زمان تعداد مشتری، تعداد خدمات مورد استفاده و درآمد سرانه مشتری را افزایش دهند. به نظر می‌رسد مزیت اصلی این بانک‌های دیجیتال نه صرفاً «دیجیتال بودن»، بلکه توانایی تبدیل داده و ارتباط مستمر با مشتری به درآمدهای بیشتر است؛ مدلی که اگر در بازارهای بزرگ‌تر نیز قابل تکرار باشد، می‌تواند ساختار رقابت میان بانک‌های سنتی و نسل جدید مؤسسات مالی را در سال‌های آینده تغییر دهد.»

بابک شیری

درآمد نو برای نخستین بار از یک میلیارد دلار عبور کرد

نتایج مالی سه‌ماهه دوم نشان می‌دهد این مدل در حال تبدیل شدن به رشد واقعی مالی است. درآمد نو هلدینگز نسبت به سال گذشته ۳۹ درصد افزایش یافت و سود خالص نیز ۴۹ درصد رشد کرد. سود خالص شرکت برای نخستین بار از مرز یک میلیارد دلار عبور کرد.

ترکیب رشد درآمد، افزایش سودآوری، گسترش جغرافیایی و افزایش درآمد از هر مشتری، مهم‌ترین بخش داستان سرمایه‌گذاری نو را تشکیل می‌دهد.

البته سرعت رشد بالاتر به معنای نبود ریسک نیست. ورود به بازارهای جدید، رقابت با بانک‌های سنتی، هزینه توسعه و تفاوت شرایط اقتصادی کشورهای آمریکای لاتین می‌تواند بر عملکرد آینده شرکت تأثیر بگذارد. با این حال، در صورت ادامه رشد مشتریان و افزایش درآمد هر مشتری، نو همچنان ظرفیت گسترش قابل‌توجهی در بازارهای فعلی و جدید خواهد داشت.

دو بانک دیجیتال، یک مدل رشد متفاوت

سوفای و نو هلدینگز در دو منطقه متفاوت فعالیت می‌کنند، اما یک ویژگی مشترک دارند: هر دو تلاش می‌کنند ارزش اقتصادی هر مشتری را افزایش دهند.

سوفای در سه‌ماهه دوم برای نخستین بار شاهد رشد دو برابری محصولات نسبت به مشتریان جدید بود. نو نیز درآمد متوسط از هر مشتری فعال را در یک سال از ۱۳ دلار به ۱۷ دلار افزایش داد. این دو عدد شاید در نگاه اول ارتباطی با یکدیگر نداشته باشند، اما در واقع یک تغییر مهم در مدل بانکداری دیجیتال را نشان می‌دهند.

بانک‌های دیجیتال برای رشد الزاماً نیازی ندارند تعداد شعب یا نیروی انسانی خود را با سرعت زیادی افزایش دهند. آنها می‌توانند با استفاده از فناوری، محصولات بیشتری را به مشتریان فعلی ارائه کنند و هم‌زمان هزینه ارائه خدمات را کنترل کنند. همین ویژگی است که باعث شده برخی سرمایه‌گذاران، سوفای و نو را از نظر ظرفیت رشد با بانک‌های سنتی بسیار بزرگ متفاوت ببینند.

در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.