بازارهای مالی جهان در معاملات چهارشنبه با موج تازهای از نگرانی درباره افزایش بدهی دولتها، تورم پایدار و رشد هزینههای استقراض مواجه شدند. بازده اوراق قرضه دولتی در اروپا به بالاترین سطوح چند سال اخیر رسید، در حالی که فشار فروش در بازارهای آسیایی و سهام شرکتهای تولیدکننده تراشه نیز افزایش یافت. همزمان، قیمت نفت برای چهارمین روز متوالی رشد کرد؛ زیرا امیدها به دستیابی به توافقی برای پایان درگیریهای خاورمیانه و بازگشت جریان عادی نفت از تنگه هرمز کاهش یافته است.
- بازده اوراق ۱۰ ساله آلمان از ۳ درصد عبور کرد و به بالاترین سطح ۱۵ سال اخیر رسید؛ بازده فرانسه نیز به رکورد ۱۸ ساله رسید.
- بازده اوراق بلندمدت آمریکا حدود ۵.۲۸ درصد و بازده اوراق ژاپن نزدیک ۳ درصد قرار گرفت؛ نشانهای از تشدید نگرانی درباره بدهی جهانی.
- نفت چهارمین روز متوالی رشد کرد و حدود ۱ درصد بالا رفت؛ زیرا امید به توافق درباره تنگه هرمز کاهش یافته است.
- ترکیب تورم، بدهی سنگین دولتها و نرخ بهره بالا اکنون به یکی از مهمترین تهدیدها برای بازارهای جهانی در نیمه دوم ۲۰۲۶ تبدیل شده است.
افزایش همزمان نرخ بازده اوراق در اقتصادهای بزرگ از آمریکا و آلمان گرفته تا ژاپن، نشان میدهد نگرانی سرمایهگذاران دیگر تنها به یک بازار محدود نیست. ترکیب بدهی سنگین دولتها، هزینههای بالای بودجهای و نگرانی از ماندگاری تورم، سرمایهگذاران را وادار کرده است برای نگهداری اوراق بلندمدت بازده بیشتری مطالبه کنند؛ روندی که در صورت ادامه میتواند هزینه تأمین مالی را برای دولتها، شرکتها و خانوارها افزایش دهد.
موج فروش اوراق قرضه شدت گرفت
در اروپا، بازده اوراق قرضه ۱۰ و ۳۰ ساله آلمان به بالاترین سطح در ۱۵ سال گذشته رسید. بازده اوراق ۱۰ ساله آلمان برای نخستین بار در این موج بالاتر از ۳ درصد قرار گرفت و بازده اوراق ۱۰ ساله فرانسه نیز به بالاترین سطح طی ۱۸ سال گذشته رسید.
این افزایش بازده در شرایطی اتفاق افتاده که سرمایهگذاران نسبت به وضعیت بدهی دولتهای بزرگ و توانایی آنها برای کنترل مخارج عمومی نگرانی بیشتری پیدا کردهاند. هرچه قیمت اوراق کاهش پیدا کند، بازده آنها افزایش مییابد و در نتیجه فشار فروش فعلی به معنای افزایش هزینه استقراض برای دولتهاست.
اهمیت این موضوع تنها به بازار اوراق محدود نمیشود. نرخ بازده اوراق بلندمدت دولتی در اقتصادهای بزرگ عملاً به یکی از پایههای قیمتگذاری داراییهای مختلف تبدیل شده است؛ از وام مسکن و اعتبار شرکتها گرفته تا ارزشگذاری سهام. بنابراین ادامه روند صعودی بازده اوراق میتواند بهتدریج شرایط مالی را برای بخشهای مختلف اقتصاد سختتر کند.
جیسون دا سیلوا، مدیر راهبرد سرمایهگذاری جهانی در آربنات لاتام، معتقد است ترکیب تورم پایدار و مخارج بیش از حد دولتها، فشار طبیعی برای افزایش بازده اوراق ایجاد میکند. از نگاه او، بازار باید انتظار دورههای بیشتری از فشار فروش در اوراق قرضه را داشته باشد؛ زیرا دولتهای غربی تاکنون اقدام جدی و گستردهای برای کاهش مخارج انجام ندادهاند.
آمریکا نیز از موج افزایش بازده در امان نماند
بازار اوراق قرضه آمریکا نیز تحت تأثیر همین نگرانیها قرار گرفته است. بازده اوراق بلندمدت دولت آمریکا در معاملات چهارشنبه در محدوده ۵.۲۸ درصد تثبیت شد؛ این در حالی است که یک روز قبل، بازده این اوراق به حدود ۵.۳۴ درصد رسیده بود که بالاترین سطح آن در نزدیک به ۲۰ سال گذشته محسوب میشود.
چنین سطحی از بازده میتواند برای بازارهای سهام اهمیت زیادی داشته باشد. هنگامی که سرمایهگذاران میتوانند از اوراق دولتی بلندمدت بازده بالایی دریافت کنند، جذابیت بخشی از سهام و داراییهای پرریسک کاهش پیدا میکند. علاوه بر این، افزایش نرخهای بلندمدت باعث بالا رفتن هزینه تأمین مالی شرکتها و خانوارها میشود و میتواند بر سرمایهگذاری و مصرف فشار وارد کند.
دولت آمریکا نیز قرار است در همین روز ۱۶ میلیارد دلار اوراق قرضه ۲۰ ساله به بازار عرضه کند؛ مزایدهای که در شرایط فعلی میتواند به یکی از آزمونهای مهم تقاضا برای بدهی بلندمدت آمریکا تبدیل شود.
ژاپن زنگ هشدار دیگری برای بازار بدهی
در آسیا، افزایش بازده اوراق ژاپن توجه ویژهای را به خود جلب کرده است. بازده اوراق ۱۰ ساله این کشور به محدوده ۳ درصد نزدیک شد و برای مدتی به بالاترین سطح در حدود سه دهه گذشته رسید.
اهمیت ژاپن برای بازار جهانی بدهی از آنجا ناشی میشود که سالها نرخ بهره پایین در این کشور، سرمایهگذاران ژاپنی را به سمت خرید داراییهای خارجی سوق داده بود. افزایش نرخهای داخلی میتواند بخشی از این جریان سرمایه را تغییر دهد و جذابیت نگهداری داراییهای خارجی را کاهش دهد.
به همین دلیل، افزایش بازده اوراق ژاپن تنها یک اتفاق داخلی نیست و میتواند بر بازارهای اوراق در اروپا و آمریکا نیز اثر بگذارد. سرمایهگذاران اکنون با یک پرسش اساسی مواجهاند: آیا دوره طولانی نرخهای پایین و تورم کنترلشده در اقتصادهای بزرگ به پایان رسیده است؟
نیل فیشر، متخصص سرمایهگذاری در سنت جیمز پلیس، میگوید نگرانی اصلی بازار این است که تورم برای مدت طولانیتری بالا بماند و در نتیجه نرخهای بهره بلندمدت نیز برای مدت بیشتری در سطوح بالا باقی بمانند. همزمان، پرسش دیگری درباره پایداری بدهی بلندمدت دولتها در بریتانیا، اروپا و آمریکا شکل گرفته است.
نفت برای چهارمین روز متوالی افزایش یافت
در بازار انرژی، نفت خام برای چهارمین روز متوالی صعود کرد. قیمت معاملات آتی نفت در معاملات چهارشنبه حدود ۱ درصد افزایش داشت؛ زیرا امیدها به توافقی که بتواند عبور عادی نفتکشها از تنگه هرمز را بازگرداند، کاهش یافته است.
ادامه اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز، ریسک عرضه در بازار جهانی نفت را بالا نگه داشته است. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا هرگونه محدودیت طولانیمدت در این مسیر میتواند عرضه نفت را تحت فشار قرار دهد و در نتیجه قیمت انرژی را بالا نگه دارد.
افزایش قیمت نفت در شرایطی که بازار همزمان با تورم پایدار و بدهی بالای دولتها دستوپنجه نرم میکند، نگرانی دیگری برای بانکهای مرکزی ایجاد میکند. نفت گرانتر میتواند هزینه حملونقل و تولید را افزایش دهد و در نتیجه کاهش تورم را دشوارتر کند.
به این ترتیب، بحران بازار اوراق و رشد قیمت نفت به یکدیگر متصل شدهاند. افزایش نفت میتواند تورم را تقویت کند، تورم بالاتر میتواند نرخهای بهره را برای مدت طولانیتری بالا نگه دارد و نرخهای بالاتر نیز فشار بیشتری بر دولتهای بدهکار وارد میکند.
سهام اروپا و آمریکا تحت فشار قرار گرفتند
بازارهای سهام اروپا در معاملات چهارشنبه اندکی کاهش یافتند و معاملات آتی والاستریت نیز از افت محدود شاخصها حکایت داشت. در آسیا، فشار فروش شدیدتر بود و نگرانی درباره چشمانداز شرکتهای تولیدکننده تراشه باعث شد سهام کره جنوبی تقریباً ۶ درصد سقوط کند؛ بزرگترین افت یکروزه این بازار طی سه هفته گذشته.
گزارشهایی درباره درآمد سالانه شرکت آنتروپیک نیز بر سهام مرتبط با صنعت تراشه فشار وارد کرد. درآمد سالانهشده این شرکت در پایان ژوئیه به بیش از ۶۵ میلیارد دلار رسیده بود، اما این رقم پایینتر از برخی انتظارات بازار بود و همین مسئله بهانهای برای فروش سهام شرکتهای تولیدکننده تراشه شد.
این واکنش نشان میدهد سرمایهگذاران نسبت به ارزشگذاری بالای شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی حساستر شدهاند. هرگونه نشانه از کاهش سرعت رشد درآمد یا هزینهکرد در این صنعت میتواند سهامی را که بر اساس انتظارات بسیار بالا قیمتگذاری شدهاند، با فشار فروش مواجه کند.
در چین نیز سهام شرکت یونتری، بزرگترین تولیدکننده رباتهای انساننمای این کشور، در نخستین روز عرضه عمومی خود حدود ۴۶۰ درصد جهش کرد. تقاضای سرمایهگذاران خرد برای این عرضه بیش از ۸۰۰۰ برابر میزان سهام قابل عرضه بود؛ رقمی که نشاندهنده شدت اشتیاق سرمایهگذاران به شرکتهای مرتبط با فناوریهای آینده است.
“
«موج فروش اوراق قرضه نشان میدهد نگرانی بازار دیگر فقط درباره تورم نیست؛ پایداری بدهی دولتها نیز به یک مسئله جدی تبدیل شده است. اگر همزمان قیمت نفت بالا بماند و نرخهای بلندمدت افزایش پیدا کند، فشار بر بازارهای سهام و اقتصاد جهانی میتواند در ماههای آینده بیشتر شود.»
بابک شیری
دلار اندکی تقویت شد
فضای محتاطانه بازار باعث شد دلار آمریکا پس از افتهای اخیر اندکی حمایت شود، هرچند تغییرات آن محدود بود. شاخص دلار در آخرین معاملات حدود ۰.۳ درصد کاهش یافت و به ۹۹.۳۸۲ رسید.
یورو حدود ۰.۲۵ درصد رشد کرد و اندکی بالاتر از ۱.۱۶ دلار معامله شد. ین ژاپن نیز در محدوده ۱۵۹.۱۵ ین در برابر هر دلار قرار گرفت و همچنان بسیار نزدیک به مرز ۱۶۰ ین باقی ماند؛ سطحی که معاملهگران آن را نقطهای حساس برای احتمال مداخله دوباره مقامات ژاپنی در بازار ارز میدانند.
دلار کانادا نیز اندکی افزایش یافت؛ پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعمال تعرفه ۵۰ درصدی بر کالاهای کانادایی را برای سه روز متوقف کرد و گفت دو کشور به توافقی دست یافتهاند.
تورم بریتانیا همچنان بالاست
در بریتانیا، آمار تورم ماه ژوئیه نشان داد قیمتها نسبت به سال قبل ۲.۹ درصد افزایش یافتهاند؛ رقمی که مطابق پیشبینی اقتصاددانان بود. افزایش هزینه انرژی خانوارها یکی از عوامل اصلی رشد تورم در این کشور محسوب میشود.
این آمار در شرایطی منتشر شده که بازارهای جهانی بهشدت به آینده تورم و نرخهای بهره حساس شدهاند. افزایش هزینه انرژی در اروپا و بریتانیا میتواند روند کاهش تورم را دشوارتر کند و در نتیجه بانکهای مرکزی را نسبت به کاهش سریع نرخ بهره محتاطتر سازد.
صورتجلسه بانک مرکزی آمریکا در کانون توجه
یکی از مهمترین رویدادهای روز، انتشار صورتجلسه نشست ماه ژوئیه بانک مرکزی آمریکا خواهد بود. این بانک در نشست مذکور نرخ بهره را بدون تغییر نگه داشت، اما اظهارات کوین وارش، رئیس بانک مرکزی آمریکا، درباره مسیر آینده سیاست پولی، سرنخ روشنی درباره واکنش بانک مرکزی به تورم پایدار ارائه نکرد.
اکنون سرمایهگذاران به دنبال نشانههایی هستند که مشخص کند بانک مرکزی آمریکا در ماههای آینده چگونه میان دو هدف کنترل تورم و جلوگیری از فشار بیش از حد بر اقتصاد تعادل برقرار خواهد کرد.
اگر تورم ناشی از افزایش قیمت نفت و سایر هزینهها ماندگار شود، احتمال پایین ماندن نرخهای بهره برای مدت طولانیتر افزایش پیدا میکند. در مقابل، کاهش فشار تورمی میتواند بخشی از نگرانی بازار درباره نرخهای بلندمدت را کاهش دهد.
بازارها وارد مرحله حساستری شدهاند
آنچه در معاملات امروز مشاهده شد، ترکیبی از چند ریسک مهم برای بازارهای جهانی است: بدهی بالای دولتها، تورم پایدار، افزایش قیمت نفت، نرخهای بهره بلندمدت و ارزشگذاری بالای برخی داراییهای فناوری.
افزایش بازده اوراق آلمان، فرانسه، آمریکا و ژاپن نشان میدهد سرمایهگذاران برای پذیرش ریسک بدهی بلندمدت، بازده بیشتری مطالبه میکنند. اگر این روند ادامه پیدا کند، اثر آن به تدریج از بازار اوراق به بازار سهام، ارز، مسکن و تأمین مالی شرکتها منتقل خواهد شد.
از سوی دیگر، نفت در صورت ادامه اختلال در تنگه هرمز میتواند همچنان عامل مهمی برای افزایش تورم جهانی باشد. این مسئله میتواند کار بانکهای مرکزی را دشوارتر کند و احتمال کاهش سریع نرخهای بهره را کاهش دهد.
در چنین شرایطی، بازارهای جهانی بیش از گذشته به دادههای تورمی، مزایدههای اوراق قرضه، سیاست مالی دولتها و تحولات خاورمیانه حساس خواهند بود. ترکیب بدهی سنگین و نرخهای بهره بالا میتواند یکی از مهمترین ریسکهای اقتصاد جهانی در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ باشد.
در ترجمه برخی نقاط این مقاله از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
