بازار سهام آمریکا در سال ۲۰۲۶، با وجود ثبت چندین رکورد تاریخی، با چالشی روبه‌رو شده که می‌تواند مسیر صعودی آن را تغییر دهد: بازگشت سیاست پولی انقباضی. افزایش ماندگار تورم، مقاومت بازار کار و پیامدهای سیاست‌های تجاری دولت دونالد ترامپ، بار دیگر بانک مرکزی آمریکا را در موقعیتی قرار داده‌اند که احتمال افزایش نرخ بهره در نشست دسامبر به‌شدت تقویت شده است. بر اساس داده‌های ابزار پیش‌بینی گروه بورس کالای شیکاگو، احتمال افزایش نرخ بهره در نشست ۹ دسامبر به ۱۰۰ درصد رسیده است. بااین‌حال، نگرانی اصلی سرمایه‌گذاران صرفاً افزایش نرخ بهره نیست؛ بلکه احتمال آغاز دور جدیدی از سیاست‌های انقباضی با شدت بیشتر است؛ تحولی که می‌تواند هزینه تأمین مالی شرکت‌ها، ارزش‌گذاری سهام و به‌ویژه سرمایه‌گذاری‌های گسترده در زیرساخت هوش مصنوعی را تحت فشار قرار دهد.

در یک نگاه
  • احتمال افزایش نرخ بهره در نشست دسامبر، طبق ابزار پیش‌بینی بازار، به ۱۰۰ درصد رسیده است.
  • اقتصاد آمریکا در اکتبر ۱۶۵ هزار شغل جدید ایجاد کرد و نرخ بیکاری به ۴٫۱ درصد کاهش یافت.
  • احتمال افزایش ۰٫۵ واحد درصدی نرخ بهره، در صورت تداوم تورم، مطرح شده است.
  • تشدید سیاست پولی می‌تواند سهام فناوری و سرمایه‌گذاری‌های بدهی‌محور هوش مصنوعی را تحت فشار قرار دهد.

چرا احتمال افزایش نرخ بهره دوباره تقویت شده است؟

بازارهای مالی در ماه‌های گذشته عمدتاً بر تداوم رشد اقتصادی و گسترش سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین تمرکز داشتند. توسعه مراکز داده، افزایش تقاضا برای تجهیزات پردازشی و سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ فناوری، از عوامل مهم حمایت از شاخص‌های اصلی بازار سهام آمریکا بوده‌اند. بااین‌حال، تداوم تورم بالا اکنون این چشم‌انداز را با محدودیت مواجه کرده است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده در گزارش، ابزار اختصاصی گروه بورس کالای شیکاگو، با استفاده از قیمت قراردادهای آتی نرخ بهره، احتمال افزایش نرخ بهره در نشست ۹ دسامبر را در تاریخ ۱۲ نوامبر برابر با ۱۰۰ درصد ارزیابی کرده است. این احتمال تنها یک هفته پیش، در پنجم نوامبر، حدود ۶۷ درصد بود. چنین تغییری نشان‌دهنده بازنگری سریع انتظارات معامله‌گران درباره مسیر سیاست پولی آمریکاست.

البته عدد ۱۰۰ درصد به معنای تصمیم قطعی بانک مرکزی نیست. این شاخص بازتاب انتظارات استخراج‌شده از قیمت قراردادهای مالی است و با انتشار داده‌های اقتصادی جدید می‌تواند تغییر کند. بنابراین، تفسیر آن به‌عنوان پیش‌بینی بازار اهمیت دارد، نه اعلام رسمی تصمیم سیاست‌گذار.

یکی از عوامل اصلی این تغییر انتظارات، گزارش اشتغال اکتبر بود. اقتصاد آمریکا در این ماه ۱۶۵ هزار فرصت شغلی غیرکشاورزی ایجاد کرد و نرخ بیکاری با اندکی کاهش به ۴٫۱ درصد رسید. استحکام بازار کار معمولاً نشانه‌ای مثبت برای فعالیت اقتصادی محسوب می‌شود، اما در شرایط تورمی می‌تواند فشار بر دستمزدها و تقاضای مصرف‌کنندگان را حفظ کند. در نتیجه، بانک مرکزی برای مهار افزایش قیمت‌ها ممکن است به سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تری نیاز داشته باشد.

از سوی دیگر، تعرفه‌های تجاری دولت ترامپ و پیامدهای جنگ ایران، از جمله عواملی هستند که می‌توانند هزینه واردات، انرژی و زنجیره تأمین را افزایش دهند. ترکیب این عوامل، وظیفه بانک مرکزی را دشوارتر می‌کند؛ زیرا افزایش نرخ بهره می‌تواند تقاضا را محدود کند، اما لزوماً منشأ اختلالات عرضه یا افزایش هزینه‌های ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیکی را برطرف نمی‌کند.

نگرانی اصلی بازار؛ شدت افزایش نرخ بهره است

در شرایط فعلی، مسئله مهم‌تر برای سرمایه‌گذاران، اندازه افزایش احتمالی نرخ بهره است. کریستوفر والر، عضو هیئت‌مدیره بانک مرکزی آمریکا، اعلام کرده است که در صورت تداوم فشارهای تورمی، افزایش ۰٫۵ واحد درصدی نرخ بهره باید در نشست دسامبر مورد بررسی قرار گیرد.

این اظهارنظر از آن جهت اهمیت دارد که افزایش معمول ۰٫۲۵ واحد درصدی، با تعدیل تدریجی شرایط مالی همراه است؛ اما افزایش ۰٫۵ واحد درصدی می‌تواند پیام روشن‌تری درباره اولویت مهار تورم نسبت به حمایت از رشد اقتصادی ارسال کند.

والر همچنین هشدار داده است که افزایش محدودتر نرخ بهره، در صورت بالا ماندن تورم، ممکن است اعتبار سیاست‌گذار پولی را تضعیف کند. البته دیدگاه یک عضو هیئت‌مدیره به‌تنهایی بیانگر تصمیم جمعی کمیته بازار آزاد فدرال نیست. تصمیم نهایی به ارزیابی مجموعه داده‌های اقتصادی و نظر اعضای کمیته وابسته خواهد بود.

اگر چنین رویکردی به سیاست غالب تبدیل شود، بازار باید خود را برای شرایط مالی سخت‌گیرانه‌تر آماده کند. افزایش هزینه استقراض، جذابیت اوراق درآمد ثابت را در مقایسه با سهام افزایش می‌دهد و نرخ تنزیل جریان‌های نقدی آینده را بالا می‌برد. این تغییر معمولاً فشار بیشتری بر شرکت‌هایی وارد می‌کند که بخش بزرگی از ارزش بازارشان بر مبنای سودآوری مورد انتظار در سال‌های آینده شکل گرفته است.

هوش مصنوعی؛ نقطه آسیب‌پذیر بازار سهام

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها برای وال‌استریت، ارتباط میان سیاست پولی انقباضی و تأمین مالی زیرساخت هوش مصنوعی است. بخش قابل‌توجهی از سرمایه‌گذاری‌های جدید در مراکز داده، شبکه‌های ارتباطی، تجهیزات پردازشی و تأمین انرژی، به منابع مالی گسترده نیاز دارد. بخشی از این سرمایه‌گذاری‌ها نیز با استفاده از بدهی و تعهدات مالی بلندمدت انجام می‌شود.

افزایش نرخ بهره می‌تواند هزینه اجرای پروژه‌های جدید را بالا ببرد و محاسبات اقتصادی شرکت‌ها درباره بازده سرمایه‌گذاری را تغییر دهد. اگر هزینه تأمین مالی افزایش یابد، برخی طرح‌هایی که در شرایط اعتباری آسان توجیه‌پذیر بودند، ممکن است با تأخیر مواجه شوند یا مقیاس کوچک‌تری پیدا کنند.

پیامد چنین وضعیتی صرفاً کاهش سرعت توسعه مراکز داده نیست. بازار سهام در سال‌های اخیر برای شرکت‌های فعال در زنجیره هوش مصنوعی، ارزش‌گذاری‌های بالایی در نظر گرفته است. این ارزش‌گذاری‌ها بر انتظارات رشد سریع درآمد و سود در آینده استوار هستند. هرگونه کاهش در سرعت سرمایه‌گذاری یا بازده مورد انتظار می‌تواند به بازنگری در این انتظارات منجر شود.

در چنین شرایطی، شرکت‌های فناوری با بدهی بالا، جریان نقدی محدود یا وابستگی شدید به سرمایه‌گذاری‌های آینده، آسیب‌پذیری بیشتری خواهند داشت. در مقابل، کسب‌وکارهایی که ترازنامه قدرتمند، نقدینگی مناسب و توانایی ایجاد جریان نقدی پایدار دارند، احتمالاً انعطاف‌پذیری بیشتری در برابر افزایش هزینه سرمایه خواهند داشت.

پیامدهای احتمالی برای داوجونز، اس‌اندپی ۵۰۰ و نزدک

افزایش نرخ بهره می‌تواند بر شاخص‌های سهام تأثیر متفاوتی داشته باشد. نزدک، به دلیل وزن بالای شرکت‌های فناوری و حساسیت بیشتر ارزش‌گذاری این شرکت‌ها به نرخ تنزیل، احتمالاً در برابر تشدید سیاست پولی آسیب‌پذیرتر خواهد بود. در مقابل، شرکت‌های مالی ممکن است از برخی جنبه‌های افزایش نرخ بهره منتفع شوند، هرچند افزایش ریسک اعتباری و کاهش تقاضای وام می‌تواند این مزیت را محدود کند.

برای داوجونز و اس‌اندپی ۵۰۰ نیز مسئله اصلی، تأثیر نرخ بهره بر سود شرکت‌ها و هزینه سرمایه است. اگر افزایش نرخ بهره با کاهش مصرف و سرمایه‌گذاری همراه شود، فشار بر سودآوری شرکت‌های صنعتی، مصرفی و فناوری گسترش خواهد یافت. بنابراین، واکنش بازار تنها به تصمیم بانک مرکزی وابسته نیست؛ بلکه میزان تأثیر آن بر اقتصاد واقعی نیز تعیین‌کننده خواهد بود.

در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.