اقتصاد ایران ۱۰ درصد کوچکتر شد؛ افت ۲۶.۴ درصدی استخراج نفت و گاز

ستون‌های این جدول، روند رشد فصلی و سالانه ارزش‌افزوده رشته‌فعالیت‌ها به قیمت‌های ثابت سال ۱۴۰۰ را از ۳ ماهه اول ۱۴۰۴ تا ۳ ماهه اول ۱۴۰۵ مقایسه می‌کنند و افت شدید و کم‌سابقه‌ای را در بهار ۱۴۰۵ به نمایش می‌گذارند.

کل محصول ناخالص داخلی به قیمت پایه، پس از پشت‌سر گذاشتن رشد منفی اندک در ۳ ماهه اول ۱۴۰۴ (منفی ۰٫۲ درصد) و رشد ملایم ۰٫۲ درصدی در کل سال ۱۴۰۴، در ۳ ماهه اول ۱۴۰۵ با افت سنگین منفی ۱۰٫۱ درصد مواجه شده است.

وضعیت محصول ناخالص داخلی بدون نفت نیز حاکی از انقباض عمیق بدنه غیرنفتی است. این شاخص از منفی ۰٫۳ درصد در کل سال ۱۴۰۴ به منفی ۴٫۶ درصد در بهار ۱۴۰۵ رسیده است.

بخش‌های پیشران افت و شوک نفتی و انرژی

بیشترین ضربه به تولید ناخالص داخلی از سوی استخراج نفت و گاز طبیعی وارد شده که پس از تجربه رشد مثبت ۱٫۸ درصدی در سال ۱۴۰۴، در بهار ۱۴۰۵ دچار افت کم‌سابقه منفی ۲۶٫۴ درصد شده است.

گروه صنایع و معادن نیز همگام با بخش نفت، از رشد ۰٫۵ درصدی کل سال گذشته به منفی ۱۴٫۷ درصد سقوط کرده است. حتی بدون نفت نیز گروه صنایع و معادن در بهار ۱۴۰۵ رشد منفی ۵٫۲ درصد را ثبت کرده است.

رشته توزیع گاز طبیعی با ثبت نرخ منفی ۲۱٫۳ درصد و تأمین آب و برق با منفی ۵٫۴ درصد در بهار ۱۴۰۵، از تداوم بحران ناترازی و اختلالات جدی در زیرساخت‌های انرژی حکایت دارند. تأمین آب و برق در تمام دوره‌های سال ۱۴۰۴ نیز رشدهای منفی عمیق بین منفی ۶٫۵ تا منفی ۱۱٫۸ درصد داشته است.

صنعت و ساختمان در مدار انقباض

ارزش‌افزوده بخش صنعت روند کاهشی خود را حفظ کرده و در ۳ ماهه اول ۱۴۰۵ به منفی ۲٫۵ درصد رسیده است (در مقایسه با منفی ۱٫۵ درصد در کل سال ۱۴۰۴).

رشته ساختمان پس از بهبود نسبی و رشد ۱٫۴ درصدی در مجموع سال ۱۴۰۴، مجدداً وارد فاز رکود عمیق شده و رشد منفی ۶٫۴ درصد را ثبت کرده است.

انقباض فراگیر در گروه خدمات و ضربه سنگین به حمل‌ونقل

کل گروه خدمات پس از رشدهای ملایم مثبت در سال ۱۴۰۴ (۰٫۳ درصد در کل سال)، در ۳ ماهه نخست ۱۴۰۵ با انقباض منفی ۴٫۸ درصد همراه شده است.

شدیدترین افت در حوزه خدمات مربوط به حمل و نقل، انبارداری و ارتباطات با سقوط منفی ۱۷٫۰ درصد و سپس عمده و خرده‌فروشی، هتل و رستوران با رشد منفی ۳٫۹ درصد است که نشانه افت تقاضا و کاهش تبادلات بازرگانی است.

نقاط محدود تاب‌آوری و رشد مثبت

در میان ریزش سنگین تمام بخش‌ها، گروه کشاورزی با ثبت رشد مثبت ۲٫۳ درصد در بهار ۱۴۰۵ توانسته مسیر خود را از روند منفی سال ۱۴۰۴ (منفی ۲٫۹ درصد در کل سال) جدا کند.

در بخش خدمات، تنها سایر خدمات عمومی، اجتماعی و شخصی رشد مثبت چشمگیر ۱۳٫۱ درصد را تجربه کرده و بخش واسطه‌گری‌های مالی نیز با وجود کند شدن آهنگ رشد (از ۸٫۴ درصد سالانه به ۲٫۰ درصد در بهار ۱۴۰۵)، کماکان در محدوده مثبت باقی مانده است.

در مجموع، داده‌های ۳ ماهه اول ۱۴۰۵ بیانگر یک شوک انقباضی بزرگ در اقتصاد کشور با محوریت افت ۲۶٫۴ درصدی استخراج نفت و گاز، افت ۱۷ درصدی حمل‌ونقل، ریزش ۲۱٫۳ درصدی توزیع گاز طبیعی و انقباض بخش‌های صنعتی و ساختمانی است که برآیند آن افت دورقمی منفی ۱۰٫۱ درصدی کل تولید ناخالص داخلی بوده است.