آیا خروج مدیر ارشد تراشه تسلا، زنگ خطر تازه‌ای برای آینده هوش مصنوعی این شرکت است؟

تسلا بار دیگر یکی از مدیران ارشد حوزه تراشه و سخت‌افزار هوش مصنوعی خود را از دست داده است؛ اتفاقی که اگرچه به‌تنهایی نمی‌تواند مسیر مالی شرکت را تغییر دهد، اما در مقطع حساسی برای برنامه‌های هوش مصنوعی، خودروهای خودران و ربات انسان‌نمای این شرکت رخ داده است. Shishuang Sun که سمت مدیر ارشد طراحی سخت‌افزار هوش مصنوعی تسلا را بر عهده داشت، در ماه ژوئیه به شرکت نوپای DensityAI پیوست؛ شرکتی که بخش قابل‌توجهی از نیروهای آن را اعضای سابق تیم پروژه «دوژو» تسلا تشکیل می‌دهند.

این خروج در شرایطی اتفاق افتاده که تسلا پس از توقف پروژه دوژو در اوت ۲۰۲۵، تمرکز خود را به سمت نسل‌های جدید تراشه‌های اختصاصی، به‌ویژه AI5 و AI6، افزایش داده است. بنابراین اهمیت این اتفاق بیشتر از عنوان ساده «خروج یک مدیر» است؛ زیرا رقابت تسلا برای ساخت زیرساخت محاسباتی مورد نیاز هوش مصنوعی، هم‌زمان با رقابت شدید شرکت‌های بزرگ فناوری و شرکت‌های نوپای تخصصی برای جذب نیروهای کمیاب این حوزه دنبال می‌شود.

خروج یک مدیر ارشد در حساس‌ترین مقطع

سان یکی از مدیران ارشد بخش طراحی سخت‌افزار هوش مصنوعی تسلا بود و تخصص او مستقیماً با برنامه‌های تراشه‌ای شرکت ارتباط داشت. خروج او به‌خصوص از این جهت مورد توجه قرار گرفته که تسلا در حال توسعه نسل جدید زیرساخت‌های محاسباتی خود است و پروژه‌هایی مانند AI5 و AI6 نقش مهمی در برنامه‌های آینده شرکت دارند.

خبر خروج سان در ۲۴ اوت به شکل عمومی منتشر شد و هم‌زمان سهام تسلا در همان روز حدود ۳.۸۳٪ افت کرد. البته نمی‌توان تمام این کاهش را به خروج یک مدیر نسبت داد؛ زیرا سهام تسلا به‌طور معمول نسبت به اخبار مربوط به هوش مصنوعی، خودروهای خودران و برنامه‌های ایلان ماسک حساسیت بالایی دارد.

نکته مهم‌تر این است که DensityAI خود تا حد زیادی از نیروهای سابق تیم دوژو تسلا شکل گرفته است. بنابراین بخشی از دانش تخصصی ایجادشده در داخل تسلا اکنون در اختیار رقیبی قرار گرفته که در حوزه سخت‌افزار هوش مصنوعی فعالیت می‌کند.

با این حال، هنوز زود است که این اتفاق را یک بحران برای تسلا بدانیم. شرکت به اندازه‌ای بزرگ است که خروج یک مدیر، حتی در سطح بالا، لزوماً باعث توقف پروژه‌های اصلی نمی‌شود؛ اما در پروژه‌هایی که به دانش تخصصی و تجربه محدود تعداد مشخصی از مهندسان وابسته‌اند، حفظ نیروهای کلیدی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

وضعیت مالی تسلا چندان ساده نیست

تسلا در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ درآمد ۲۸.۲۴ میلیارد دلاری ثبت کرد که حدود ۵.۷٪ بالاتر از انتظار ۲۶.۷۱ میلیارد دلاری تحلیلگران بود. مجموع تحویل خودروها نیز به ۴۸۰,۱۲۶ دستگاه رسید که از این میان ۴۶۷,۷۶۲ دستگاه مربوط به مدل‌های ۳ و Y و ۱۲,۳۶۴ دستگاه مربوط به سایر مدل‌ها بود. تسلا در همین دوره ۴۵۱,۷۵۸ خودرو تولید کرد؛ بنابراین تعداد تحویل‌ها از تولید بیشتر بود و موجودی انبار کاهش یافت.

اما در سمت سودآوری، تصویر چندان قدرتمند نبود. سود هر سهم تعدیل‌شده به ۰.۳۳ دلار رسید؛ در حالی که بازار انتظار ۰.۵۴ دلار را داشت. به این ترتیب، فاصله با پیش‌بینی تحلیلگران حدود ۳۹.۱٪ بود. حاشیه سود ناخالص نیز در سطح ۱۶.۸٪ باقی ماند، اما حاشیه سود عملیاتی از ۴.۱٪ در سال گذشته به تنها ۱.۴٪ کاهش یافت.

این افت را می‌توان تا حدی نتیجه افزایش هزینه‌های مربوط به هوش مصنوعی، رباتیک، خودروهای جدید و زیرساخت‌های محاسباتی دانست. در مقابل، سود خالص با رشد چشمگیر ۱۳۳.۵۴٪ به ۱.۱۱ میلیارد دلار رسید و جریان نقد عملیاتی نیز با رشد ۱۱۹.۳٪ به ۸.۶۳ میلیارد دلار افزایش یافت.

با این حال، جریان نقد خالص شرکت به منفی ۱.۱۹ میلیارد دلار رسید که نسبت به سال قبل ۳.۱۵ میلیارد دلار بدتر شده است.

هزینه سنگین برای آینده هوش مصنوعی

یکی از مهم‌ترین نکات درباره تسلا این است که شرکت دیگر صرفاً یک خودروساز نیست. بخش قابل‌توجهی از ارزش‌گذاری امروز آن به این فرض وابسته است که بتواند در حوزه هوش مصنوعی، رانندگی خودکار و رباتیک به یک بازیگر بزرگ تبدیل شود.

ایلان ماسک در ۱۵ آوریل اعلام کرد طراحی تراشه AI5 نهایی شده و برای تولید به شریک سازنده ارسال شده است. تولید این تراشه بر عهده TSM خواهد بود و انتظار می‌رود تولید انبوه آن در سال ۲۰۲۷ آغاز شود. برای نسل بعدی یعنی AI6 نیز تسلا روی فناوری ساخت ۲ نانومتری سامسونگ حساب کرده است. البته برنامه AI6 تاکنون با تأخیرهایی مواجه شده و همین مسئله اهمیت حفظ تیم فنی قدرتمند را بیشتر می‌کند.

تسلا همچنین برنامه بلندپروازانه‌تری تحت عنوان Terafab مطرح کرده است؛ طرحی برای ایجاد یک مجموعه تولید تراشه در آمریکا که بتواند بخش‌هایی مانند تراشه‌های منطقی، حافظه، بسته‌بندی و تولید را در یک زنجیره واحد جمع کند.

برآورد اولیه تسلا نشان می‌دهد ساخت چنین مجموعه‌ای می‌تواند بین ۲۰ تا ۲۵ میلیارد دلار هزینه داشته باشد و ظرفیت نهایی آن به حدود ۲۰۰ میلیارد تراشه هوش مصنوعی و حافظه در سال برسد.

ماسک همچنین از ظرفیت بیش از یک تراوات برای پردازش سالانه هوش مصنوعی و تولید تراشه‌های ۲ نانومتری صحبت کرده است. این اعداد نشان می‌دهند تسلا در حال ورود به سرمایه‌گذاری بسیار سنگینی است که بازده آن احتمالاً نه در کوتاه‌مدت، بلکه در سال‌های آینده مشخص خواهد شد.

“

«به نظر من، خروج این مدیر را نباید بزرگ‌تر از واقعیت آن دید، اما نمی‌توان از پیام پشت آن نیز عبور کرد. تسلا در حال ورود به مرحله‌ای است که سرمایه انسانی متخصص به اندازه سرمایه مالی اهمیت پیدا می‌کند و انتقال نیروهای کلیدی از تیم‌های تسلا به شرکت‌های رقیب می‌تواند سرعت اجرای نقشه راه شرکت را تحت فشار قرار دهد. از طرف دیگر، ارزش‌گذاری بسیار بالای TSLA عملاً بخش قابل‌توجهی از موفقیت آینده هوش مصنوعی، خودران‌ها و رباتیک را از همین حالا در قیمت سهم لحاظ کرده است؛ بنابراین از اینجا به بعد، بازار کمتر به وعده‌ها و بیشتر به شواهد واقعی از درآمدزایی این سرمایه‌گذاری‌ها واکنش نشان خواهد داد. به همین دلیل، من این خبر را برای تسلا یک بحران نمی‌دانم، اما آن را هشداری درباره مهم‌ترین ریسک فعلی شرکت می‌بینم: فاصله میان جاه‌طلبی تکنولوژیک و سرعت تبدیل آن به سود پایدار.»

بابک شیری

تسلا از خودرو فراتر می‌رود

منطق اصلی این سرمایه‌گذاری‌ها این است که تسلا قصد دارد از یک شرکت خودروسازی به یک شرکت بزرگ هوش مصنوعی و رباتیک تبدیل شود. خودروهای خودران، تاکسی‌های خودران، ربات Optimus و حتی احتمال استفاده از زیرساخت‌های پردازشی در مراکز داده فضایی، همگی به قدرت محاسباتی بالایی نیاز دارند.

به همین دلیل، تراشه اختصاصی برای تسلا فقط یک ابزار فنی نیست؛ بلکه می‌تواند به یکی از اجزای اصلی مدل اقتصادی آینده شرکت تبدیل شود. هرچه تسلا بتواند طراحی و تولید سخت‌افزار خود را بیشتر در اختیار بگیرد، وابستگی آن به تأمین‌کنندگان خارجی کاهش پیدا می‌کند و کنترل بیشتری روی هزینه، عملکرد و سرعت توسعه محصولات آینده خواهد داشت.

اما همین استراتژی یک نقطه ضعف نیز دارد: هزینه سرمایه‌گذاری بسیار بالا و ریسک اجرای پروژه. در سه‌ماهه دوم، هزینه‌های سرمایه‌ای تسلا با رشد ۱۴۲٪ به ۵.۷۹ میلیارد دلار رسید. بنابراین شرکت در حال پرداخت هزینه قابل‌توجهی برای ساخت ظرفیت‌هایی است که هنوز بخش زیادی از درآمد آینده آنها محقق نشده است.

ارزش‌گذاری سهام همچنان سنگین است

سهام تسلا در پایان معاملات ۲۵ اوت در محدوده ۳۵۰.۲۰ دلار قرار داشت. بازده سهم از ابتدای سال حدود ۲۳٪ و رشد آن طی ۵۲ هفته گذشته حدود ۱.۵٪ بوده است. ارزش بازار شرکت نیز به حدود ۱.۴۳ تریلیون دلار رسیده است. اما این ارزش‌گذاری با سود فعلی شرکت فاصله زیادی دارد. نسبت قیمت به سود گذشته‌نگر تسلا حدود ۳۸۳.۵ برابر و نسبت قیمت به سود آینده‌نگر حدود ۳۹۳.۷ برابر گزارش شده است؛ در حالی که میانه این نسبت‌ها در صنعت به ترتیب حدود ۱۹.۶۵ و ۱۷.۳۵ برابر است.

این اعداد نشان می‌دهد بازار بخش بزرگی از ارزش تسلا را بر اساس سودهای آینده قیمت‌گذاری کرده است، نه عملکرد فعلی. در واقع، سرمایه‌گذاری روی TSLA در قیمت‌های فعلی تا حد زیادی به این فرض وابسته است که تسلا بتواند وعده‌های بزرگ خود در زمینه هوش مصنوعی، خودران‌ها و رباتیک را عملی کند.

دیدگاه وال‌استریت

گزارش مالی بعدی تسلا برای ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده است. تحلیلگران برای سه‌ماهه سوم به‌طور متوسط سود هر سهم ۰.۲۶ دلار را پیش‌بینی می‌کنند؛ رقمی که نسبت به ۰.۳۷ دلار در دوره مشابه سال گذشته حدود ۲۹.۷۳٪ کاهش خواهد داشت.

با این حال، همه تحلیلگران نسبت به آینده تسلا بدبین نیستند.

Cathie Wood اخیراً ۲۷,۸۶۴ سهم تسلا به ارزش تقریبی ۸.۷ میلیون دلار خریداری کرده است. تسلا اکنون حدود ۷.۴٪ از مجموع پرتفوی صندوق‌های قابل معامله آرک اینوست را تشکیل می‌دهد. منطق سرمایه‌گذاری وود نیز بیشتر بر این فرض استوار است که تسلا در آینده یک شرکت هوش مصنوعی، خودروهای خودران و رباتیک خواهد بود و نه صرفاً یک تولیدکننده خودروهای برقی.

در مجموع، بر اساس نظر ۴۲ تحلیلگر، اجماع بازار برای TSLA در سطح «خرید متوسط» قرار دارد و میانگین قیمت هدف آنها ۳۹۷.۹۴ دلار است؛ رقمی که نسبت به قیمت ۲۵ اوت حدود ۱۴٪ ظرفیت رشد نشان می‌دهد.

جمع‌بندی

خروج یک مدیر ارشد تراشه از تسلا را نمی‌توان به‌تنهایی یک تهدید جدی برای شرکت دانست، اما این اتفاق در زمانی رخ داده که اهمیت نیروی انسانی متخصص برای اجرای برنامه‌های هوش مصنوعی تسلا به بالاترین سطح رسیده است.

شرکت در حال انتقال منابع عظیمی به سمت تراشه‌های اختصاصی، زیرساخت محاسباتی، خودروهای خودران و رباتیک است و هم‌زمان باید با شرکت‌های فناوری بزرگ و شرکت‌های تخصصی کوچک‌تر برای جذب بهترین مهندسان رقابت کند.

از طرف دیگر، ارقام مالی نشان می‌دهند این مسیر بدون هزینه نیست. حاشیه سود عملیاتی به ۱.۴٪ رسیده، سود هر سهم پایین‌تر از انتظار بازار بوده و هزینه‌های سرمایه‌ای به ۵.۷۹ میلیارد دلار افزایش یافته است.

بنابراین مسئله اصلی برای سهام TSLA دیگر صرفاً تعداد خودروهای تحویلی نیست؛ بازار اکنون منتظر است ببیند آیا سرمایه‌گذاری سنگین تسلا در تراشه، هوش مصنوعی، خودران‌ها و رباتیک می‌تواند در نهایت به یک جریان درآمدی بسیار بزرگ تبدیل شود یا خیر.

در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.