در یک نگاه
  • صادرات ژاپن: در اکتبر ۲۰۲۶ با رشد سالانه ۲۰.۵ درصدی به رکورد تاریخی ۱۱.۸ تریلیون ین رسید؛ چهاردهمین ماه متوالی رشد صادرات.
  • تراز تجاری ژاپن: واردات با رشد ۲۱.۶ درصدی به رکورد ۱۲.۲ تریلیون ین رسید، اما کسری تجاری با رقم ۴۷۷ میلیارد ین حدود نصف پیش‌بینی‌ها بود.
  • بازار ارز و نرخ بهره: نرخ بهره بانک مرکزی ژاپن ۱.۲۵ درصد است و انتظار افزایش آن در دسامبر وجود دارد؛ جفت‌ارز دلار به ین نیز نزدیک سطح حساس ۱۶۰ نوسان می‌کند.

صادرات ژاپن در اکتبر برای چهاردهمین ماه متوالی افزایش یافت و با ثبت رکورد تاریخی ۱۱.۸ تریلیون ین، از تداوم تقاضای جهانی برای تراشه‌های نیمه‌رسانا و تجهیزات تولید آنها در پی رونق سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی خبر داد. هم‌زمان، واردات ژاپن نیز به رکورد جدیدی رسید، اما رشد آن کمتر از پیش‌بینی اقتصاددانان بود؛ عاملی که باعث شد کسری تجاری کشور به حدود نصف رقم مورد انتظار کاهش پیدا کند.

بر اساس داده‌های وزارت دارایی ژاپن که روز چهارشنبه منتشر شد، ارزش صادرات این کشور در اکتبر نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۰.۵ درصد افزایش یافت و به حدود ۱۱.۸ تریلیون ین، معادل تقریبی ۷۴ میلیارد دلار، رسید. این رقم بالاتر از پیش‌بینی ۲۰ درصدی اقتصاددانان بود و در مقایسه با رشد ۱۶.۵ درصدی سپتامبر نیز شتاب بیشتری نشان داد.

تقاضای هوش مصنوعی صادرات ژاپن را به رکورد تاریخی رساند

افزایش سرمایه‌گذاری جهانی در زیرساخت‌های هوش مصنوعی همچنان یکی از مهم‌ترین محرک‌های صادرات ژاپن است. تقاضای مرتبط با این صنعت، به‌ویژه برای نیمه‌رساناها و تجهیزات ساخت تراشه، به افزایش محموله‌های صادراتی کمک کرده و بخشی از ضعف تقاضا در چین را جبران کرده است.

بر اساس آمار منتشرشده، صادرات ژاپن به آمریکا در اکتبر حدود ۲۴ درصد و صادرات به چین نزدیک به ۱۳ درصد افزایش یافت.

تحلیلگران معتقدند تقاضای مرتبط با هوش مصنوعی همچنان از صادرات تراشه‌ها و تجهیزات تولید نیمه‌رسانا حمایت می‌کند. با این حال، بخشی از افزایش ارزش اسمی صادرات نیز ناشی از انتقال هزینه‌های بالاتر به قیمت فروش محصولات بوده است؛ بنابراین رشد ارزش صادرات لزوماً به معنای افزایش مشابه در حجم واقعی محموله‌ها نیست.

واردات انرژی کسری تجاری ژاپن را همچنان بالا نگه داشت

در سمت واردات، ژاپن نیز در اکتبر رکورد تازه‌ای ثبت کرد. ارزش واردات این کشور با افزایش ۲۱.۶ درصدی نسبت به سال گذشته به حدود ۱۲.۲ تریلیون ین رسید؛ با این حال، این رشد به‌مراتب کمتر از پیش‌بینی ۲۵.۸ درصدی اقتصاددانان بود.

افزایش قیمت نفت خام و هزینه‌های حمل‌ونقل، در شرایط بی‌ثباتی خاورمیانه، ارزش واردات انرژی ژاپن را بالا برد. این اتفاق در حالی رخ داد که حجم واردات کالاها نسبت به سال گذشته ۰.۲ درصد کاهش یافت.

ژاپن نزدیک به ۹۰ درصد انرژی مورد نیاز خود را وارد می‌کند و به همین دلیل، تحولات بازار نفت و تشدید تنش‌های خاورمیانه، به‌ویژه جنگ ایران، تأثیر مستقیمی بر هزینه واردات و تراز تجاری این کشور دارد.

با وجود ثبت رکورد واردات، رشد کمتر از انتظار آن باعث شد کسری تجاری ژاپن در اکتبر به حدود ۴۷۷ میلیارد ین برسد؛ رقمی که تقریباً نصف کسری پیش‌بینی‌شده از سوی اقتصاددانان بود.

رونق صادرات هنوز به تقویت تقاضای داخلی منجر نشده است

آمار تجارت خارجی نشان می‌دهد تقاضای جهانی همچنان از بخش صادرات ژاپن حمایت می‌کند؛ اما این عملکرد قدرتمند هنوز به معنای بهبود فراگیر شرایط اقتصادی در داخل کشور نیست.

اقتصاد ژاپن در سه‌ماهه سوم برخلاف انتظار وارد مسیر انقباض شد. کاهش هزینه‌کرد مصرف‌کنندگان در شرایط افزایش هزینه‌های زندگی، یکی از عوامل اصلی ضعف فعالیت اقتصادی بود.

از سوی دیگر، افزایش هزینه واردات انرژی و سایر کالاها همچنان قدرت خرید خانوارها و حاشیه سود شرکت‌ها را تحت فشار قرار می‌دهد. در نتیجه، رشد صادرات که عمدتاً از تقاضای خارجی برای محصولات مرتبط با هوش مصنوعی ناشی شده، هنوز نتوانسته ضعف تقاضای داخلی را به‌طور کامل جبران کند.

آیا آمار صادرات، افزایش نرخ بهره ژاپن در دسامبر را تقویت می‌کند؟

داده‌های جدید تجارت خارجی می‌تواند از تصمیم بانک مرکزی ژاپن برای ادامه سیاست انقباضی حمایت کند. صادرات قدرتمند نشان می‌دهد بخش خارجی اقتصاد همچنان توان مقابله با بخشی از ضعف رشد داخلی را دارد؛ در همین حال، افزایش هزینه واردات انرژی نیز فشارهای تورمی را حفظ کرده است.

کازوئو اوئدا، رئیس بانک مرکزی ژاپن، روز چهارشنبه تأکید کرد این نهاد متناسب با تحولات اقتصادی، قیمت‌ها و شرایط مالی به افزایش نرخ بهره ادامه خواهد داد. او همچنین گفت شرایط مالی همچنان انبساطی است.

نرخ بهره سیاستی ژاپن در حال حاضر ۱.۲۵ درصد است و بازارها به‌طور گسترده انتظار دارند بانک مرکزی در نشست دسامبر بار دیگر آن را افزایش دهد.

در مجموع، عملکرد صادراتی ژاپن در کنار فشار ناشی از هزینه واردات، می‌تواند به بانک مرکزی برای ادامه عادی‌سازی سیاست پولی پشتوانه بدهد؛ هرچند ضعف تولید ناخالص داخلی و مصرف خانوارها همچنان از محدودیت‌های مهم در مسیر افزایش نرخ بهره هستند.

ین ژاپن همچنان تحت فشار اختلاف نرخ بهره با آمریکا

با وجود ثبت رکورد صادرات، ین ژاپن تاکنون حمایت قابل‌توجهی از آمار تجارت خارجی دریافت نکرده است. جفت‌ارز دلار آمریکا به ین ژاپن (USDJPY) همچنان در نزدیکی سطح ۱۶۰ نوسان می‌کند؛ محدوده‌ای که مقام‌های ژاپنی پیش‌تر درباره احتمال مداخله در بازار ارز در آن هشدار داده‌اند.

اختلاف نرخ بهره میان ژاپن و آمریکا همچنان یکی از عوامل اصلی تعیین‌کننده مسیر این جفت‌ارز است. تا زمانی که بانک مرکزی ژاپن با سرعت بیشتری نرخ بهره را افزایش ندهد یا فدرال رزرو از مسیر انقباضی خود فاصله نگیرد، این اختلاف می‌تواند مانع از تقویت پایدار ین شود.

در ادامه، دو ریسک مهم نیز چشم‌انداز صادرات ژاپن را تهدید می‌کنند: نخست، احتمال کاهش سرمایه‌گذاری جهانی در حوزه هوش مصنوعی که می‌تواند تقاضا برای تراشه‌ها و تجهیزات تولید آنها را تضعیف کند؛ دوم، تشدید تنش‌های خاورمیانه که با افزایش مجدد قیمت نفت، هزینه واردات انرژی ژاپن و کسری تجاری این کشور را بالا خواهد برد.