آیا مایکروسافت اولین بازنده بزرگ رقابت هوش مصنوعی خواهد بود؟

در دو سال گذشته، رقابت بر سر هوش مصنوعی به مسابقه‌ای تبدیل شد که در آن تقریباً هیچ سقفی برای هزینه‌کرد وجود نداشت. غول‌های فناوری صدها میلیارد دلار صرف ساخت مراکز داده، خرید تراشه‌های پیشرفته و توسعه مدل‌های هوش مصنوعی کردند؛ با این امید که برنده بزرگ این رقابت باشند. اما در حال حاضر نشانه‌ها حاکی از آن است که این دوره ممکن است به پایان خود نزدیک باشد. افزایش قیمت محصولات اپل، مایکروسافت و آمازون، فشار فزاینده بر جریان نقدی شرکت‌ها و تردید سرمایه‌گذاران نسبت به بازده این هزینه‌های عظیم، این پرسش را مطرح کرده است که آیا بازار دیگر حاضر نیست «هوش مصنوعی به هر قیمتی» را بپذیرد؟ این تحلیل بر اساس گزارش Investinglive توسط تحریریه یوتوتایمز بازنویسی شده و به پنج نشانه مهم درباره هزینه‌های سرمایه‌ای (Capex) می‌پردازد که از تغییر نگرش بازار و آغاز مرحله‌ای جدید در رقابت هوش مصنوعی خبر می‌دهند.

نکته اول، سه اتفاق مهم روز گذشته (پنجشنبه 4 تیر) توجه بازار را جلب کرد:

• شرکت اپل به دلیل افزایش هزینه حافظه (Memory)، قیمت بسیاری از محصولات خود را به‌طور قابل‌توجهی افزایش داد.
• مایکروسافت نیز به همین دلیل از افزایش قیمت کنسول‌های ایکس‌باکس خبر داد.
• آمازون اعلام کرد که از اول ژوئیه، قیمت سرویس‌های مبتنی بر GPU خود را ۲۰% افزایش خواهد داد.

این تحولات نشان می‌دهد که شرکت‌ها دیگر حاضر نیستند برای حفظ سهم بازار، هزینه‌های سنگین هوش مصنوعی را از جیب خود پرداخت کنند. این روند می‌تواند آغاز موجی از مقاومت در برابر فشار شدید سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی بر جریان نقدی آزاد (Free Cash Flow) باشد.

✔️ بیشتر بخوانید: اپل به دلیل کمبود حافظه، قیمت مک، آیپد و محصولات خانگی خود را افزایش داد

تیم کوک، مدیرعامل شرکت اپل، نیز اوایل این ماه گفت: متأسفانه افزایش قیمت‌ها اجتناب‌ناپذیر است. ما تمام تلاش خود را کرده‌ایم تا افزایش شدید هزینه‌هایی را که به ما تحمیل شده، مدیریت کنیم و تا حد امکان مشتریان را از این افزایش‌ها مصون نگه داریم، اما شرایط دیگر قابل‌دوام نیست.

افت شدید اخیر بازار سهام نیز شرکت‌ها را به سمت صرفه‌جویی بیشتر سوق خواهد داد؛ به این معنا که یا فشار بیشتری بر تأمین‌کنندگان وارد خواهند کرد یا زمان‌بندی پروژه‌های خود را مورد بازنگری قرار خواهند داد.

نکته دوم، این گزارش به نتیجه یک نظرسنجی اشاره می‌کند که هرچند از نظر آماری چندان علمی نیست، اما از نگاه گزارش قابل‌توجه است.

مدت‌ها تصور می‌‌شد متا (META) نخستین شرکتی خواهد بود که از رقابت هوش مصنوعی عقب‌نشینی می‌کند، اما اکنون سهام مایکروسافت افت بیشتری داشته و در مسیر ثبت بدترین عملکرد ماهانه خود از سال ۲۰۰۸ قرار گرفته است. طبق این گزارش، مارک زاکربرگ زمانی اجازه داد ارزش سهام متا حدود ۷۰ درصد سقوط کند تا سرانجام از پروژه متاورس عقب‌نشینی کرد و هنوز فاصله زیادی تا تکرار آن شرایط وجود دارد.

از سوی دیگر، مایکروسافت تاکنون موفقیت چشمگیری در حوزه هوش مصنوعی به دست نیاورده و سرویس مایکروسافت کوپایلت (Copilot) نیز نتوانسته انتظارات را برآورده کند. به همین دلیل، احتمال می‌رود این شرکت ناچار شود مسیر متفاوتی را در پیش بگیرد.

بازار به‌تدریج این احتمال را جدی‌تر می‌گیرد که در نهایت یکی از بازیگران بزرگ از رقابت هوش مصنوعی کنار خواهد رفت و از این منظر، مایکروسافت شرکتی است که باید به دقت زیر نظر گرفته شود.

✔️ بیشتر بخوانید: نشانه‌های خستگی غول‌های فناوری؛ آیا تب سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی فروکش می‌کند؟

نکته سوم، گزارش برای نشان دادن ابعاد هزینه‌های سرمایه‌ای، به آمارهای میکرون (Micron) اشاره می‌کند.

این شرکت برای فصل آینده درآمد ۵۰ میلیارد دلاری پیش‌بینی کرده است؛ رقمی که در مقیاس سالانه به ۲۰۰ میلیارد دلار می‌رسد. در مقابل، کل هزینه‌های سرمایه‌ای هایپراسکیلرها (Hyperscalers) در حوزه هوش مصنوعی طی امسال حدود ۷۵۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود. این بدان معناست که معادل ۲۶ درصد از کل این هزینه‌ها به نوعی به مایکرون اختصاص پیدا می‌کند. (هایپراسکیلرها به شرکت‌های فناوری بسیار بزرگی گفته می‌شود که زیرساخت‌های عظیم رایانش ابری و مراکز داده را در مقیاس جهانی ایجاد و اداره می‌کنند.)

بخشی از درآمد میکرون از طریق فروش محصولات مصرفی مانند دستگاه‌های اپل تأمین می‌شود، اما درآمد فصلی این شرکت پیش از آغاز موج سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی تنها ۴ میلیارد دلار بود. بنابراین، حدود ۴۶ میلیارد دلار در هر فصل ــ یا ۱۸۴ میلیارد دلار در سال ــ درآمد جدیدی است که از جایی وارد این شرکت شده است.

این حجم از سرمایه‌گذاری بسیار غیرعادی است و همان‌طور که تیم کوک نیز گفته، «این وضعیت دیگر قابل‌دوام نیست.»

نکته چهارم، اکنون میکرون به هدف اصلی انتقادها تبدیل شده است. گزارش در این زمینه به اظهارات میشال تساخی اشاره می‌کند:

«زمانی که انویدیا همه را در مشت خود گرفته بود، تقریباً تمام شرکت‌ها به دنبال جایگزینی برای GPUها رفتند. این تصور که ثروتمندترین و پیشرفته‌ترین شرکت‌های فناوری جهان تا ابد حاضر باشند برای یک کالای نسبتاً استاندارد، قیمت‌های نجومی بپردازند، منطقی نیست.»

هم‌زمان، سهام میکرون نیز پیش از آغاز معاملات حدود ۶.۷ درصد افت کرده و در مسیر پر کردن گپ قیمتی (Gap) روز گذشته قرار گرفته است.

پنجم، گزارش به مجموع درآمد انویدیا و میکرون اشاره می‌کند و می‌گوید این دو شرکت در مجموع سالانه حدود ۵۲۵ میلیارد دلار از اقتصاد جذب می‌کنند؛ رقمی که عمدتاً از محل هزینه‌کرد غول‌های فناوری تأمین می‌شود.

به گفته گزارش، هایپراسکیلرها اکنون تقریباً تمام جریان نقدی خود را صرف خرید تراشه و حافظه می‌کنند، اما این مدل به سقف توان خود رسیده است. به‌طوری که اکنون این شرکت‌ها ناچار به استقراض شده‌اند و حتی آلفابت نیز به شکلی غیرمنتظره اقدام به انتشار سهام جدید کرده است.

گزارش در پایان این پرسش را مطرح می‌کند که اگر بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری دیگر توان افزایش هزینه‌های خود را ندارند، میکرون و انویدیا رشد درآمد آینده خود را قرار است از کجا به دست آورند؟

✔️ بیشتر بخوانید: زلزله در بازارهای آسیا با طمع تریلیون دلاری سم آلتمن؛ چرا هوش مصنوعی ترمز بورس را کشید؟