سهام اسپیسایکس پس از ورود به بازار سهام آمریکا، مسیر پرنوسانی را پشت سر گذاشته است. قیمت سهم این شرکت در مدت کوتاهی از ۱۳۵ دلار در عرضه اولیه به حدود ۲۲۵ دلار رسید، اما سپس بیش از ۵۰ درصد افت کرد و اکنون در محدوده ۱۵۰ دلار معامله میشود. با وجود این نوسانات، آنچه توجه سرمایهگذاران را به اسپیسایکس جلب کرده، نه عملکرد کوتاهمدت سهم، بلکه چشمانداز بسیار بلندپروازانه درآمدی شرکت در حوزههای پرتاب، ارتباطات ماهوارهای و زیرساختهای هوش مصنوعی است.
- سهام اسپیسایکس پس از رسیدن به ۲۲۵ دلار، بیش از ۵۰ درصد افت کرده و اکنون حدود ۱۵۰ دلار معامله میشود.
- مدیریت شرکت هدف درآمد سالانه ۱ تریلیون دلاری تا ۲۰۳۰ را مطرح کرده، در حالی که درآمد فعلی کمی بیش از ۲۰ میلیارد دلار است.
- برآورد بازار برای درآمد مرتبط با هوش مصنوعی در سال ۲۰۳۱ حدود ۵۳۰ میلیارد دلار است و با احتساب استارلینک و خدمات پرتاب، درآمد کل میتواند به ۶۰۰ تا ۶۵۰ میلیارد دلار برسد.
- در سناریوی ارزشگذاری ۳.۶ تریلیون دلاری در ۲۰۳۱، سرمایهگذاری ۱۰۰۰ دلاری امروز میتواند به حدود ۱۷۷۰ دلار برسد؛ اما ریسک و عدمقطعیت این برآورد بسیار بالاست.
مدیریت اسپیسایکس انتظار دارد درآمد سالانه شرکت تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۱ تریلیون دلار برسد؛ هدفی که در مقایسه با درآمد کمی بیش از ۲۰ میلیارد دلار طی چهار فصل گذشته، به معنای جهشی بسیار بزرگ خواهد بود. با این حال، تحقق چنین سناریویی به سرمایهگذاری سنگین در زیرساخت پردازشی، توسعه مراکز داده فضایی، موفقیت موشک استارشیپ و تداوم کمبود ظرفیت پردازشی در بازار هوش مصنوعی وابسته است.
اسپیسایکس و رؤیای درآمد یک تریلیون دلاری
ایلان ماسک در نشست اعلام نتایج سهماهه دوم اعلام کرد اسپیسایکس زمانبندی رشد درآمد خود را تغییر داده و اکنون انتظار دارد شرکت تا پایان دهه به درآمد سالانه ۱ تریلیون دلار برسد.
در نگاه نخست، فاصله میان این هدف و وضعیت فعلی بسیار بزرگ است. اسپیسایکس طی چهار فصل گذشته کمی بیش از ۲۰ میلیارد دلار درآمد داشته است. بنابراین رسیدن به یک تریلیون دلار در کمتر از پنج سال، مستلزم رشدی کمسابقه خواهد بود.
مهمترین موتور این رشد قرار است بخش هوش مصنوعی باشد؛ جایی که اسپیسایکس قصد دارد ظرفیت پردازشی خود را در اختیار شرکتهای دیگر قرار دهد. این شرکت تاکنون با آنتروپیک، آلفابت، رفلکشن ایآی و یک مشتری اعلامنشده قراردادهایی در این زمینه امضا کرده و انتظار دارد با افزایش ظرفیت پردازشی، قراردادهای بیشتری نیز منعقد کند.
مدیریت شرکت اعلام کرده سرعت ایجاد مراکز داده و نصب تجهیزات پردازشی بسیار بالاست. اسپیسایکس انتظار دارد ظرفیت پردازشی خود را تا پایان امسال به ۲ گیگاوات برساند و در پایان سال آینده نیز به ظرفیتی نزدیک به ۱۰ گیگاوات برسد؛ رقمی که به گفته ماسک، به ۱۰ گیگاوات نزدیکتر از ۵ گیگاوات خواهد بود.
بازگشت سرمایه کمتر از یک سال؛ مزیت یا خوشبینی؟
برت جانسن، مدیر مالی اسپیسایکس، اعلام کرده اقتصاد فعلی این فعالیت باعث شده دوره بازگشت سرمایه برای سرمایهگذاریهای جدید در بخش پردازش کمتر از یک سال باشد.
اگر این ادعا در مقیاس گسترده قابل تکرار باشد، نرخ بازگشت سرمایه بسیار بالایی را نشان میدهد. برای مقایسه، توماس کوریان، مدیرعامل گوگل کلاد، گفته آلفابت تنها در مورد تراشههای اختصاصی خود میتواند به چنین دوره بازگشتی برسد و دوره بازگشت سرمایه متوسط سرورها حدود دو سال است.
با این حال، مشخص نیست آیا اسپیسایکس واقعاً از یک مزیت اقتصادی پایدار برخوردار است یا خیر. بخش مهمی از داستان به استفاده از مراکز داده در مدار زمین وابسته است؛ موضوعی که هنوز در مرحله اثبات اقتصادی و فنی قرار دارد.
برای تحقق این سناریو، نخست باید استارشیپ، موشک فوقسنگین و کاملاً قابل استفاده مجدد اسپیسایکس، با موفقیت عملیاتی شود. این موشک میتواند هزینه پرتاب ماهوارهها را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد. پس از آن نیز باید مشخص شود که راهاندازی مراکز داده در فضا واقعاً از نظر اقتصادی نسبت به مراکز داده زمینی توجیه دارد یا خیر.
درآمد ۲۰۳۱ میتواند به ۶۵۰ میلیارد دلار برسد
بازار سرمایه همچنان نسبت به هدف یک تریلیون دلاری ماسک محتاط است. با این حال، برآوردهای موجود نیز درآمد بسیار بالایی برای اسپیسایکس در سال ۲۰۳۱ پیشبینی میکنند.
بر اساس برآورد اجماعی، درآمد مرتبط با هوش مصنوعی اسپیسایکس در سال ۲۰۳۱ میتواند به حدود ۵۳۰ میلیارد دلار برسد. اگر درآمد استارلینک و خدمات پرتاب نیز به این رقم اضافه شود، مجموع درآمد شرکت میتواند به محدوده ۶۰۰ تا ۶۵۰ میلیارد دلار برسد. البته تحقق این ارقام به یک عامل کلیدی وابسته است: تداوم کمبود ظرفیت پردازشی در صنعت هوش مصنوعی.
فروش صرف ظرفیت پردازشی بهتنهایی مزیت رقابتی قطعی ایجاد نمیکند. شرکتهای بزرگ رایانش ابری سالهاست زیرساخت، نرمافزار و خدمات سازمانی گستردهای در اختیار مشتریان دارند. بنابراین اسپیسایکس باید ثابت کند که میتواند ظرفیت پردازشی را با هزینهای پایینتر و بازدهی بالاتر عرضه کند.
“
«داستان اسپیسایکس بیش از آنکه صرفاً یک فرصت سرمایهگذاری باشد، آزمونی برای ارزشگذاری آینده اقتصاد هوش مصنوعی است. نکته کلیدی در اینجا رقم یک تریلیون دلار نیست؛ بلکه این است که آیا اسپیسایکس میتواند از مزیتهای موشکهای قابل استفاده مجدد، استارلینک و زیرساخت پردازشی، یک اقتصاد مقیاسپذیر و واقعاً سودآور بسازد یا خیر. در چنین شرایطی، ریسک اصلی نه کمبود ظرفیت رشد، بلکه فاصله میان انتظارات بسیار بزرگ بازار و سرعت واقعی تبدیل این انتظارات به جریان نقدی است؛ بنابراین ارزشگذاری اسپیسایکس باید همزمان با رشد درآمد، هزینه سرمایه، پایداری تقاضای هوش مصنوعی و اقتصاد مراکز داده فضایی سنجیده شود.»
بابک شیری
ارزش اسپیسایکس در سال ۲۰۳۱ چقدر خواهد بود؟
برای برآورد ارزش احتمالی اسپیسایکس در سال ۲۰۳۱، مقاله اصلی شرکتهایی مانند کورویو و اوراکل را بهعنوان نمونه مقایسهای در نظر میگیرد. هر دو شرکت در حوزه زیرساخت رایانش ابری فعالیت دارند و با نسبت ارزش بازار به فروش حدود ۶ برابر معامله میشوند.
اگر اسپیسایکس در سال ۲۰۳۱ به درآمد ۶۰۰ میلیارد دلاری برسد و بازار برای آن همان نسبت ۶ برابری را در نظر بگیرد، ارزش شرکت به حدود ۳.۶ تریلیون دلار خواهد رسید.
این رقم حدود ۷۷ درصد بالاتر از ارزشگذاری فعلی شرکت است. در چنین سناریویی، سرمایهگذاری ۱۰۰۰ دلاری امروز میتواند در سال ۲۰۳۱ به حدود ۱۷۷۰ دلار برسد؛ یعنی بازده مرکب سالانه حدود ۱۲ درصد طی پنج سال اما همین محاسبه نشان میدهد چرا سرمایهگذاری در اسپیسایکس به سادگی یک داستان رشد نیست. حتی با فرض تحقق درآمد ۶۰۰ میلیارد دلاری، بازده محاسبهشده در این سناریو در برابر ریسکهای موجود چندان بزرگ نیست.
بزرگترین ریسک؛ فاصله میان ظرفیت و تقاضا
اسپیسایکس برای رسیدن به این اهداف باید همزمان چند اتفاق بزرگ را محقق کند؛ توسعه سریع ظرفیت پردازشی، حفظ قراردادهای بزرگ، موفقیت استارشیپ، توسعه استارلینک و ایجاد یک مدل اقتصادی پایدار برای مراکز داده فضایی. از سوی دیگر، اگر کمبود ظرفیت پردازشی در بازار هوش مصنوعی کاهش پیدا کند، یکی از مهمترین محرکهای رشد اسپیسایکس نیز ممکن است ضعیف شود.
همچنین بخش بزرگی از ارزشگذاری فعلی شرکت بر اساس درآمدهایی است که هنوز به شکل کامل محقق نشدهاند. نسبت قیمت به فروش اسپیسایکس در زمان تهیه این گزارش نزدیک به ۱۰۰ برابر بوده است؛ سطحی که نشان میدهد بازار بخش قابلتوجهی از رشد آینده شرکت را از همین حالا در قیمت لحاظ کرده است.
به همین دلیل، حتی اگر اسپیسایکس بتواند رشد بسیار بالایی را تجربه کند، سرمایهگذاران باید میان «رشد شرکت» و «بازده سهام» تفاوت قائل شوند. یک شرکت میتواند درآمد خود را چند برابر کند، اما اگر ارزشگذاری آن نیز همزمان بیش از حد بالا باشد، بازده سهامداران ممکن است بسیار محدودتر از رشد عملیاتی شرکت باشد.
جمعبندی
اسپیسایکس اکنون در نقطهای قرار دارد که موفقیت آن دیگر تنها به صنعت پرتاب موشک و ارتباطات ماهوارهای وابسته نیست. ورود جدی به زیرساخت هوش مصنوعی، توسعه ظرفیت پردازشی و احتمال ایجاد مراکز داده در مدار زمین، این شرکت را به یکی از بلندپروازانهترین داستانهای رشد بازار تبدیل کرده است.
هدف درآمدی ۱ تریلیون دلار تا ۲۰۳۰ در مقایسه با درآمد فعلی بیش از ۲۰ میلیارد دلار بسیار بزرگ است و تحقق آن نیازمند رشد فوقالعاده سریع خواهد بود. حتی سناریوی محتاطانهتر درآمد ۶۰۰ تا ۶۵۰ میلیارد دلاری در سال ۲۰۳۱ نیز مستلزم موفقیت همزمان چندین پروژه بزرگ است.
در سناریوی مقاله، ارزش ۳.۶ تریلیون دلاری اسپیسایکس میتواند سرمایهگذاری ۱۰۰۰ دلاری را به حدود ۱۷۷۰ دلار برساند؛ اما این محاسبه بیش از آنکه یک پیشبینی قطعی باشد، تصویری از رابطه میان رشد درآمد، ارزشگذاری و بازده احتمالی سهام است.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
