وقتی سرمایهگذاری وارد یک صندوق شاخصی مانند S&P 500 میشود، تصور عمومی این است که مالک بخشی از بزرگترین شرکتهای آمریکا بهصورت متنوع است. اما تغییرات اخیر بازار نشان میدهد ساختار این شاخص بیش از گذشته تحت تأثیر تعداد محدودی از شرکتهای غولپیکر فناوری قرار گرفته است.
- صندوق شاخصی Vanguard S&P 500 ETF در پایان ژوئن ۲۰۲۶، حدود ۷.۵٪ از داراییهای خود را به سهام انویدیا اختصاص داده بود؛ در حالی که سهم اپل حدود ۶.۵۸٪ بود.
- پنج شرکت بزرگ این صندوق یعنی انویدیا، اپل، مایکروسافت، آمازون و آلفابت بیش از ۲۵٪ کل دارایی یک تریلیون دلاری آن را تشکیل میدهند.
- ارزش بازار انویدیا پس از عبور از اپل به حدود ۵.۳ تریلیون دلار رسیده و اکنون حدود ۸۰۰ میلیارد دلار بیشتر از ارزش بازار اپل است.
- رشد انفجاری تقاضا برای زیرساختهای هوش مصنوعی باعث شده شاخص S&P 500 بیش از هر زمان دیگری به عملکرد چند شرکت بزرگ فناوری وابسته شود.
بر اساس آخرین دادهها، سرمایهگذاران صندوق Vanguard S&P 500 ETF اکنون سهم بیشتری از انویدیا نسبت به اپل در اختیار دارند؛ اتفاقی که نشاندهنده تغییر بزرگ در رهبری بازار سهام آمریکا و قدرت روزافزون صنعت هوش مصنوعی است.
در پایان ژوئن ۲۰۲۶، انویدیا با اختصاص ۷.۵۰٪ از وزن این صندوق، بزرگترین موقعیت سرمایهگذاری آن بود. در مقابل، اپل که سالها عنوان بزرگترین سهم این شاخص را در اختیار داشت، با وزن ۶.۵۸٪ در رتبه دوم قرار گرفت.
به زبان ساده، اگر فردی ۱۰ هزار دلار در این صندوق سرمایهگذاری کرده باشد، حدود ۷۵۰ دلار از سرمایه او بهطور غیرمستقیم در سهام انویدیا و حدود ۶۵۸ دلار در سهام اپل قرار دارد.
پایان دوران سلطه اپل بر صدر بازار
برای سالها اپل نماد اصلی قدرت بازار سهام آمریکا بود. رشد فروش آیفون، سودآوری بالا و جریان نقدی قدرتمند این شرکت باعث شده بود سرمایهگذاران آن را یکی از امنترین داراییهای بازار بدانند.
اما موج جدید سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی معادلات را تغییر داد. انویدیا که زمانی تنها یک شرکت تولیدکننده تراشههای گرافیکی شناخته میشد، اکنون به ستون اصلی توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی در جهان تبدیل شده است. این شرکت نخستین بار در ۵ ژوئن ۲۰۲۴ از نظر ارزش بازار از اپل عبور کرد. در آن زمان ارزش بازار انویدیا حدود ۳.۰۲ تریلیون دلار و ارزش بازار اپل حدود ۲.۹۹ تریلیون دلار بود. تنها چند هفته بعد، انویدیا حتی از مایکروسافت نیز عبور کرد و جایگاه بزرگترین شرکت جهان از نظر ارزش بازار را به دست آورد.
اکنون فاصله میان این دو غول فناوری بسیار بیشتر شده است. ارزش بازار انویدیا حدود ۵.۳ تریلیون دلار برآورد میشود، در حالی که ارزش بازار اپل حدود ۴.۵ تریلیون دلار است؛ یعنی اختلافی نزدیک به ۸۰۰ میلیارد دلار.
شاخص S&P 500 بیشتر از گذشته به هوش مصنوعی وابسته شده است
صندوق Vanguard S&P 500 ETF حدود ۱.۰۵ تریلیون دلار دارایی را در اختیار دارد و روی کاغذ مالک ۵۲۰ شرکت آمریکایی است. اما توزیع سرمایه میان این شرکتها بسیار نابرابر شده است. پس از انویدیا و اپل، شرکتهای مایکروسافت با وزن ۴.۲۹٪، آمازون با ۳.۶۱٪ و آلفابت، مالک گوگل، با ۳.۲۴٪ در رتبههای بعدی قرار دارند.
در مجموع، همین پنج شرکت بیش از ۲۵.۲۲٪ کل دارایی صندوق را تشکیل میدهند. اگر هر دو نوع سهام آلفابت نیز محاسبه شود، سهم شرکتهای بزرگ فناوری به حدود ۲۸٪ افزایش پیدا میکند.
این تمرکز نشان میدهد سرمایهگذاری در شاخص S&P 500 دیگر تنها سرمایهگذاری روی کل اقتصاد آمریکا نیست؛ بلکه تا حد زیادی سرمایهگذاری روی رهبران موج هوش مصنوعی نیز محسوب میشود.
شرکتهایی مانند برادکام و میکرون نیز از این روند بهره بردهاند. برادکام با وزن ۲.۷۷٪ در رتبه ششم صندوق قرار دارد و میکرون با سهم ۲.۰۱٪ به جمع ۱۰ شرکت بزرگ صندوق اضافه شده است؛ رشدی که مستقیماً به افزایش تقاضا برای تجهیزات و حافظه مورد نیاز سامانههای هوش مصنوعی مرتبط است.
رشد انویدیا موتور اصلی تغییر وزن شاخص
دلیل اصلی افزایش سهم انویدیا در شاخص، تصمیم مدیران صندوقها نبوده است. شاخص S&P 500 بر اساس ارزش بازار شرکتها تنظیم میشود؛ بنابراین هر شرکتی که سریعتر رشد کند، وزن بیشتری در شاخص پیدا میکند.
انویدیا در آخرین گزارش مالی خود رشد درآمد سالانه ۸۵٪ را ثبت کرد و درآمد فصل اخیر آن به ۸۱.۶ میلیارد دلار رسید. همین رشد چشمگیر باعث شد ارزشگذاری بازار نسبت به آینده این شرکت تغییر کند.
در مقابل، کاهش سهم اپل به معنای ضعف این شرکت نیست. اپل همچنان یکی از قدرتمندترین شرکتهای جهان با درآمد پایدار، برند جهانی و ذخایر نقدی عظیم است. اما سرعت رشد انویدیا در دوره جدید فناوری باعث شده وزن آن در بازار سرمایه افزایش پیدا کند.
“
«افزایش تمرکز شاخص S&P 500 روی چند شرکت بزرگ فناوری یک هشدار مهم برای سرمایهگذاران است. رشد فعلی میتواند ادامهدار باشد، اما هر موج بزرگ سرمایهگذاری در تاریخ بازارها زمانی با آزمون ارزشگذاری مواجه شده است. بنابراین، هوش مصنوعی همچنان یکی از بزرگترین فرصتهای اقتصادی دهه آینده است، اما مدیریت ریسک و توجه به قیمت خرید، تفاوت میان سرمایهگذاری هوشمندانه و دنبال کردن صرف یک هیجان بازار خواهد بود.»
بابک شیری
وابستگی بیشتر؛ فرصت یا ریسک؟
تمرکز بالای شاخص روی چند شرکت بزرگ فناوری، هم فرصت ایجاد میکند و هم ریسک. از یک طرف، سرمایهگذاران شاخصی بدون نیاز به انتخاب مستقیم سهام، از رشد شرکتهایی مانند انویدیا، مایکروسافت و آلفابت بهرهمند شدهاند. مدل وزنی شاخص نیز باعث میشود شرکتهای موفق بهصورت خودکار سهم بیشتری پیدا کنند.
اما از طرف دیگر، افزایش وابستگی شاخص به چند شرکت محدود میتواند نوسانات بازار را بیشتر کند. برای مثال، کاهش ۲۰٪ قیمت سهام انویدیا، در شرایط ثابت بودن سایر عوامل، میتواند حدود ۱.۵٪ از ارزش کل صندوق را کاهش دهد.
در حال حاضر، ۱۰ شرکت بزرگ صندوق حدود ۳۶.۳۳٪ از کل دارایی آن را تشکیل میدهند؛ یعنی از هر ۱۰ هزار دلار سرمایهگذاری، حدود ۳۶۳۳ دلار در اختیار همین ۱۰ شرکت است و باقی سرمایه میان ۵۱۰ شرکت دیگر تقسیم میشود.
آینده بازار؛ ادامه سلطه هوش مصنوعی یا بازگشت تعادل؟
بازار سهام آمریکا در سالهای اخیر شاهد یکی از بزرگترین تغییرات ساختاری خود بوده است. همانطور که اپل سالها نماد تحول دیجیتال بود، اکنون انویدیا نماینده موج جدید سرمایهگذاری در هوش مصنوعی محسوب میشود.
با این حال، تاریخ بازار نشان داده هیچ رهبری دائمی نیست. همانطور که اپل توانست سالها در صدر باقی بماند، ممکن است در آینده شرکتهای دیگری نیز جایگاه فعلی رهبران هوش مصنوعی را تغییر دهند.
طراحی شاخصهای وزنی بازار نیز این امکان را فراهم میکند که در صورت کاهش قدرت یک صنعت، سهم آن به مرور کاهش پیدا کند؛ بدون اینکه سرمایهگذار نیاز به تصمیمگیری مستقیم داشته باشد.
در ترجمه برخی نقاط این مقاله از هوش مصنوعی کمک گرفته است.
