در یک نگاه
  • پیشنهاد آمریکا: واگذاری بخش تحت کنترل اوکراین از دونباس در برابر عضویت کامل این کشور در ناتو.
  • سناریوی جایگزین: تثبیت خط مقدم فعلی و ارائه تضمین‌های امنیتی از طریق توافق با آمریکا و احتمالاً متحدان اروپایی.
  • مانع اصلی توافق: روسیه خواستار حذف هدف عضویت اوکراین در ناتو و بازگشت زیرساخت‌های نظامی این ائتلاف در اروپای شرقی به سطح سال ۱۹۹۷ است.

فرستادگان آمریکا در مذاکرات مربوط به پایان جنگ اوکراین، پیشنهاد عضویت این کشور در ناتو را در ازای واگذاری بخش باقی‌مانده منطقه دونباس به روسیه مطرح کرده‌اند. روزنامه وال‌استریت ژورنال به نقل از افراد آگاه از مذاکرات گزارش داده است که جرد کوشنر و استیو ویتکاف طی ماه‌های اخیر این ایده را در گفت‌وگو با مقام‌های اروپایی مطرح کرده‌اند.

این پیشنهاد در دیدار هفته گذشته با حضور ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، و مشاوران امنیت ملی کشورهای اروپایی در دوبلین نیز مطرح شده است. همچنین، موضوع در دست‌کم یکی از نشست‌های امارات متحده عربی با حضور مذاکره‌کنندگان اوکراینی، اروپایی و روسی مورد بحث قرار گرفته است.

دو سناریوی آمریکا برای پایان جنگ اوکراین

بر اساس گزارش وال‌استریت ژورنال، واشنگتن دو سناریو را برای دستیابی به توافق احتمالی مطرح کرده است.

در سناریوی نخست، اوکراین از بخش‌هایی از منطقه دونباس که همچنان تحت کنترل خود دارد، صرف‌نظر می‌کند و در مقابل، عضویت کامل این کشور در ناتو تضمین می‌شود.

سناریوی دوم شامل تثبیت خطوط مقدم جنگ در موقعیت فعلی است. در این حالت، بخشی از دونباس در کنترل اوکراین باقی می‌ماند و امنیت این کشور از طریق یک توافق رسمی با آمریکا و احتمالاً متحدان اروپایی تضمین می‌شود.

یک مقام آمریکایی اعلام کرده است که ایده‌های مختلفی در حال بررسی هستند و هر توافق نهایی باید مورد موافقت هر دو طرف، یعنی اوکراین و روسیه، قرار بگیرد.

زلنسکی با واگذاری خاک اوکراین مخالفت کرد

هنوز مشخص نیست پیشنهاد عضویت اوکراین در ناتو در ازای واگذاری دونباس تا چه اندازه جدی دنبال می‌شود یا اینکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، موضع قبلی خود را تغییر داده است. ترامپ در اوایل سال گذشته عضویت اوکراین در ناتو را غیرقابل‌قبول برای روسیه دانسته بود.

زلنسکی تأیید کرده است که موضوع عضویت در ناتو در مذاکرات مطرح شده است. به گفته او، طرف آمریکایی این پرسش را مطرح کرده که اگر اوکراین به ناتو بپیوندد، آیا حاضر خواهد شد از دونباس عقب‌نشینی کند؟

با این حال، رئیس‌جمهور اوکراین بارها تأکید کرده است که کشورش از خاک خود صرف‌نظر نخواهد کرد و هرگونه توافق نهایی نیز باید به تأیید مردم اوکراین برسد.

خواسته‌های روسیه با پیشنهاد آمریکا در تضاد است

موضع مسکو در قبال عضویت اوکراین در ناتو کاملاً متفاوت است. بر اساس سندی که وال‌استریت ژورنال مشاهده کرده، مذاکره‌کنندگان روسیه خواستار آن شده‌اند که اوکراین تمایل خود برای پیوستن به ناتو را از قانون اساسی حذف کند.

روسیه همچنین خواستار تعهد ناتو به عدم استقرار نیروها یا تجهیزات نظامی در خاک اوکراین و توقف ارسال تسلیحات غربی به این کشور شده است.

درخواست دیگر مسکو، بازگرداندن زیرساخت‌های نظامی ناتو در اروپای شرقی به سطح سال ۱۹۹۷ است. مذاکره‌کنندگان اروپایی این خواسته‌ها را مطالباتی حداکثری در ابتدای مذاکرات توصیف کرده‌اند.

اختلاف فرانسه و آلمان بر سر عضویت اوکراین در ناتو

اختلاف‌نظر میان اعضای ناتو نیز مانع دیگری بر سر راه این پیشنهاد است؛ زیرا گسترش این ائتلاف نظامی به موافقت همه اعضا نیاز دارد.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، پس از مذاکرات روز پنجشنبه در برلین اعلام کرد که زمان آن رسیده است موضوع عضویت اوکراین در ناتو مورد بحث قرار گیرد.

در مقابل، مقام‌های آلمانی تمایلی به پیگیری این موضوع نشان نداده‌اند. فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، نیز به دستیاران خود گفته است که انتظار ندارد اوکراین در دوران زندگی او به عضویت ناتو درآید.

کوشنر در اظهارنظری جداگانه گفته است که روسیه با ارائه تضمین‌های امنیتی مشابه تضمین‌های ناتو برای اوکراین راحت‌تر شده است؛ موضوعی که می‌تواند به بخشی از مذاکرات درباره ترتیبات امنیتی آینده تبدیل شود.

واکنش بازارها به احتمال توافق صلح اوکراین

گزارش وال‌استریت ژورنال نشان می‌دهد رایزنی‌های دیپلماتیک برای پایان جنگ ادامه دارد، اما هنوز نشانه‌ای از نزدیک شدن مواضع طرفین به یک توافق نهایی دیده نمی‌شود.

در صورت شکل‌گیری مسیر معتبر برای صلح، سهام شرکت‌های دفاعی اروپا می‌توانند با فشار ناشی از کاهش انتظارات مربوط به هزینه‌های نظامی روبه‌رو شوند. همچنین، کاهش ریسک اختلال در عرضه انرژی روسیه می‌تواند در بلندمدت بر قیمت گاز اروپا و فرآورده‌های نفتی، از جمله گازوئیل، تأثیر بگذارد و از یورو حمایت کند.

با این حال، برای بازار نفت خام، تحولات خاورمیانه همچنان عامل مهم‌تری محسوب می‌شود و اخبار مربوط به جنگ اوکراین در مقایسه با آن، نقش ثانویه دارد.

تا زمانی که اختلاف‌های اساسی میان مسکو و کی‌یف، به‌ویژه درباره قلمرو و عضویت اوکراین در ناتو، پابرجا باشد، بازارها احتمالاً با احتیاط به اخبار مربوط به مذاکرات صلح واکنش نشان خواهند داد.