بازار سهام آمریکا پس از چند سال رشد قدرتمند، بار دیگر با مجموعهای از ریسکهای جدید روبهرو شده است؛ از افزایش قیمت نفت و نگرانیهای تورمی گرفته تا فشار بازار اوراق بدهی و تردیدها درباره ارزشگذاری شرکتهای فناوری. در چنین شرایطی، نامی که بسیاری از سرمایهگذاران برای دریافت آرامش و نگاه بلندمدت به آن رجوع میکنند، همچنان وارن بافت است.
- بازار سهام آمریکا پس از ثبت رکوردهای جدید، با ریسکهایی مانند تورم، نرخ بهره، نفت و نگرانیهای هوش مصنوعی مواجه شده است.
- وارن بافت هشدار داده که بسیاری از سرمایهگذاران در شرایط فعلی بیش از حد نسبت به ریسک بازار احساس امنیت میکنند.
- نسبت ارزشگذاری تعدیلشده چرخهای CAPE شاخص S&P 500 به محدوده بالای ۴۰ رسیده؛ سطحی که تنها در دوره حباب فناوری دیده شده است.
- تاریخ نشان میدهد در دورههای ارزشگذاری بالا، انتخاب شرکتهای قدرتمند و خرید با قیمت منطقی مهمتر از دنبال کردن موجهای کوتاهمدت است.
بافت در نشست سالانه ۲۰۲۶ شرکت برکشایر هاتاوی هشدار داد که بخشی از سرمایهگذاران در شرایط فعلی بیش از اندازه نسبت به ریسکها بیتفاوت شدهاند. او معتقد است رشد طولانیمدت بازار باعث شده برخی افراد مرز میان سرمایهگذاری و سفتهبازی را فراموش کنند؛ موضوعی که در دورههای رونق معمولاً به شکل افزایش تقاضا برای داراییهای پرریسک دیده میشود.
بازار صعودی، اعتماد بیش از حد ایجاد کرده است
شاخصهای اصلی بازار آمریکا طی سالهای اخیر عملکرد بسیار قدرتمندی داشتهاند. شاخص S&P 500، نزدک و داوجونز پس از پایان بازار نزولی سال ۲۰۲۲ چندین بار رکوردهای تاریخی جدید ثبت کردهاند و همین روند صعودی باعث شده اعتماد بسیاری از سرمایهگذاران افزایش یابد اما تجربه تاریخی نشان میدهد دورههای طولانی رشد میتوانند باعث شکلگیری یک خطای رایج شوند: تصور اینکه شرایط فعلی برای همیشه ادامه خواهد داشت.
در دورههای رونق، حتی شرکتهایی که از نظر بنیادی شرایط چندان قدرتمندی ندارند، ممکن است تنها به دلیل هیجان بازار رشد کنند. جریان نقدینگی، روایتهای جذاب و انتظار برای رشدهای بیشتر میتواند قیمت برخی سهام را بسیار بالاتر از ارزش واقعی آنها ببرد اما زمانی که شرایط بازار تغییر کند، همین شرکتها معمولاً بیشترین آسیب را میبینند. کاهش نقدینگی، افزایش نرخ بهره یا تغییر انتظارات سرمایهگذاران میتواند باعث شود فاصله میان قیمت بازار و ارزش واقعی شرکتها آشکار شود.
وارن بافت در نشست سالانه برکشایر هاتاوی این وضعیت را با یک مثال قابل توجه توضیح داد. او بازار را به «کلیسایی با یک کازینو در کنار آن» تشبیه کرد؛ جایی که بخش اول نماد سرمایهگذاری بلندمدت و بخش دوم نشاندهنده رفتارهای هیجانی و کوتاهمدت است.
بافت هشدار داد که جذابیت بخش کازینو برای بسیاری از افراد افزایش یافته و این رفتار دیگر سرمایهگذاری واقعی محسوب نمیشود؛ بلکه بیشتر به قمار شبیه است.
تاریخ درباره بازارهای بیش از حد گران چه میگوید؟
یکی از مهمترین ابزارهایی که برای بررسی ارزشگذاری بلندمدت بازار استفاده میشود، نسبت CAPE یا نسبت قیمت به سود تعدیلشده چرخهای است. این شاخص که سابقه آن به سال ۱۸۷۱ بازمیگردد، تلاش میکند تصویری بلندمدت از میزان گران یا ارزان بودن بازار ارائه دهد.
میانگین تاریخی این نسبت طی بیش از ۱۵۰ سال حدود ۱۷ بوده است. اما در دورههایی که بازار بیش از حد خوشبین شده، این نسبت به سطوح بسیار بالاتر رسیده است.
پیش از آغاز رکود بزرگ دهه ۱۹۳۰، این شاخص به نزدیکی ۳۵ رسید. در دوران حباب فناوری نیز نسبت CAPE به رکورد تاریخی حدود ۴۴ افزایش یافت؛ سطحی که نشان میداد قیمت بسیاری از شرکتها فاصله قابلتوجهی با ارزش واقعی آنها پیدا کرده است. در شرایط فعلی نیز این شاخص همچنان در محدودههای بسیار بالا قرار دارد و از ماه مه ۲۰۲۶ بالاتر از سطح ۴۰ باقی مانده است.
البته هیچ شاخصی نمیتواند زمان دقیق سقوط بازار را پیشبینی کند. بازار ممکن است برای مدت طولانی در شرایط ارزشگذاری بالا باقی بماند و حتی بیشتر رشد کند. اما تاریخ نشان داده است که ارزشگذاریهای بالا معمولاً به معنای کاهش بازدهی مورد انتظار در سالهای آینده است.
سقوطهای بزرگ، پایان سرمایهگذاری نیستند
با وجود هشدارهای بافت، نکته مهم این است که او نسبت به آینده بازار سهام بدبین نیست. بافت بارها تأکید کرده که مشکل، خود سرمایهگذاری نیست؛ مشکل خرید داراییهای ضعیف با قیمتهای غیرمنطقی است.
تجربه دو دهه گذشته نیز این موضوع را نشان میدهد. پس از ترکیدن حباب فناوری در سال ۲۰۰۰، شاخص S&P 500 طی دو سال تقریباً نیمی از ارزش خود را از دست داد. چند سال بعد نیز بحران مالی ۲۰۰۸ سقوطی بیش از ۵۰ درصدی در این شاخص ایجاد کرد اما با وجود این دو بحران بزرگ، بازار سهام آمریکا در بلندمدت توانست دوباره رشد کند و مجموع بازدهی آن از آن دوره تاکنون به بیش از ۷۰۰ درصد برسد.
این موضوع نشان میدهد سرمایهگذاران بلندمدت بیش از آنکه باید نگران نوسانات کوتاهمدت باشند، باید روی کیفیت داراییهایی که خریداری میکنند تمرکز کنند.
شرکتهایی با جریان نقدی پایدار، مزیت رقابتی، مدیریت قدرتمند و ارزشگذاری منطقی معمولاً توانایی بیشتری برای عبور از دورههای سخت بازار دارند.
“
«هشدار وارن بافت بیش از آنکه پیشبینی یک سقوط نزدیک باشد، یادآوری یک اصل بنیادین در سرمایهگذاری است: بزرگترین ریسک در بازارهای صعودی، خودِ رشد قیمتها نیست؛ بلکه فراموش کردن مفهوم ارزش است. زمانی که نقدینگی فراوان و روایتهای جذاب باعث میشوند همه داراییها ارزشمند به نظر برسند، تفاوت میان سرمایهگذاری حرفهای و رفتار هیجانی آشکار میشود. در چنین دورههایی، داشتن صبر، تمرکز بر کسبوکارهای واقعی و پرهیز از دنبال کردن موجهای کوتاهمدت، مهمترین مزیت یک سرمایهگذار خواهد بود.»
بابک شیری
مهمترین تصمیم سرمایهگذاران امروز
در شرایط فعلی، بزرگترین اشتباه سرمایهگذاران ممکن است نه ترس از بازار، بلکه اعتماد بیش از حد به رشدهای گذشته باشد. رشد چندساله بازار باعث شده بسیاری از فعالان تصور کنند هر سهمی که رشد کرده، الزاماً یک سرمایهگذاری مناسب است. اما تفاوت بزرگی میان شرکتهای باکیفیت و داراییهایی وجود دارد که صرفاً از موج هیجانی بازار استفاده کردهاند.
سرمایهگذاری موفق در دورههای پرارزش، نیازمند دقت بیشتری است. خرید شرکتهای فوقالعاده با قیمت مناسب، حفظ دیدگاه بلندمدت و داشتن نقدینگی برای فرصتهای احتمالی، همان رویکردی است که بافت طی دههها به آن پایبند بوده است.
در نهایت، هشدار بافت به معنای خروج کامل از بازار نیست؛ بلکه یادآوری این نکته است که دورههای خوشبینی شدید معمولاً زمانی هستند که انضباط سرمایهگذاری اهمیت بیشتری پیدا میکند.
جمعبندی
بازار سهام آمریکا امروز در شرایطی قرار دارد که همزمان فرصت و ریسک در آن دیده میشود. اقتصاد آمریکا همچنان از شرکتهای قدرتمند و نوآوریهای بزرگی مانند هوش مصنوعی بهره میبرد، اما ارزشگذاریهای بالا باعث شده انتخاب سهام اهمیت بیشتری پیدا کند.
تاریخ نشان داده است که بازارهای گران میتوانند مدت زیادی به رشد ادامه دهند، اما در نهایت قیمتها باید با واقعیتهای اقتصادی هماهنگ شوند. سرمایهگذارانی که در دورههای هیجانی بر کیفیت، ارزش واقعی و افق بلندمدت تمرکز میکنند، معمولاً آمادگی بیشتری برای عبور از دورههای پرنوسان دارند.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
