در نگاه نخست، اقتصاد آمریکا در تابستان ۲۰۲۶ تصویری نسبتاً آرام از تورم ارائه میدهد. بر اساس گزارش رسمی اداره آمار کار آمریکا، شاخص قیمت مصرفکننده در ژوئیه نسبت به ماه قبل ۰.۱ درصد افزایش یافت و رشد سالانه آن به ۳.۴ درصد رسید؛ رقمی که نسبت به رشد ۳.۵ درصدی ثبتشده در دوازده ماه منتهی به ژوئن کاهش داشت.
- تورم مصرفکننده آمریکا در ژوئیه ۲۰۲۶ سالانه ۳.۴ درصد افزایش یافت.
- نسبت داوجونز به طلا از حدود ۱۹ اونس در ابتدای ۲۰۲۴ به حدود ۱۲ اونس رسیده است.
- این نسبت نشان میدهد رکورد اسمی بازار سهام لزوماً به معنای افزایش قدرت خرید آن نیست.
- طلا میتواند یک معیار مستقل برای سنجش ارزش واقعی داراییهای مالی در بلندمدت باشد.
اما اگر همان اقتصاد را با واحد اندازهگیری دیگری بررسی کنیم، تصویر متفاوتی ظاهر میشود. در ۱۷ اوت، شاخص صنعتی داوجونز در سطح ۵۳ هزار و ۴۵۹ واحد بسته شد و طلا نیز در محدوده ۴ هزار و ۴۰۰ دلار به ازای هر اونس معامله میشد. تقسیم این دو عدد نشان میدهد که شاخص داوجونز در آن مقطع حدود ۱۲ اونس طلا ارزش داشت؛ در حالی که در ابتدای سال ۲۰۲۴ این نسبت حدود ۱۹ اونس بود.
به بیان سادهتر، بازار سهام آمریکا در واحد دلار به رکوردهای اسمی جدید رسیده، اما وقتی ارزش آن را با طلا اندازهگیری میکنیم، تصویر کاملاً متفاوتی به دست میآید. همین فاصله میان «رکورد اسمی» و «ارزش در برابر یک دارایی پولی مستقل» محور اصلی بحث نسبت داوجونز به طلاست.
هر قیمت، یک نسبت است
قیمت در سادهترین تعریف، نسبت مبادله یک کالا یا دارایی با واحد پول است. وقتی قیمت یک دارایی تغییر میکند، تنها با مشاهده عدد نهایی نمیتوان فهمید که آیا خود دارایی گرانتر شده یا ارزش واحد پول کاهش یافته است. برای مثال، اگر قیمت یک دارایی از ۱۰۰ دلار به ۱۵۰ دلار برسد، دو توضیح ممکن وجود دارد: نخست اینکه ارزش واقعی آن دارایی افزایش یافته باشد و دوم اینکه بخشی از افزایش قیمت ناشی از کاهش قدرت خرید دلار باشد.
شاخص قیمت مصرفکننده اساساً مسئله را از زاویه دیگری بررسی میکند. در این شاخص، دلار بهعنوان واحد اندازهگیری در نظر گرفته میشود و تغییر قیمت کالاها و خدمات نسبت به آن سنجیده میشود. بنابراین شاخص میتواند بگوید قیمت یک سبد مشخص از کالاها و خدمات چه میزان تغییر کرده است، اما بهتنهایی نمیتواند پاسخ کاملی به این پرسش بدهد که خود واحد پول در بلندمدت چه میزان از قدرت خرید خود را از دست داده است.
این نکته یکی از پایههای اصلی تحلیل نسبت داوجونز به طلاست.
شاخص تورم چه چیزی را اندازه میگیرد؟
شاخص قیمت مصرفکننده ابزار مهمی برای سنجش تغییرات سطح عمومی قیمتهاست، اما ساختار آن بر یک سبد مشخص از کالاها و خدمات استوار است. وزن هر گروه نیز بر اساس الگوی هزینه خانوارها تعیین میشود. در گزارش ژوئیه ۲۰۲۶، رشد سالانه شاخص کل ۳.۴ درصد بود. در همین دوره، قیمت انرژی ۱۴.۷ درصد، غذا ۳ درصد و مسکن ۳.۲ درصد افزایش داشتند.
در خود گزارش ژوئیه، بخش مسکن حدود دو سوم افزایش ماهانه شاخص کل را به خود اختصاص داد، در حالی که شاخص انرژی در همان ماه ۱.۵ درصد کاهش یافت. این اعداد نشان میدهند که شاخص تورم یک ابزار آماری چندجزئی است و رفتار گروههای مختلف مصرفی را در قالب یک عدد ترکیبی ارائه میکند اما پرسش مهمتر این است که آیا این شاخص برای سنجش تمام اشکال کاهش قدرت خرید پول طراحی شده است؟
پاسخ لزوماً مثبت نیست.
چرا تغییرات شاخص میتواند تصویر متفاوتی از ارزش پول ارائه کند؟
یکی از مباحث قدیمی در اقتصاد پولی این است که تورم لزوماً بهصورت همزمان و با شدت یکسان در تمام قیمتها ظاهر نمیشود. پول و اعتبار جدید میتوانند ابتدا وارد بخشهایی از اقتصاد شوند که مستقیماً در سبد مصرفکننده وزن بالایی ندارند. بازار سهام، املاک، اوراق بدهی و داراییهای سرمایهای میتوانند پیش از آنکه اثرات تغییرات پولی در بسیاری از قیمتهای مصرفی نمایان شود، واکنش نشان دهند. در چنین شرایطی، ممکن است شاخص قیمت مصرفکننده رشد نسبتاً محدودی داشته باشد، در حالی که ارزشگذاری داراییهای مالی به شکل محسوسی تغییر کرده باشد.
این تفاوت برای سرمایهگذاران اهمیت زیادی دارد؛ زیرا خانوارها تنها مصرفکننده کالا و خدمات نیستند. بخش مهمی از ثروت آنها در سهام، مسکن، صندوقها و سایر داراییهای سرمایهای نگهداری میشود. بنابراین اندازهگیری تورم مصرفکننده و اندازهگیری قدرت خرید سرمایه، دو مسئله کاملاً یکسان نیستند.
طلا؛ واحد اندازهگیری دیگری برای بازار سهام
در اینجا نسبت داوجونز به طلا اهمیت پیدا میکند. اگر شاخص داوجونز را بر قیمت هر اونس طلا تقسیم کنیم، به جای اینکه ارزش بازار سهام را بر اساس دلار بیان کنیم، آن را بر اساس تعداد اونس طلا اندازه میگیریم که برای خرید آن لازم است. برای مثال، با داوجونز حدود ۵۳ هزار و ۴۶۰ واحد و طلا در محدوده ۴ هزار و ۴۰۰ دلار، ارزش شاخص تقریباً برابر با ۱۲ اونس طلا خواهد بود.
اگر همین نسبت در ابتدای ۲۰۲۴ حدود ۱۹ اونس بوده باشد، میتوان گفت بازار سهام آمریکا در مقیاس طلا بخش قابل توجهی از ارزش نسبی خود را از دست داده است؛ حتی اگر در مقیاس دلار در همین مدت به سطوح تاریخی جدیدی رسیده باشد.
این نکته لزوماً به معنای آن نیست که بازار سهام «واقعاً» یکسوم افت کرده است. بلکه نشان میدهد واحد اندازهگیری میتواند نتیجه تحلیل را بهشدت تغییر دهد. وقتی دارایی را با دلار میسنجیم، دلار مبنای تحلیل است؛ وقتی همان دارایی را با طلا میسنجیم، طلا مبنای مقایسه قرار میگیرد.
تاریخچه نسبت داوجونز به طلا
طرفداران این شاخص معمولاً برای اهمیت تاریخی آن به چند نقطه مهم اشاره میکنند. در سپتامبر ۱۹۲۹، داوجونز حدود ۱۸ اونس طلا ارزش داشت. با سقوط بازار سهام در دوران رکود بزرگ، این نسبت تا ژوئیه ۱۹۳۲ به حدود ۲ اونس کاهش یافت.
در فوریه ۱۹۶۶ نیز داوجونز در محدوده ۹۹۵ واحد قرار داشت و قیمت رسمی طلا ۳۵ دلار بود. نسبت حاصل حدود ۲۸ اونس میشد. در نقطه مقابل، در ژانویه ۱۹۸۰، زمانی که قیمت طلا به محدوده ۸۵۰ دلار رسید و داوجونز در حوالی ۸۷۵ واحد قرار داشت، نسبت به حدود یک اونس طلا رسید.
پس از آن، شرایط کاملاً تغییر کرد. در اوت ۱۹۹۹، داوجونز از ۱۱ هزار و ۳۰۰ واحد عبور کرد، در حالی که طلا در محدوده ۲۵۵ دلار معامله میشد. نسبت در آن مقطع به بیش از ۴۰ اونس رسید. این رقم یکی از بالاترین سطوح تاریخی نسبت داوجونز به طلا بود اما در سالهای بعد، مسیر معکوس شد و تا سال ۲۰۱۱ نسبت به حدود ۶ اونس کاهش یافت.
از ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴؛ دورهای متفاوت
یکی از نکات جالب این نسبت، رفتار آن در فاصله ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴ است. پس از سقوط شدید نسبت در سال ۲۰۱۱، داوجونز نسبت به طلا برای سالها در محدودهای نسبتاً گسترده حرکت کرد و سپس به سمت سطوح بالاتر رفت. این دوره همزمان با سیاستهای پولی بسیار انبساطی، خرید دارایی توسط بانکهای مرکزی و رشد قابل توجه ارزشگذاری برخی داراییهای مالی بود.
در این میان، شرکتهای آمریکایی نیز در دورههای مختلف از منابع مالی برای بازخرید سهام خود استفاده کردند؛ اقدامی که میتواند بر تعداد سهام موجود و در نتیجه برخی معیارهای ارزشگذاری بازار اثرگذار باشد.
از سال ۲۰۲۴، اما نسبت مسیر متفاوتی پیدا کرده است. در حالی که شاخصهای سهام آمریکا همچنان توانستهاند در مقیاس دلاری به رکوردهای اسمی برسند، افزایش شدید قیمت طلا باعث شده ارزش بازار سهام نسبت به طلا کاهش پیدا کند. بنابراین یک سرمایهگذار میتواند همزمان با دو واقعیت متفاوت مواجه باشد: افزایش ارزش حساب سرمایهگذاری به دلار و کاهش ارزش همان دارایی در برابر طلا.
آیا نسبت داوجونز به طلا یک ابزار کامل است؟
نه. این نسبت نیز مانند هر شاخص دیگری محدودیتهای خود را دارد. طلا خود یک دارایی نوسانی است و قیمت آن تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند نرخ بهره واقعی، تقاضای سرمایهگذاری، خرید بانکهای مرکزی، ریسکهای ژئوپلیتیکی و انتظارات تورمی قرار میگیرد.
بنابراین کاهش نسبت داوجونز به طلا الزاماً به این معنا نیست که سهام آمریکا به همان میزان از نظر بنیادی تضعیف شده است. ممکن است این نسبت کاهش پیدا کند زیرا طلا به دلایلی مستقل از بازار سهام رشد کرده است.
از سوی دیگر، داوجونز نیز تنها بخشی از بازار سهام آمریکا را نمایندگی میکند و ساختار آن با شاخصهای گستردهتری مانند اساندپی ۵۰۰ متفاوت است. بنابراین نسبت داوجونز به طلا بهتر است بهعنوان یک ابزار مکمل برای سنجش ارزش نسبی داراییها مورد استفاده قرار گیرد، نه جایگزینی کامل برای شاخص تورم یا تحلیل بنیادی بازار.
یک ادعای بزرگ درباره چرخه بعدی
نویسنده مقاله اصلی از این تحلیل یک گام فراتر میرود و با بررسی نقاط تاریخی نسبت، الگویی را مطرح میکند که بر اساس آن کفهای چرخهای نسبت داوجونز به طلا از حدود دو اونس در سال ۱۹۳۲ به حدود یک اونس در سال ۱۹۸۰ رسیدهاند.
بر مبنای این الگو، او استدلال میکند که اگر فاصله زمانی و نسبت کاهش تکرار شود، کف چرخه بعدی میتواند در حوالی نیم اونس طلا برای هر واحد داوجونز قرار گیرد و این اتفاق را حوالی سال ۲۰۳۰ تصور میکند.
این بخش دیگر یک واقعیت مشاهدهشده نیست، بلکه یک فرضیه مشخص و قابل آزمون است. اهمیت آن نیز دقیقاً در همین ویژگی قرار دارد. هر الگویی زمانی ارزش تحلیلی بیشتری پیدا میکند که بتوان مشخص کرد چه شرایطی آن را رد خواهد کرد. البته فاصله گرفتن نسبت از مسیر پیشبینیشده یا افزایش مجدد آن میتواند نشان دهد که الگوی تاریخی مورد استفاده برای توضیح چرخه فعلی کافی نیست.
“
«نقطه قوت اصلی این مقاله، نه پیشبینی مشخص آن درباره آینده نسبت داوجونز به طلا، بلکه تغییر زاویه دید از «سطح قیمت» به «واحد سنجش ارزش» است. برای تحلیلگر بازار، رکورد تاریخی یک شاخص زمانی معنا پیدا میکند که مشخص باشد این رکورد در برابر چه چیزی سنجیده شده است. با این حال، نسبت داوجونز به طلا نیز نباید به یک شاخص جادویی برای تشخیص ارزش واقعی بازار تبدیل شود؛ زیرا هم طلا و هم سهام تحت تأثیر مجموعهای از متغیرهای بنیادی، پولی و انتظاری قرار دارند. به نظر میرسد ارزش واقعی این نسبت در استفاده همزمان آن با شاخصهایی مانند سودآوری شرکتها، نرخ بهره واقعی، ارزشگذاری بازار، نقدینگی و شاخصهای تورمی باشد. در چنین چارچوبی، نسبت داوجونز به طلا بیشتر از آنکه یک ابزار پیشگویی باشد، وسیلهای برای آشکار کردن تفاوت میان «رشد اسمی ثروت» و «رشد واقعی قدرت خرید سرمایه» است؛ تفاوتی که در دورههای تورمی و تغییر رژیم پولی میتواند برای سرمایهگذاران اهمیت ویژهای پیدا کند.»
بابک شیری
نسبت داوجونز به طلا چه چیزی را به سرمایهگذار میگوید؟
مهمترین پیام این نسبت شاید این نباشد که طلا باید جایگزین سهام شود یا برعکس. مسئله اصلی، واحد اندازهگیری است. وقتی بازار سهام با دلار سنجیده میشود، افزایش شاخص میتواند همزمان نتیجه افزایش ارزش شرکتها، رشد سودآوری، تغییر نرخ تنزیل و تغییر قدرت خرید دلار باشد اما وقتی همان بازار با طلا سنجیده میشود، بخشی از این اثر پولی از تصویر حذف میشود و سرمایهگذار میتواند عملکرد نسبی بازار سهام را در برابر یک دارایی کمیاب و غیرقابل تولید توسط بانک مرکزی مشاهده کند.
این نگاه بهخصوص در دورههایی که قیمت داراییهای مالی با سرعت زیادی افزایش مییابد، اهمیت بیشتری پیدا میکند. ممکن است شاخص سهام رکورد جدید بزند و در عین حال، نسبت آن به طلا کاهش یابد. این دو گزاره متناقض نیستند؛ آنها صرفاً دو سؤال متفاوت را پاسخ میدهند.
یکی میپرسد: بازار سهام چند دلار ارزش دارد؟ دیگری میپرسد: بازار سهام با چند اونس طلا قابل خرید است؟
جمعبندی
شاخص قیمت مصرفکننده و نسبت داوجونز به طلا دو ابزار برای پاسخ به دو پرسش متفاوت هستند. شاخص تورم، تغییر هزینه یک سبد مشخص از کالاها و خدمات را اندازهگیری میکند؛ در حالی که نسبت داوجونز به طلا ارزش نسبی بازار سهام را در برابر یک دارایی پولی مستقل نشان میدهد.
در ژوئیه ۲۰۲۶، شاخص قیمت مصرفکننده آمریکا ۳.۴ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافت و رشد ماهانه آن ۰.۱ درصد بود. این ارقام برای تحلیل تورم مصرفکننده اهمیت دارند، اما بهتنهایی نمیتوانند نشان دهند که ارزش بازار سهام نسبت به داراییهایی مانند طلا چگونه تغییر کرده است.
در همین حال، کاهش نسبت داوجونز به طلا از حدود ۱۹ اونس در ابتدای ۲۰۲۴ به حدود ۱۲ اونس در تابستان ۲۰۲۶، تصویری متفاوت از عملکرد بازار ارائه میدهد. درس اصلی این مقایسه، انتخاب یک شاخص بهعنوان جایگزین شاخص دیگر نیست؛ بلکه درک این واقعیت است که هیچ قیمت یا شاخصی بدون توجه به واحد اندازهگیری آن، تصویر کاملی از ارزش ارائه نمیدهد.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
