بازگشت صنعت نفت ونزوئلا به مسیر رشد، با افزایش حضور شرکتهای بزرگ بینالمللی وارد مرحله تازهای شده است. شرکتهایی مانند شورون، رپسول، انی و بیپی در حال افزایش تولید نفت و توسعه پروژههای گازی این کشور هستند؛ روندی که میتواند جایگاه ونزوئلا را در بازار انرژی قاره آمریکا به شکل محسوسی تقویت کند.
- تولید نفت ونزوئلا در ژوئیه به ۱.۲۱ میلیون بشکه در روز رسید؛ در حالی که در اوایل دهه ۲۰۰۰ بیش از ۳ میلیون بشکه بود.
- شورون قصد دارد تولید خود را در ونزوئلا تا پایان ۲۰۲۸ به ۴۲۰ هزار بشکه در روز افزایش دهد.
- ونزوئلا با حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه ذخایر اثباتشده همچنان بزرگترین ذخایر نفت جهان را در اختیار دارد.
- ورود دوباره شرکتهای بزرگ، فرصت بزرگی برای احیای صنعت نفت ونزوئلاست؛ اما مالیات سنگین و ابهام مقرراتی همچنان مهمترین مانع سرمایهگذاری هستند.
ونزوئلا همچنان بزرگترین ذخایر اثباتشده نفت خام جهان را در اختیار دارد؛ حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه که نزدیک به ۱۷ درصد کل ذخایر نفت جهان را تشکیل میدهد. بخش عمده این ذخایر در کمربند نفتی اورینوکو قرار دارد و از نوع نفت فوقسنگین است. استخراج این نفت به دانش فنی بیشتری نیاز دارد، اما هزینه استخراج آن نسبتاً پایین است و در صورت دسترسی به زیرساختهای مناسب انتقال، ارتقا و پالایش، میتواند برای شرکتهای نفتی بسیار جذاب باشد.
شورون در حال افزایش تولید نفت ونزوئلا
در میان شرکتهای خارجی فعال در ونزوئلا، شورون مهمترین نقش را در افزایش سریع تولید ایفا میکند. بر اساس اظهارات مدیر مالی این شرکت، تولید شورون در ونزوئلا طی چند سال گذشته از حدود ۴۰ هزار بشکه در روز به ۲۵۰ هزار بشکه در روز افزایش یافته است.
تولید سه مشارکت فعلی شورون در ونزوئلا نیز طی شش ماه گذشته حدود ۱۲ درصد رشد کرده و به حدود ۲۸۰ هزار بشکه در روز رسیده است. این افزایش پس از توافق مبادله دارایی میان شورون و شرکت ملی نفت ونزوئلا در اواسط آوریل اهمیت بیشتری پیدا کرد.
بر اساس این توافق، شورون ۱۳.۲۱ درصد سهم اضافی در پروژه پتروایندیپندنسیا دریافت کرد و سهم خود را در این مشارکت به ۴۹ درصد رساند. دو مشارکت دیگر شورون شامل پتروپییار و پتروایندیپندینته است. شورون در پتروپییار ۳۰ درصد سهم دارد و حق توسعه منطقه آییاکوچو ۸ در کمربند نفتی اورینوکو را نیز در اختیار گرفته است. سهم این شرکت در پتروایندیپندینته نیز ۲۵.۲ درصد است.
چشمانداز شورون برای سالهای آینده حتی بلندپروازانهتر است. این شرکت انتظار دارد تولید نفت خود در ونزوئلا تا پایان سال ۲۰۲۸ حدود ۵۰ درصد دیگر افزایش یابد و به حدود ۴۲۰ هزار بشکه در روز برسد.
تولید نفت ونزوئلا دوباره از یک میلیون بشکه عبور کرد
افزایش فعالیت شرکتهای خارجی تنها به شورون محدود نمیشود و در آمار تولید کل کشور نیز انعکاس پیدا کرده است. بر اساس دادههای وزارت هیدروکربنها، تولید نفت خام ونزوئلا توسط شرکت ملی نفت این کشور و شرکای خارجی آن در ماه ژوئیه با افزایش ۲۰ هزار بشکه در روز به حدود ۱.۲۱ میلیون بشکه در روز رسید. تقریباً تمام این تولید اکنون صادر میشود؛ در حالی که میانگین صادرات نفت ونزوئلا در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۴۷ هزار بشکه در روز بود.
با وجود این رشد، تولید فعلی هنوز فاصله زیادی با ظرفیت تاریخی صنعت نفت ونزوئلا دارد. در اوایل دهه ۲۰۰۰، تولید نفت خام این کشور بیش از ۳ میلیون بشکه در روز بود. بنابراین، حتی بازگشت تولید به سطوح نزدیک به گذشته نیز به سرمایهگذاری سنگین، فناوری، زیرساخت و ثبات مقرراتی نیاز خواهد داشت.
رپسول به دنبال سه برابر کردن تولید است
شورون تنها شرکت بزرگ نفتی نیست که برای افزایش تولید در ونزوئلا برنامه دارد. شرکت اسپانیایی رپسول نیز در حال گسترش فعالیتهای خود در این کشور است و مدیرعامل آن اعلام کرده هدف شرکت، سه برابر کردن تولید نفت ونزوئلا طی دو تا سه سال آینده است.
رپسول در مشارکت پتروکیریکیری اکیسیدنت با شرکت ملی نفت ونزوئلا ۴۰ درصد سهم دارد و اکنون حدود ۴۵ هزار بشکه در روز نفت تولید میکند.
این شرکت اخیراً دامنه فعالیت خود را گسترش داده و میدانهای توموپورو و لا سیبا را نیز در محدوده امتیاز خود قرار داده است. رپسول همچنین تفاهمنامهای برای ارزیابی و توسعه منطقه هورکون در جنوب شرقی دریاچه ماراکایبو امضا کرده است.
هدف این پروژه، اتصال میدانهای باروآ و موتاتان به فعالیتهای موجود رپسول و شناسایی ذخایر جدید نفت سبک است؛ موضوعی که میتواند ترکیب تولید نفت این شرکت در ونزوئلا را نیز متنوعتر کند.
رقابت شرکتها به بخش گاز هم رسیده است
احیای صنعت انرژی ونزوئلا تنها به نفت خام محدود نمیشود. شرکتهای بینالمللی همزمان در حال توسعه منابع گاز طبیعی این کشور هستند. رپسول و شرکت ایتالیایی انی یک توافق راهبردی با وزارت هیدروکربنهای ونزوئلا برای توسعه پروژه گازی کاردون ۴ در میدان فراساحلی پرلا نهایی کردهاند. این میدان در حال حاضر حدود ۳۰ درصد از تقاضای گاز ونزوئلا را تأمین میکند.
شرکت انگلیسی بیپی نیز پس از امضای تفاهمنامه اولیه در ماه آوریل، فعالیت خود را در ونزوئلا گسترش داده است. این شرکت دفتر دائمی خود را در کاراکاس راهاندازی کرده، مدیر اختصاصی کشور تعیین کرده و مجوز رسمی اکتشاف و توسعه مرحله دوم میدان گازی فراساحلی لوران را به دست آورده است.
بیپی اپراتور اصلی این پروژه خواهد بود و در کنار بازوی بینالمللی شرکت ملی نفت ابوظبی و شرکت قطری یوسیسی هولدینگ، سهمی برابر خواهد داشت.
تنها مرحله دوم میدان لوران حدود ۴ تریلیون فوت مکعب گاز طبیعی قابل استحصال دارد. این میدان در امتداد مرز ونزوئلا و ترینیداد قرار گرفته و با میدانهای مانتی و ماناکین در ترینیداد مرتبط است که مجموع ذخایر آنها میتواند به ۱۰ تریلیون فوت مکعب برسد.
برنامه بیپی این است که گاز استخراجشده مستقیماً به ترینیداد منتقل شود و به جای ساخت تأسیسات جدید در ونزوئلا، در پایانه صادرات گاز مایع آتلانتیک در ترینیداد فرآوری و صادر شود. بیپی در این پایانه ۴۵ درصد سهم دارد.
این شرکت همچنین یک توافق اولیه جداگانه برای توسعه بلوک کاروپانو شرقی در منطقه دریایی ماریکال سوکره در شمال شرقی ونزوئلا نهایی کرده است.
“
«ونزوئلا برای بازگشت به جایگاه تاریخی خود در بازار نفت، مشکل کمبود ذخایر ندارد؛ چالش اصلی تبدیل ذخایر عظیم نفت فوقسنگین به تولید پایدار و اقتصادی است. اگر سرمایه خارجی، فناوری و چارچوب مقرراتی باثبات در کنار یکدیگر قرار بگیرند، این کشور میتواند طی سالهای آینده به یکی از مهمترین منابع رشد عرضه نفت در قاره آمریکا تبدیل شود.»
بابک شیری
مالیات سنگین همچنان بزرگترین مانع سرمایهگذاری است
با وجود جذابیت منابع نفت و گاز ونزوئلا، سرمایهگذاری در این کشور همچنان با موانع جدی روبهرو است. یکی از مهمترین مشکلات، ساختار مالیاتی سنگین و پیچیدهای است که حتی در شرایط زیانده بودن پروژه نیز میتواند فشار زیادی بر سرمایهگذاران وارد کند.
یکی از مهمترین هزینهها، حق امتیاز ثابت ۳۰ درصدی برای هر بشکه نفت استخراجشده است که بر درآمد ناخالص اعمال میشود و پیش از سایر هزینهها پرداخت میشود. علاوه بر آن، نرخ مالیات بر درآمد شرکتها ۵۰ درصد است که نسبت به رقبای منطقهای مانند برزیل، گویان و کلمبیا بسیار بالا محسوب میشود.
همچنین یک حداقل مالیات جایگزین وجود دارد که موجب میشود دولت بتواند ۵۰ درصد ارزش ناخالص نفت استخراجشده را پیش از محاسبه هزینههای عملیاتی دریافت کند.
دولت ونزوئلا پس از تغییرات سیاسی ابتدای سال، در اصلاح قانون هیدروکربنها تلاش کرد این ساختار را تغییر دهد. اصلاحات سال ۲۰۲۶ پیشنهاد ایجاد یک مالیات یکپارچه هیدروکربنی با سقف ۱۵ درصد درآمد ناخالص را مطرح کرد.
با این حال، اختیار گسترده وزارت هیدروکربنها برای تغییر نرخ قراردادها و شرایط پروژهها همچنان ابهام زیادی ایجاد میکند. همین مسئله باعث شده برخی شرکتهای خارجی به جای تکیه کامل بر قانون جدید، به دنبال قراردادهای اختصاصی و معافیتهای هدفمند از تحریمهای آمریکا باشند.
ونزوئلا در مرکز راهبرد انرژی آمریکا
افزایش فعالیت شرکتهای نفتی در ونزوئلا را نمیتوان صرفاً یک تصمیم تجاری دانست. منابع انرژی این کشور در چارچوب گستردهتر سیاست انرژی و ژئوپلیتیک آمریکا اهمیت زیادی پیدا کردهاند.
ونزوئلا با داشتن حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه ذخایر اثباتشده نفت، بزرگترین منبع بالقوه افزایش عرضه نفت در نیمکره غربی محسوب میشود. آمریکا نیز در سالهای اخیر تولید نفت خود را به سطوح تاریخی بالایی رسانده و تولید این کشور در محدوده حدود ۱۳.۶ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است. در چنین شرایطی، افزایش تولید ونزوئلا میتواند به ایجاد یک زنجیره بزرگتر عرضه انرژی در قاره آمریکا کمک کند. در کنار ونزوئلا، آرژانتین و برزیل نیز از کشورهای مهم مورد توجه در برنامه توسعه انرژی آمریکا در منطقه هستند.
برای واشنگتن، افزایش تولید انرژی در قاره آمریکا میتواند علاوه بر ایجاد فرصت اقتصادی، وابستگی بازار جهانی به برخی مناطق پرریسکتر را کاهش دهد. از سوی دیگر، شرکتهای آمریکایی نیز میتوانند با ورود دوباره به پروژههای ونزوئلا به منابع عظیم نفتی این کشور دسترسی پیدا کنند.
آیا ونزوئلا میتواند به غول نفتی سابق بازگردد؟
مهمترین پرسش این است که آیا افزایش تولید فعلی میتواند ونزوئلا را دوباره به یکی از بازیگران بزرگ بازار جهانی نفت تبدیل کند یا خیر. اعداد فعلی نشان میدهند مسیر احیای صنعت نفت آغاز شده است. تولید کشور به ۱.۲۱ میلیون بشکه در روز رسیده، شورون قصد دارد تولید خود را تا سال ۲۰۲۸ به ۴۲۰ هزار بشکه در روز برساند و رپسول نیز به دنبال افزایش سهبرابری تولید خود است.
با این حال، رسیدن دوباره به تولید بالای ۳ میلیون بشکه در روز که در اوایل دهه ۲۰۰۰ ثبت میشد، به سرمایهگذاری بسیار بزرگتر و اصلاحات گسترده نیاز دارد. زیرساختهای فرسوده، نیاز به فناوری برای نفت فوقسنگین، ظرفیت پالایش، حملونقل و مهمتر از همه ثبات مقرراتی، عواملی هستند که سرعت این روند را تعیین خواهند کرد.
در صورت کاهش فشارهای مالیاتی و ایجاد چارچوبی باثبات برای قراردادهای خارجی، ونزوئلا میتواند طی سالهای آینده بخش قابلتوجهی از ظرفیت ازدسترفته خود را بازیابی کند. در غیر این صورت، حتی با وجود ذخایر عظیم نفتی، افزایش تولید در محدوده فعلی باقی خواهد ماند.
در نهایت، احیای صنعت نفت ونزوئلا یکی از مهمترین تحولات عرضه نفت در نیمکره غربی است. ورود دوباره شرکتهای بزرگی مانند شورون، رپسول، انی و بیپی نشان میدهد سرمایهگذاران نسبت به ظرفیت این کشور خوشبینتر شدهاند؛ اما موفقیت این روند بیش از آنکه به حجم ذخایر وابسته باشد، به نحوه مدیریت سرمایهگذاری خارجی، سیاست مالیاتی، زیرساختها و ثبات سیاسی و مقرراتی ونزوئلا بستگی خواهد داشت.
در ترجمه برخی نقاط این مقاله از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
