چرا طلا دوباره به پناهگاه اول سرمایه‌گذاران جهانی تبدیل شده است؟

طلا برای قرن‌ها به‌عنوان پناهگاه سرمایه در دوران بی‌ثباتی سیاسی و اقتصادی شناخته شده است؛ دارایی‌ای با ارزش بالا، نقدشوندگی جهانی و قابلیت جابه‌جایی آسان که در زمانه بحران، حس امنیت را برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌کند. همین ویژگی‌ها بار دیگر در یک سال گذشته طلا را به کانون توجه بازارهای جهانی بازگردانده است.

طبق بررسی‌های تیم یوتوتایمز، در ماه‌های اخیر، سرمایه‌گذاران به‌ویژه از طریق صندوق‌های قابل معامله مبتنی بر طلا، به‌شدت به بازار این فلز گران‌بها هجوم آورده‌اند. جنگ تجاری دولت دونالد ترامپ، تهدیدها علیه استقلال فدرال رزرو، تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی و نگرانی فزاینده نسبت به بدهی‌های دولتی، همگی عواملی بوده‌اند که جریان سرمایه را به سمت طلا هدایت کرده‌اند. در همین حال، بانک‌های مرکزی نیز به روند افزایش ذخایر طلای خود ادامه داده‌اند.

نتیجه این تقاضای گسترده، ثبت پیاپی رکوردهای قیمتی بوده است. قیمت طلا نه‌تنها از اوج تعدیل‌شده با تورم در سال ۱۹۸۰ عبور کرده، بلکه در اواخر ژانویه برای نخستین بار از مرز ۵۰۰۰ دلار در هر اونس عبور کرده است؛ سطحی که تا چندی پیش دور از ذهن به نظر می‌رسید.

یکی از دلایل کلیدی جذابیت طلا، ماهیت آن به‌عنوان دارایی بدون ریسک طرف مقابل است. برخلاف اوراق بدهی یا سهام، ارزش طلا به توان بازپرداخت یک دولت یا سودآوری یک شرکت وابسته نیست. همچنین، بازار طلا با گردش روزانه صدها میلیارد دلار، آن‌قدر عمیق و نقدشونده است که سرمایه‌گذاران بزرگ می‌توانند بدون ایجاد نوسان‌های شدید وارد یا خارج شوند.

طلا به‌طور تاریخی همبستگی منفی با دلار آمریکا داشته است. از آنجا که قیمت طلا به دلار تعیین می‌شود، تضعیف دلار باعث ارزان‌تر شدن طلا برای دارندگان سایر ارزها می‌شود. با توجه به اینکه سبد دارایی بسیاری از سرمایه‌گذاران جهانی به‌شدت به سهام آمریکا و دارایی‌های دلاری وابسته است، نقش طلا به‌عنوان ابزار پوشش ریسک در برابر نوسانات دلار بیش از گذشته برجسته شده است.

افزون بر این، رشد سریع بدهی دولت‌ها در سراسر جهان، اعتماد سرمایه‌گذاران به اوراق قرضه دولتی و حتی ارزهای ملی را تضعیف کرده است. در چارچوب آنچه به «معامله تضعیف پول» معروف شده، بسیاری از سرمایه‌گذاران به طلا، نقره و سایر فلزات گران‌بها روی آورده‌اند تا ارزش دارایی‌های خود را در برابر افت احتمالی ارزها و بازار اوراق حفظ کنند.

چشم‌انداز تورم در آمریکا نیز یکی دیگر از عوامل کلیدی تقویت تقاضا برای طلا بوده است. فشار ترامپ بر فدرال رزرو برای کاهش نرخ بهره و گمانه‌زنی‌ها درباره انتخاب رئیس جدیدی با رویکرد انبساطی‌تر، انتظارات بازار را به سمت سیاست‌های پولی داویش سوق داده است. از آنجا که طلا سود دوره‌ای پرداخت نمی‌کند، کاهش نرخ بهره هزینه فرصت نگهداری آن را پایین می‌آورد و جذابیتش را افزایش می‌دهد.

“

«تقاضا برای طلا تنها به سرمایه‌گذاران مالی محدود نمی‌شود. در هند و چین (دو بازار بزرگ طلا در جهان) مالکیت طلا ریشه‌ای فرهنگی دارد و به‌عنوان نماد ثروت و امنیت از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود.»

محمد زمانی

خانوارهای هندی به‌تنهایی حدود ۲۵ هزار تن طلا در اختیار دارند؛ رقمی بیش از پنج برابر ذخایر طلای آمریکا در فورت ناکس.

با این حال، تقاضای مصرفی طلا، به‌ویژه در قالب جواهرات، به‌شدت به قیمت حساس است. در دوره‌هایی که جذابیت سرمایه‌گذاری طلا کاهش می‌یابد، خریداران فیزیکی معمولاً وارد بازار می‌شوند و با خرید در قیمت‌های پایین‌تر، از سقوط شدید قیمت جلوگیری می‌کنند. در سال‌های اخیر اما افزایش مداوم قیمت، تقاضای جواهری را تضعیف کرده است.

یکی از مهم‌ترین موتورهای رالی اخیر طلا، خرید گسترده بانک‌های مرکزی بوده است؛ به‌ویژه در اقتصادهای نوظهور که به دنبال کاهش وابستگی به دلار به‌عنوان ارز ذخیره جهانی هستند. این روند پس از حمله روسیه به اوکراین شدت گرفت؛ زمانی که مسدود شدن دارایی‌های ارزی بانک مرکزی روسیه، آسیب‌پذیری ذخایر ارزی را به‌روشنی آشکار کرد.

بانک مرکزی چین برای چهاردهمین ماه متوالی در دسامبر به ذخایر طلای خود افزود و بانک مرکزی لهستان نیز برنامه خرید ۱۵۰ تن طلای دیگر را تصویب کرده است. این اقدامات بازتابی از نگرانی فزاینده نسبت به بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی و مالی است.

با این حال، پرسش کلیدی این است که چه عواملی می‌تواند به این رالی پایان دهد. تقویت دلار آمریکا، کاهش تنش‌های تجاری دولت ترامپ یا دستیابی به توافق صلح میان روسیه و اوکراین، از جمله عواملی هستند که می‌توانند فشار نزولی بر قیمت طلا وارد کنند. کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی دیگر (از روابط آمریکا و اروپا گرفته تا آمریکای لاتین) نیز می‌تواند از شدت تقاضا بکاهد.

کاهش خرید خالص بانک‌های مرکزی نیز یکی دیگر از ریسک‌های مهم برای بازار طلاست. رشد شدید قیمت، سهم طلا را در ذخایر برخی بانک‌های مرکزی از اهداف تعیین‌شده فراتر برده و حتی پیشنهاد فروش بخشی از ذخایر در برخی کشورها مطرح شده است. با این حال، تجربه دهه‌های اخیر نشان می‌دهد بانک‌های مرکزی کشورهای توسعه‌یافته تمایل چندانی به فروش گسترده طلا ندارند.

✔️  بیشتر بخوانید: گلدمن ساکس: ریسک‌پذیری بازارها به بالاترین سطح از سال ۲۰۲۱ رسیده است

در نهایت، ماهیت فیزیکی طلا نیز چالش‌هایی برای سرمایه‌گذاران ایجاد می‌کند. هزینه‌های نگهداری، بیمه و امنیت، به‌ویژه برای دارندگان شمش و سکه، قابل‌توجه است. علاوه بر این، تفاوت استانداردهای وزنی در بازارهای مختلف مانند شمش‌های ۴۰۰ اونسی لندن در برابر شمش‌های ۱۰۰ اونسی یا یک کیلویی مورد نیاز بورس کالای نیویورک، می‌تواند در دوره‌های افزایش تقاضا، گلوگاه‌هایی در زنجیره عرضه ایجاد کند.

بر اساس جمع‌بندی  تیم UtoTimes ، رالی تاریخی طلا بازتابی از تغییر عمیق در رفتار سرمایه‌گذاران جهانی است؛ تغییری که ترکیبی از نااطمینانی سیاسی، فشارهای مالی دولت‌ها و تردید نسبت به مسیر سیاست پولی را منعکس می‌کند. تا زمانی که این عوامل پابرجا باشند، طلا همچنان جایگاه خود را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دارایی‌های امن جهان حفظ خواهد کرد، هرچند مسیر پیش‌رو لزوماً بدون نوسان نخواهد بود.

لطفا نظر و سوالات خود را درباره این مقاله ارسال کنید تا کارشناسان ما به شما پاسخ دهند.