به گزارش رویترز و به نقل از پنج منبع آگاه، ایران به کشورهای عربی خلیج فارس هشدار داده است که هرگونه حملهٔ جدید آمریکا به خاک این کشور با تلافی علیه زیرساختهای حیاتی انرژی در سراسر منطقه پاسخ داده خواهد شد. تهران با این هشدار به دنبال افزایش هزینهٔ اقدام نظامی برای واشنگتن از طریق تهدید نزدیکترین متحدان منطقهای آن است.
این هشدار پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ۲۸ ژوئیه به حملهٔ به شبکهٔ انرژی و زیرساختهای ایران تهدید کرد، طی رشتهای از تماسهای دیپلماتیک سطحبالا منتقل شد. بنابر گفتهٔ دو مقام ارشد ایرانی، دو منبع خلیج فارس و یک دیپلمات ارشد منطقهای، عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ ایران، با همتایان سعودی، ترکیهای و قطری خود و نیز فرماندهٔ ارتش پاکستان گفتوگو کرد.
به گفتهٔ دیپلمات یادشده، پیام عراقچی در تمام گفتوگوها یکسان بود: «ما آمادهٔ تلافی هستیم، اما یافتن راهحل دیپلماتیک بهترین راه برای جلوگیری از تشدید و ویرانی گستردهتر در منطقه است.» یکی از منابع خلیج فارس نیز گفت: «هشدار ایران بدون ابهام بود: اگر آمریکا زیرساختهای ایران را هدف قرار دهد، آنها با حمله به تأسیسات انرژی خلیج فارس و دیگر اهداف منطقهای تلافی خواهند کرد.»
این مانورهای دیپلماتیک نشان میدهد ایران تلاش میکند از تهدید ویرانی گستردهٔ منطقهای بهعنوان اهرم فشار علیه حملات بیشتر آمریکا استفاده کند؛ موضوعی که کشورهای میزبان پایگاههای نظامی آمریکا و وابسته به صادرات انرژی را میان واشنگتن و تهران در موقعیت دشواری قرار میدهد.
به گفتهٔ دیپلمات ارشد و منابع خلیج فارس، محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان سعودی، پس از این تماسها با ترامپ گفتوگو کرد و از او خواست اقدام نظامی را به تعویق بیندازد، به مذاکرات بازگردد، آتشبس را تضمین کند و راهحل دیپلماتیک را دنبال کند. یکی دیگر از منابع گفت این هشدار خطاب به همهٔ کشورهای خلیج فارس بود، اما عمدتاً از طریق عربستان سعودی و قطر منتقل شد.
بنا بر گفتهٔ دومین مقام ایرانی، قطر، عمان و عربستان سعودی از واشنگتن خواستهاند مذاکرات با تهران را از سر بگیرد، در حالیکه ایران هشدار داده بود دور تازهای از حملات آمریکا میتواند «منطقه را به یک گلولهٔ آتش تبدیل کند». ترامپ در ۲ اوت گفت موافقت کرده حملهٔ به ایران را لغو کند، «مشروط بر اینکه بتوان بهسرعت به توافق رسید».
نخستین منبع خلیج فارس گفت: «عربستان سعودی معتقد است تشدید بیشتر تنش تنها ویرانی بیشتری بههمراه خواهد داشت؛ به همین دلیل از ترامپ خواست به دیپلماسی فرصت دهد.» به گفتهٔ دومین منبع، عربستان سعودی همچنین هشدار داد هرگونه حمله به خاک آن با واکنش نظامی پاسخ داده خواهد شد.
علی شهابی، تحلیلگر سعودی نزدیک به دربار سلطنتی، گفت: «عربستان معتقد است ترکیبی از واکنشهای نظامی متناسب و فشار مستمر بر ایران در تنگهٔ هرمز، قویترین مسیر برای دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک عملی است.»
رهبری ایران بارها خواستار تعطیلی پایگاههای نظامی آمریکا در خلیج فارس شده و از کشورهای عربی خواسته تبادل اطلاعات با واشنگتن را متوقف کنند. به گفتهٔ یکی از مقامات ایرانی، هشدار تهران بهروشنی اعلام کرده که هرگونه حملهٔ جدید آمریکا با ضربه به تأسیسات انرژی، پالایشگاهها، شبکههای برق، زیرساختهای آب، شبکههای حملونقل و میدانهای نفتی در سراسر خلیج فارس پاسخ داده خواهد شد.
این مقام گفت: «دشمن همچنان زیرساختهای ایران را تهدید میکند. اگر ایران آسیب ببیند، آسیب بسیار بزرگتری در پاسخ وارد خواهد کرد.» او افزود: «آنها هنوز آرامکوی عربستان را به یاد دارند»؛ اشارهای به حملات پهپادی و موشکی سپتامبر ۲۰۱۹ به تأسیسات بقیع و خریص که بهطور موقت بیش از نیمی از تولید نفت خام عربستان را متوقف کرد.
به گفتهٔ مقام ارشد ایرانی، از دیدگاه تهران، ترامپ اکنون با دو گزینهٔ ناخوشایند روبهروست: تشدید درگیریای که میتواند خلیج فارس را فرابگیرد و عرضهٔ جهانی انرژی را مختل کند، یا پذیرش توافقی کمتر از پیروزی قاطعی که واشنگتن بهدنبال آن است. به گفتهٔ دیپلمات ارشد منطقهای، یکی از موانع اصلی دستیابی به توافق، بیمیلی واشنگتن به این است که به تهران اجازه دهد پیروزی خود را اعلام کند: «ایالات متحده چیزی میخواهد که بتواند بهعنوان دلیل پیروزی در جنگ ارائه کند.»
