چین با انتشار پیشنویس برنامه پنجساله خود برای سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ بار دیگر نشان داد که قصد ندارد از مسیر تولید فاصله بگیرد. در حالی که برخی از مقامات و اقتصاددانان داخلی بر ضرورت تقویت مصرف داخلی تأکید میکردند، دولت مرکزی تصمیم گرفته است تمرکز اصلی خود را همچنان بر گسترش ظرفیت تولید صنعتی و توسعه فناوری بگذارد؛ تصمیمی که بیتردید واکنش غرب را برخواهد انگیخت.
تأکید بر «تولید باکیفیت» و خودکفایی فناورانه
بر اساس بیانیه منتشرشده پس از نشست موسوم به «چهارمین پلنوم» حزب کمونیست، اهداف کلیدی برنامه پنجساله جدید شامل تثبیت جایگاه چین بهعنوان قدرت صنعتی جهان و تقویت «خوداتکایی علمی و فناورانه» است. این رویکرد که در قالب شعار «ایجاد نیروهای مولد باکیفیت جدید» بیان شده، نشاندهنده عزم پکن برای کاهش وابستگی به فناوریهای غربی و توسعه زیرساختهای داخلی در حوزههایی چون هوش مصنوعی، نیمههادیها و انرژیهای نو است.
خداحافظی با امید به توازن جدید
برخی تحلیلگران بینالمللی امیدوار بودند چین در این دوره بخشی از ظرفیت صنعتی خود را کاهش دهد تا در مقابل، دسترسی آسانتری به بازارهای جهانی پیدا کند. اما آنچه از فضای تصمیمگیری پکن برمیآید، خلاف این انتظار است. چین نهتنها قصد عقبنشینی ندارد، بلکه ظاهراً آماده است برای حفظ و حتی افزایش سهم خود در بازارهای جهانی، رقابتی سختتر با غرب آغاز کند.
رقابت فناورانه با آمریکا در اولویت مطلق
به گزارش «والاستریت ژورنال» به نقل از منابع نزدیک به دولت، ساختار قدرت در پکن تصمیم گرفته است برای پیشی گرفتن از ایالات متحده در عرصه فناوری، حتی به قیمت کاهش موقت استاندارد زندگی مردم، همه ظرفیتهای خود را بسیج کند.
در همین راستا، پاکسازیهای سیاسی که طی سالهای اخیر در سطوح بالای حاکمیت انجام شده، ادامه دارد؛ نشانهای از آنکه کارزار موسوم به «مبارزه با فساد» همچنان ابزاری مؤثر برای حذف مخالفان سیاستهای شی جینپینگ محسوب میشود.
اقتدار بلامنازع شی جینپینگ
منبعی دولتی در گفتوگو با این نشریه اظهار کرده است: «مقام اول کشور مانند صخرهای مستحکم است»؛ عبارتی که در واقع تأکیدی بر ثبات کامل جایگاه شی جینپینگ و تداوم سیاستهای اوست.
به نظر میرسد در سالهای پیشرو شکاف میان رویکرد چین و غرب عمیقتر شود؛ چین بر استقلال صنعتی و برتری فناورانه پافشاری میکند، در حالیکه غرب به دنبال مهار این قدرت در حال صعود است.
در مجموع، برنامه پنجساله جدید چین نه وعده اصلاحات ساختاری به سمت مصرفمحوری میدهد و نه نشانهای از کاهش نقش دولت در اقتصاد دارد. بلکه تأییدی است بر ادامه همان مسیری که پکن طی دو دهه گذشته پیموده است: تمرکز بر تولید، نوآوری فناورانه و رقابت مستقیم با غرب بر سر آینده اقتصاد جهانی.
