موضوع پرداخت غرامت مالی به اصلیترین نقطه اختلاف در مذاکرات ایران و ایالات متحده تبدیل شده است؛ چراکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اصرار دارد توافقی به دست آورد که بسیار قویتر از توافق دوران باراک اوباما ارزیابی شود و مایل است از هرگونه شباهت با آن اجتناب کند.
یک مقام آمریکایی مطلع از روند گفتگوها به سیانان اعلام کرد که ایران به میانجیها پیام داده که خواهان آزادسازی نوعی غرامت مالی بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم اولیه است و نمیخواهد این اقدام به آینده موکول شود. با این حال، مقامات دولت ترامپ نگرانند که هرگونه آزادسازی زودهنگام داراییها، از فشار اقتصادی بر تهران بکاهد و اهرم فشار کلیدی واشنگتن را برای ورود به مرحله دوم مذاکرات—که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، آن را «گفتگوهای بسیار فنی» درباره جزئیات برنامه هستهای ایران نامیده—تضعیف کند.
ترامپ به مشاوران خود تاکید کرده که هیچ توافقی را که در آن آمریکا به طور مستقیم به ایران پول پرداخت کند امضا نخواهد کرد تا از تکرار انتقادهای گذشته درباره ارسال «پالتهای پول نقد» در دوران اوباما جلوگیری کند. در حالی که در توافق سال ۲۰۱۵ حدود ۱.۷ میلیارد دلار از داراییهای ایران آزاد شد، تهران در مذاکرات فعلی خواستار دریافت ۱۲ میلیارد دلار شده است.
با توجه به اینکه ایران احتمالاً توافقی بدون غرامت را نمیپذیرد، مقامات آمریکایی گزینههای جایگزینی را برای حل این چالش فرستادهاند:
- آزادسازی داراییهای ایران از طریق کشورهای ثالث مانند قطر تا واشنگتن از پرداخت مستقیم پول خودداری کند.
- آزادسازی مشروط داراییها صرفاً برای مصارف بشردوستانه (خرید دارو، غذا و محصولات کشاورزی) از طریق فروشندگان تاییدشده.
- تأسیس یک صندوق سرمایهگذاری چند میلیارد دلاری برای بازسازی ایران پس از توافق نهایی که بخش عمده منابع آن توسط کشورهای حوزه خلیج فارس تامین شود و آمریکا سهمی در آن نداشته باشد.
با این حال، کاخ سفید بر موضع خود مبنی بر اینکه «تا زمان واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده با غنای بالا، پولی آزاد نخواهد شد» پافشاری میکند. ترامپ صراحتاً اعلام کرده است که واشنگتن کنترل پولها را حفظ خواهد کرد و تنها زمانی که ایران رفتار درستی پیش بگیرد، اجازه دسترسی به آنها را خواهد داد. مارکو روبیو نیز روز چهارشنبه در کنگره تاکید کرد که هیچ «پاداش امضایی» وجود نخواهد داشت و لغو تحریمهای هستهای کاملاً مشروط به انجام تعهدات ایران و در انتهای فرآیند مذاکرات خواهد بود، نه در ابتدای آن.
