سهام آسیا در نوسان؛ جهش نفت پس از حمله آمریکا به لارک ایران

بازارهای سهام آسیا در معاملات دوشنبه عملکردی یکدست نداشتند و هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها درباره احتمال افزایش نرخ بهره در آمریکا، قیمت نفت بیشتر از ۳ درصد جهش کرد. حمله نیروهای آمریکایی به موشک‌اندازهای ایران در نزدیکی تنگه هرمز، پس از حدود یک ماه نخستین اقدام نظامی مستقیم آمریکا علیه ایران محسوب می‌شود و نگرانی‌ها درباره بازگشت تنش‌های نظامی به منطقه را افزایش داده است.

در بازار نفت، بهای نفت برنت، شاخص بین‌المللی بازار، در معاملات اولیه با ۲.۹ درصد افزایش به ۹۰.۶۲ دلار در هر بشکه رسید. نفت خام آمریکا نیز ۲.۷ درصد بالا رفت و در سطح ۸۵.۶۲ دلار معامله شد.در همین حال، نفت موربان با جهش ۴.۰۴ درصدی به ۹۵.۷۵ دلار رسید و نفت کوره نیز ۲.۰۶ درصد افزایش یافت. جهش قیمت‌ها نشان می‌دهد بازار بار دیگر بخشی از ریسک ژئوپلیتیکی را در قیمت نفت وارد کرده است؛ ریسکی که در هفته‌های گذشته و با کاهش نسبی تنش‌ها، تا حدی از بازار خارج شده بود.

حمله آمریکا دوباره تنگه هرمز را به کانون بازار نفت تبدیل کرد

اقدام نظامی آمریکا در شرایطی انجام شد که دولت دونالد ترامپ تنها چند روز پیش تمرکز خود را از اقدامات نظامی به فشارهای اقتصادی تغییر داده بود. بازگشت درگیری مستقیم می‌تواند شرایط منطقه را به سرعت تغییر دهد؛ به‌خصوص آنکه تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت جهان محسوب می‌شود.

استیون اینس از شرکت مدیریت دارایی اس‌پی‌آی، در تحلیلی درباره واکنش بازار نفت اعلام کرد که معامله‌گران پس از آرام‌تر شدن فضای خاورمیانه شروع به حذف بخشی از «صرف ریسک جنگ» از قیمت نفت کرده بودند، اما تحولات روز یکشنبه بار دیگر یادآوری کرد که آرامش در تنگه هرمز لزوماً به معنای پایان خطر نیست.

این واکنش در قیمت‌ها نیز به‌وضوح دیده شد. نفت برنت بار دیگر به بالای ۹۰ دلار بازگشت و نفت خام آمریکا نیز به محدوده ۸۶ دلار رسید. ادامه این روند می‌تواند فشار تورمی جدیدی را به اقتصاد جهانی وارد کند؛ موضوعی که در صورت تداوم، تصمیم‌گیری بانک‌های مرکزی درباره نرخ بهره را دشوارتر خواهد کرد.

فشار فدرال رزرو بر بازارهای سهام

عامل مهم دیگر در معاملات روز دوشنبه، افزایش نگرانی‌ها درباره سیاست پولی آمریکا بود. سخنرانی کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، در نشست اقتصادی جکسون هول در روز جمعه باعث شد انتظار سرمایه‌گذاران برای افزایش نرخ بهره تقویت شود. وارش بار دیگر بر ضرورت کنترل تورم تأکید کرد و گفت نرخ‌های بهره کوتاه‌مدت همچنان ابزار اصلی فدرال رزرو برای اجرای مأموریت خود هستند.

این اظهارات در بازار اوراق بدهی آمریکا بازتاب قابل‌توجهی داشت. بازده اوراق خزانه‌داری دوساله که حساسیت زیادی به انتظارات مربوط به سیاست پولی فدرال رزرو دارد، از ۴.۲۲ درصد پیش از سخنرانی وارش به ۴.۳۵ درصد افزایش یافت. بازده اوراق ۱۰ ساله نیز از ۴.۶۷ درصد به ۴.۷۲ درصد رسید و بازده اوراق ۳۰ ساله از ۵.۱۹ درصد به ۵.۲۱ درصد افزایش پیدا کرد.

افزایش بازده اوراق بلندمدت طی تابستان، تا حدی ناشی از نگرانی سرمایه‌گذاران درباره ماندگاری تورم در سطوح بالا بوده است. از سوی دیگر، افزایش نرخ‌های کوتاه‌مدت می‌تواند هزینه تأمین مالی را بالا ببرد و در نهایت بر ارزش‌گذاری سهام فشار وارد کند.

شاخص‌های آسیایی چه وضعیتی داشتند؟

در توکیو، شاخص نیکی ۲۲۵ با افت ۰.۱ درصدی به ۶۶ هزار و ۳۱۱.۹۳ واحد رسید. در کره جنوبی، شاخص کُسپی برخلاف روند ابتدایی بازار تغییر مسیر داد و با رشد ۰.۵ درصدی به ۶ هزار و ۸۲۰.۰۲ واحد رسید. شاخص هنگ‌سنگ هنگ‌کنگ ۰.۱ درصد کاهش یافت و در سطح ۲۵ هزار و ۵۶۶.۹۹ واحد قرار گرفت، در حالی که شاخص شانگهای چین ۰.۹ درصد افزایش یافت و به ۳ هزار و ۹۸۶.۳۰ واحد رسید. در استرالیا نیز شاخص اس‌اندپی/ای‌اس‌ایکس ۲۰۰ حدود ۰.۲ درصد کاهش یافت. شاخص تایکس تایوان ۰.۴ درصد پایین آمد و شاخص سنسکس هند نیز با افت ۰.۴ درصدی همراه شد.

در بازار معاملات آتی آمریکا نیز قراردادهای مربوط به شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ و میانگین صنعتی داوجونز هر دو حدود ۰.۱ درصد کاهش داشتند. این عملکرد نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران هم‌زمان با دو ریسک متفاوت روبه‌رو هستند: از یک طرف افزایش دوباره ریسک‌های ژئوپلیتیکی و قیمت انرژی و از طرف دیگر احتمال سخت‌تر شدن سیاست پولی آمریکا.

عملکرد وال‌استریت در پایان هفته

در پایان معاملات روز جمعه، شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ حدود ۰.۲ درصد کاهش یافت و شاخص داوجونز کمتر از ۰.۱ درصد افت کرد. شاخص نزدک نیز ۰.۵ درصد پایین آمد.

این افت‌ها در شرایطی رخ داد که بازار سهام آمریکا پیش از سخنرانی وارش به دنبال نشانه‌هایی از کاهش فشارهای پولی بود. اما تأکید دوباره رئیس فدرال رزرو بر کنترل تورم باعث شد معامله‌گران احتمال افزایش نرخ بهره را جدی‌تر بگیرند.

رئیس فدرال رزرو همچنین اعلام کرد قصد ندارد جزئیات زیادی درباره مسیر آینده نرخ بهره در اختیار بازار قرار دهد. او تأکید کرد سیاست پولی باید میان دو هدف اصلی فدرال رزرو یعنی کنترل تورم و حفظ قدرت بازار کار تعادل برقرار کند.

“

«اهمیت تحولات امروز بیش از آنکه به افت‌وخیز چند دهم درصدی شاخص‌های سهام مربوط باشد، در اتصال دوباره ریسک ژئوپلیتیک به سیاست پولی نهفته است. افزایش قیمت نفت در شرایطی رخ داده که فدرال رزرو هنوز برای مهار تورم آماده حفظ یا حتی افزایش نرخ بهره است؛ بنابراین اگر تنش در تنگه هرمز ادامه پیدا کند، بازار با یک شوک صرفاً نفتی مواجه نخواهد بود، بلکه با زنجیره‌ای از پیامدها از افزایش تورم و بازده اوراق تا فشار بر ارزش‌گذاری سهام روبه‌رو می‌شود. در چنین فضایی، واکنش بازار نفت و اوراق خزانه‌داری می‌تواند حتی از حرکت شاخص‌های سهام، سیگنال دقیق‌تری درباره مسیر اقتصاد جهانی در ماه‌های آینده ارائه دهد.»

بابک شیری

ترامپ نرخ بهره پایین‌تر می‌خواهد

موضع فدرال رزرو در شرایطی مطرح شده که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا که وارش را منصوب کرده، بارها بر ضرورت کاهش نرخ بهره تأکید کرده است.

این اختلاف دیدگاه می‌تواند به یکی از عوامل مهم بازارهای مالی در ماه‌های آینده تبدیل شود. دولت آمریکا کاهش هزینه تأمین مالی را برای حمایت از رشد اقتصادی و بازار دارایی‌ها مطلوب می‌داند، در حالی که فدرال رزرو در صورت تداوم تورم بالا ممکن است ناچار شود سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تری را حفظ کند.

اگر افزایش قیمت نفت نیز به دلیل تشدید تنش‌های خاورمیانه ادامه پیدا کند، این مسئله می‌تواند فشار تورمی را بیشتر کند و کار فدرال رزرو را دشوارتر سازد.

چین با وجود ضعف تولید، نشانه‌هایی از بهبود نشان داد

در چین، یک نظرسنجی رسمی نشان داد فعالیت کارخانه‌ها در ماه اوت برای دومین ماه متوالی در محدوده انقباض باقی مانده است. با این حال، برخی مؤلفه‌ها از جمله سفارش‌های جدید صادراتی و تولید اندکی بهبود پیدا کردند.

این داده‌ها تصویری دوگانه از اقتصاد چین ارائه می‌کنند. از یک سو، تداوم انقباض بخش تولید نشان می‌دهد تقاضای صنعتی هنوز با قدرت کافی بازنگشته است؛ از سوی دیگر، بهبود جزئی برخی شاخص‌ها می‌تواند نشانه‌ای از کاهش فشار در ماه‌های آینده باشد.

هم‌زمان، سهام شرکت تجارت الکترونیک و پوشاک سریع «شین» قرار است روز سه‌شنبه معاملات خود را در بورس هنگ‌کنگ آغاز کند. عرضه اولیه این شرکت بزرگ‌ترین عرضه اولیه هنگ‌کنگ در سال جاری محسوب می‌شود و در ادامه روند ورود شرکت‌های بزرگ با بنیان چینی به بازارهای سرمایه داخلی قرار دارد.

دلار و یورو در بازار ارز

در بازار ارز نیز دلار آمریکا در برابر ین ژاپن اندکی تضعیف شد و نرخ برابری دلار از ۱۶۰.۱۰ ین به ۱۵۹.۶۴ ین رسید. دلار پس از آنکه در اواخر ژوئیه برای نخستین‌بار در سال‌های اخیر شاهد مداخله هماهنگ وزارت خزانه‌داری آمریکا و نهادهای نظارتی ژاپن بود، بخشی از افت قبلی خود را جبران کرده است. یورو نیز در برابر دلار تقویت شد و از ۱.۱۵۸۰ دلار به ۱.۱۶۰۰ دلار رسید.

رفتار بازار ارز نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران در کنار نرخ بهره، تحولات ژئوپلیتیکی و مسیر قیمت انرژی را نیز در ارزیابی ارزش ارزهای اصلی جهان لحاظ می‌کنند.

نفت، نرخ بهره و یک معادله دشوار برای بازارها

بازارهای جهانی اکنون با ترکیبی مواجه شده‌اند که می‌تواند نوسان را در هفته‌های آینده افزایش دهد. اگر تنش در اطراف تنگه هرمز افزایش پیدا کند، قیمت نفت می‌تواند همچنان در سطوح بالا باقی بماند. افزایش قیمت انرژی نیز در صورت انتقال به قیمت کالاها و خدمات، می‌تواند تورم را بالا نگه دارد. در چنین شرایطی، فدرال رزرو برای کاهش نرخ بهره فضای کمتری خواهد داشت و حتی ممکن است برای کنترل تورم به افزایش نرخ‌ها متوسل شود.

از طرف دیگر، نرخ بهره بالاتر معمولاً جذابیت اوراق بدهی را افزایش داده و ارزش‌گذاری سهام را تحت فشار قرار می‌دهد. بنابراین یک شوک نفتی در خاورمیانه می‌تواند هم‌زمان از مسیر تورم، نرخ بهره و هزینه تأمین مالی بر بازار سهام اثر بگذارد.

جمع‌بندی

معاملات روز دوشنبه نشان داد بازارهای جهانی بار دیگر در برابر ترکیب دو ریسک مهم قرار گرفته‌اند: افزایش تنش‌های خاورمیانه و احتمال سخت‌تر شدن سیاست پولی آمریکا.

جهش نزدیک به ۳ درصدی نفت پس از حمله آمریکا به موشک‌اندازهای ایران، نخستین واکنش جدی بازار به احتمال بازگشت درگیری مستقیم بود. هم‌زمان، افزایش بازده اوراق خزانه‌داری پس از سخنان کوین وارش نشان داد نگرانی درباره نرخ بهره نیز دوباره در مرکز توجه سرمایه‌گذاران قرار گرفته است.

اگر تنش‌های منطقه‌ای کنترل شود، بخشی از افزایش اخیر قیمت نفت می‌تواند معکوس شود و فشار بر بازارها کاهش پیدا کند. اما در صورت ادامه درگیری یا اختلال در مسیرهای انرژی، بازار باید خود را برای دوره‌ای از نفت گران‌تر، تورم پایدارتر و نرخ بهره بالاتر آماده کند.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.