وقتی قیمت بیت‌کوین به‌شدت کاهش پیدا می‌کند، بسیاری از سرمایه‌گذاران تصور می‌کنند فرصت مناسبی برای خرید ایجاد شده است. اما کاهش قیمت به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که یک دارایی ارزان شده یا به کف قیمتی رسیده است. گاهی ریزش بازار نتیجه اصلاح موقت قیمت است و گاهی از تغییر شرایط اقتصادی، کاهش تقاضا یا ضعف ساختار بازار خبر می‌دهد. به همین دلیل، خرید بیت‌کوین در قیمت‌های پایین بدون بررسی ارزش‌گذاری و احتمال ادامه روند نزولی می‌تواند به زیان بیشتری منجر شود.

چرا کاهش قیمت بیت‌کوین همیشه به معنای ارزان شدن نیست؟

یکی از اشتباهات رایج سرمایه‌گذاران، مقایسه قیمت فعلی بیت‌کوین با سقف تاریخی آن است. برای مثال، اگر قیمت بیت‌کوین از ۱۰۰ هزار دلار به ۷۰ هزار دلار برسد، ممکن است برخی افراد تصور کنند این دارایی با ۳۰ درصد تخفیف معامله می‌شود. اما چنین برداشتی الزاماً درست نیست.

قیمت پایین‌تر فقط نشان می‌دهد بازار در حال حاضر حاضر است بیت‌کوین را با مبلغ کمتری معامله کند. برای تشخیص اینکه دارایی واقعاً ارزش خرید دارد یا خیر، باید عواملی مانند تقاضا، شرایط نقدینگی، وضعیت اقتصاد کلان، جریان سرمایه و شاخص‌های ارزش‌گذاری بررسی شوند.

برای درک بهتر موضوع می‌توان بازار سهام را مثال زد. پایین بودن قیمت یک سهم به‌تنهایی به معنای ارزندگی شرکت نیست؛ زیرا ممکن است درآمد، سودآوری یا چشم‌انداز تجاری آن نیز کاهش پیدا کرده باشد. همین منطق درباره بیت‌کوین هم اهمیت دارد، هرچند روش ارزش‌گذاری این دارایی با شرکت‌های بورسی متفاوت است.

چه عواملی می‌توانند باعث ادامه سقوط بیت‌کوین شوند؟ 

قبل از خرید در زمان ریزش، باید مشخص شود چه عواملی باعث کاهش قیمت شده‌اند. زیرا نوع فشار فروش و شرایط ایجادکننده آن می‌تواند در ارزیابی احتمال ادامه روند نزولی اهمیت داشته باشد.

• کاهش تقاضا: خروج سرمایه از صندوق‌های سرمایه‌گذاری، کاهش فعالیت خریداران و افت تقاضای نقدی می‌توانند فشار فروش را افزایش دهند.
• شرایط اقتصاد کلان: افزایش نرخ بهره، تقویت دلار یا کاهش تمایل سرمایه‌گذاران به پذیرش ریسک ممکن است تقاضا برای دارایی‌های پرنوسان مانند بیت‌کوین را کاهش دهد.
• لیکویید شدن معاملات اهرمی: بسته شدن اجباری موقعیت‌های خرید می‌تواند موج دیگری از سفارش‌های فروش ایجاد کند و افت قیمت را تشدید کند.
• ضعف ساختار بازار: تشکیل سقف‌ها و کف‌های پایین‌تر و از دست رفتن حمایت‌های مهم می‌تواند نشان دهد فشار فروش همچنان بر بازار غالب است.

بنابراین، پیش از خرید باید مشخص شود که افت قیمت بیشتر ناشی از یک شوک کوتاه‌مدت است یا مجموعه‌ای از عوامل بنیادی و اقتصادی همچنان بازار را تحت فشار قرار می‌دهند.

چگونه ارزش واقعی بیت‌کوین را در زمان ریزش بررسی کنیم؟

ارزش‌گذاری بیت‌کوین با سهام شرکت‌ها تفاوت دارد. این دارایی جریان نقدی یا سود عملیاتی مانند یک شرکت تولیدی ایجاد نمی‌کند؛ بنابراین نمی‌توان به‌سادگی از روش‌هایی مانند نسبت قیمت به سود (P/E) برای ارزیابی آن استفاده کرد. تحلیلگران معمولاً از مدل‌های ارزش‌گذاری نسبی، داده‌های شبکه و شاخص‌های آنچین برای بررسی وضعیت بازار استفاده می‌کنند.

در گزارش پژوهشی CFA Institute درباره ارزش‌گذاری دارایی‌های دیجیتال نیز به روش‌های مختلف بررسی ارزش رمزارزها و محدودیت‌های شاخص‌های آنچین اشاره شده است. چند معیار مهم در این زمینه عبارت‌اند از:

نسبت MVRV؛ مقایسه ارزش بازار با ارزش تحقق‌یافته

شاخص MVRV از تقسیم ارزش بازار (Market Value) بر ارزش تحقق‌یافته (Realized Value) به دست می‌آید. ارزش تحقق‌یافته با در نظر گرفتن قیمت آخرین جابه‌جایی هر واحد بیت‌کوین محاسبه می‌شود و می‌تواند تصویری از میانگین هزینه خرید کوین‌های در گردش ارائه دهد.

وقتی MVRV بالاتر از یک باشد، ارزش بازار از ارزش تحقق‌یافته بیشتر است و دارندگان بیت‌کوین به‌طور میانگین در سود تحقق‌نیافته قرار دارند. در مقابل، قرار گرفتن این شاخص زیر یک نشان می‌دهد ارزش بازار از مبنای هزینه تحقق‌یافته کمتر شده و بازار به‌طور میانگین در زیان تحقق‌نیافته است.

البته MVRV زیر یک به معنای تضمین تشکیل کف قیمت نیست. این وضعیت در گذشته در برخی دوره‌های نزولی دیده شده، اما قیمت می‌تواند برای مدتی پایین‌تر باقی بماند.

Realized Price؛ میانگین قیمت تحقق‌یافته بیت‌کوین

قیمت تحقق‌یافته (Realized Price) نشان می‌دهد بیت‌کوین‌های در گردش به‌طور میانگین در چه قیمتی آخرین بار جابه‌جا شده‌اند. مقایسه قیمت بازار با این معیار می‌تواند به شناخت وضعیت سود و زیان کلی دارندگان کمک کند.

اگر قیمت بازار به زیر Realized Price برسد، می‌توان گفت بخش قابل‌توجهی از بازار در وضعیت زیان تحقق‌نیافته قرار گرفته است. بااین‌حال، این سطح یک حمایت قطعی نیست و نباید به‌تنهایی مبنای خرید قرار بگیرد.

نسبت NVT؛ ارتباط ارزش بازار با فعالیت شبکه

نسبت NVT از تقسیم ارزش بازار بیت‌کوین بر حجم تراکنش‌های شبکه به دست می‌آید. این شاخص برای بررسی رابطه میان ارزش‌گذاری بازار و میزان استفاده از شبکه کاربرد دارد.

بالا بودن NVT نسبت به میانگین تاریخی می‌تواند نشان دهد ارزش بازار سریع‌تر از حجم فعالیت شبکه رشد کرده است. در مقابل، کاهش آن ممکن است از افزایش فعالیت شبکه نسبت به ارزش بازار خبر دهد. البته این شاخص نیز محدودیت دارد؛ زیرا تمام کاربردهای بیت‌کوین صرفاً از طریق حجم تراکنش‌های ثبت‌شده روی زنجیره قابل‌اندازه‌گیری نیستند.

خطر خرید در کف؛ چگونه در دام روند نزولی گرفتار نشویم؟

یکی از اصطلاحات رایج بازارهای مالی، گرفتن چاقوی در حال سقوط (Catching a Falling Knife) است. این عبارت به خرید دارایی در شرایطی اشاره دارد که قیمت همچنان با سرعت کاهش پیدا می‌کند و خریدار تصور می‌کند کف بازار تشکیل شده است.

مشکل اینجاست که بازار ممکن است پس از یک افت ۲۰ یا ۳۰ درصدی، دوباره کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاری که تمام نقدینگی خود را در اولین محدوده قیمتی وارد کرده، امکان خرید در سطوح پایین‌تر را از دست می‌دهد.

برای کاهش این ریسک، بهتر است به‌جای تمرکز صرف بر قیمت، رفتار بازار نیز بررسی شود:

• ساختار روند: آیا بیت‌کوین همچنان سقف‌ها و کف‌های پایین‌تر ایجاد می‌کند یا نشانه‌هایی از تغییر ساختار دیده می‌شود؟
• حجم معاملات: آیا فشار فروش در حال کاهش است یا همچنان حجم بالایی از معاملات در کندل‌های نزولی ثبت می‌شود؟
• حمایت‌های مهم: آیا قیمت توانسته پس از شکست حمایت، دوباره بالای آن تثبیت شود؟
• میانگین متحرک ۲۰۰ روزه: موقعیت قیمت نسبت به این میانگین می‌تواند برای ارزیابی روند بلندمدت مفید باشد، اما سیگنال قطعی خرید یا فروش نیست.

هدف این بررسی‌ها پیدا کردن دقیق کف بازار نیست؛ بلکه جلوگیری از خرید صرفاً به دلیل ارزان‌تر شدن قیمت است.

آیا خرید پله‌ای در زمان سقوط بیت‌کوین تصمیم بهتری است؟

خرید پله‌ای یا میانگین هزینه دلاری (Dollar-Cost Averaging) روشی است که در آن سرمایه‌گذار به‌جای وارد کردن تمام سرمایه در یک قیمت، مبلغ مشخصی را در فواصل زمانی از پیش تعیین‌شده سرمایه‌گذاری می‌کند.

برای مثال، فردی که قصد دارد ۴۰۰۰ دلار بیت‌کوین بخرد، می‌تواند این مبلغ را در چهار مرحله ۱۰۰۰ دلاری و در زمان‌های مشخص وارد بازار کند. در این روش، تمام سرمایه در معرض ریسک یک نقطه ورود قرار نمی‌گیرد.

بااین‌حال، خرید پله‌ای نیز تضمینی برای سودآوری نیست. اگر بیت‌کوین وارد یک دوره نزولی طولانی شود، ارزش مجموع خریدها ممکن است همچنان کاهش پیدا کند. همچنین این روش لزوماً از سرمایه‌گذاری یک‌باره بهتر نیست و نتیجه آن به مسیر قیمت، زمان‌بندی و افق سرمایه‌گذاری بستگی دارد.

در نتیجه، خرید پله‌ای زمانی منطقی‌تر است که سرمایه‌گذار از قبل بودجه، مدت سرمایه‌گذاری و حداکثر میزان تخصیص به بیت‌کوین را مشخص کرده باشد.

پیش از خرید بیت‌کوین در زمان ریزش چه مواردی را بررسی کنیم؟

پیش از ورود به بازار، بهتر است یک چک‌لیست مشخص داشته باشید تا تصمیم خرید صرفاً تحت تأثیر ترس از جا ماندن از فرصت یا مشاهده قیمت‌های پایین گرفته نشود.

• علت اصلی کاهش قیمت بیت‌کوین را بررسی کنید.
• وضعیت شاخص‌های آنچین مانند MVRV و Realized Price را در کنار سایر داده‌ها بسنجید.
• ساختار روند و سطوح حمایت و مقاومت را بررسی کنید.
• برای خرید، بودجه و مراحل ورود مشخصی در نظر بگیرید.
• از سرمایه موردنیاز برای هزینه‌های ضروری زندگی استفاده نکنید.
• برای سناریوی ادامه ریزش نیز برنامه داشته باشید.

اگر در مراحل ابتدایی سرمایه‌گذاری در این بازار هستید، مطالعه راهنمای خرید ارز دیجیتال و آشنایی با اصول اولیه بازار کریپتو می‌تواند در شناخت روش‌های تحلیل و مدیریت دارایی به شما کمک کند.

همچنین تصمیم‌گیری در زمان ریزش فقط به داده‌های قیمتی وابسته نیست. ترس، امید به بازگشت سریع بازار و دنبال کردن پیش‌بینی دیگران می‌توانند بر انتخاب سرمایه‌گذار اثر بگذارند. برای شناخت این رفتارها، مقاله روان‌شناسی بازار در بحران را نیز مطالعه کنید.

سخن پایانی

سقوط قیمت بیت‌کوین ممکن است فرصت مناسبی برای سرمایه‌گذاری ایجاد کند، اما ارزان‌تر شدن به‌تنهایی دلیل کافی برای خرید نیست. بررسی ارزش‌گذاری، شرایط بنیادی بازار، شاخص‌های آنچین و ساختار روند می‌تواند تصویر دقیق‌تری از وضعیت دارایی ارائه دهد. سرمایه‌گذارانی که به‌جای تلاش برای پیش‌بینی کف قطعی، با برنامه مشخص و مدیریت نقدینگی وارد بازار می‌شوند، آمادگی بیشتری برای مواجهه با ادامه نوسانات خواهند داشت.

لطفا نظر و سوالات خود را درباره این مقاله ارسال کنید تا کارشناسان ما به شما پاسخ دهند.