یک شرکت قطری، در چارچوب توافقی با شرکت بازاریابی نفت عراق «سومو»، حمل نفت خام عراق با کامیون از خاک سوریه به بندر بانیاس در ساحل مدیترانه را بر عهده گرفته است. این مسیر زمینی در راستای تلاش بغداد برای ایجاد راه‌های جایگزین صادراتی پس از اختلال در تنگه هرمز است.

در این راستا، شرکت «اورباکون» (UCC Holding) حمل روزانه ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار بشکه نفت خام را آغاز کرده است. البته، حجم واقعی صادرات به تعداد کامیون‌های در دسترس بستگی دارد.

فعال‌سازی این مسیر، با وجود هزینه بالای حمل‌ونقل، در شرایطی انجام می‌شود که عراق، دومین تولیدکننده بزرگ نفت اوپک، می‌کوشد وابستگی خود را به مسیرهای صادراتی خلیج فارس کاهش دهد. بهبود شرایط امنیتی در سوریه نیز در فراهم‌شدن زمینه استفاده از این مسیر مؤثر بوده است.

توافق سه‌ماهه با تخفیف ۳۸ دلاری

باسم عبدالکریم، مدیرکل شرکت نفت بصره، گفته است اورباکون از اکتبر ۲۰۲۶ و بر اساس توافق با سومو، حمل نفت عراق با کامیون به بندر بانیاس را آغاز کرده است.

به گزارش رویترز، این شرکت از ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ قصد دارد طی سه ماه، بین ۵ تا ۱۴ میلیون بشکه نفت خام سنگین بارگیری کند. نفت در این توافق با تخفیف ۳۸ دلاری به‌ازای هر بشکه عرضه می‌شود. در مقابل، اورباکون برای پوشش هزینه حمل‌ونقل و ترانزیت محموله‌ها از سوریه، حدود ۱۲ دلار به‌ازای هر بشکه دریافت می‌کند.

لوی جواد، مدیر تأسیسات ذخیره‌سازی الطوبی در نزدیکی بصره، اعلام کرده است که از زمان اجرای توافق در ۲۶ اکتبر، حدود ۱.۶ میلیون بشکه نفت بارگیری شده است.

اورباکون ناوگانی متشکل از ۶ هزار کامیون دارد و در تلاش است شمار آن‌ها را به ۱۰ هزار دستگاه برساند. ظرفیت فعلی تخلیه نفت حدود ۱۵۰ هزار بشکه در روز است و سفر رفت‌وبرگشت کامیون‌ها از تأسیسات الطوبی تا بندر بانیاس حدود پنج روز طول می‌کشد. بنابراین، دسترسی به کامیون‌ها یکی از عوامل اصلی تعیین‌کننده حجم صادرات است و انتظار نمی‌رود میزان محموله‌ها در کوتاه‌مدت افزایش چشمگیری داشته باشد.

 مسیر زمینی از بصره تا بندر بانیاس

براساس این توافق، نفت از میادین جنوبی عراق به تأسیسات الطوبی در نزدیکی بصره منتقل و در آنجا با کامیون بارگیری می‌شود. سپس محموله‌ها از راه زمینی به بندر بانیاس در سوریه می‌رسند و با نفتکش‌ها به پالایشگاه‌های کشورهای مدیترانه‌ای، از جمله یونان، ایتالیا و ترکیه، فرستاده می‌شوند.

این توافق، استفاده از مسیر زمینی سوریه را گسترش می‌دهد که پیش‌تر برای انتقال نفت کوره عراق به کار می‌رفت. عراق صادرات نفت کوره از طریق سوریه را از مارس ۲۰۲۶ آغاز کرده بود و در ماه‌های بعد، مذاکرات برای انتقال نفت خام بصره به بندر بانیاس با کامیون‌های نفتکش ادامه یافت.

وزارت نفت عراق  در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که محموله‌های عبوری از سوریه تا آن زمان فقط نفت کوره بوده و صادرات نفت خام از این مسیر انجام نمی‌شد. اطلاعات بعدی، جزئیات توافق انتقال نفت خام به بندر بانیاس را آشکار کرد.

این طرح حمل‌ونقل زمینی با پروژه خط لوله بصره ـ بانیاس تفاوت دارد که برای اتصال دوباره میادین نفتی عراق به سواحل سوریه پیشنهاد شده، اما همچنان در مرحله مطالعه است.

بر اساس گزارش ماهانه اوپک، تلاش عراق برای متنوع‌سازی بازارهای صادراتی هم‌زمان با افزایش تولید نفت این کشور انجام شده است. تولید عراق در اکتبر ۲۰۲۶ به حدود ۴.۵ میلیون بشکه در روز رسید که نزدیک به ۵۰۰ هزار بشکه در روز بیشتر از ماه قبل است.