انتشار صورت‌جلسه دیدگاه‌های اعضای بانک مرکزی ژاپن نشان می‌دهد بحث در این نهاد بیش از آنکه درباره اصل افزایش نرخ بهره باشد، بر سر سرعت حرکت به سمت سطح خنثی متمرکز شده است. برخی سیاست‌گذاران خواهان افزایش سریع‌تر نرخ‌ها هستند و حتی یک عضو معتقد است نرخ بهره خنثی ژاپن به‌طور قابل‌توجهی بالاتر از ۱ درصد قرار دارد؛ موضعی که می‌تواند انتظارات بازار برای ادامه سیاست انقباضی را تقویت کند.

اعضای بانک مرکزی ژاپن خواهان حرکت سریع‌تر به سمت نرخ خنثی هستند

بر اساس خلاصه دیدگاه‌های اعضای بانک مرکزی ژاپن (BoJ) در نشست ۲۹ و ۳۰ اکتبر که روز سه‌شنبه منتشر شد، سیاست‌گذاران این نهاد به‌طور کلی معتقدند گام بعدی سیاست پولی باید افزایش بیشتر نرخ بهره باشد.

اعضای هیئت‌مدیره ارزیابی کرده‌اند که تورم زیربنایی ژاپن در مجموع با هدف ۲ درصدی بانک مرکزی سازگار شده است. در نتیجه، اختلاف‌نظرها بیشتر بر سر زمان‌بندی و سرعت افزایش نرخ‌ها متمرکز شده است.

یکی از اعضا با اشاره به اینکه آثار افزایش‌های قبلی نرخ بهره هنوز به‌طور کامل در اقتصاد نمایان نشده و شرایط مالی همچنان انبساطی است، خواستار افزایش سرعت حرکت به سمت نرخ خنثی شد.

عضو دیگری معتقد بود بانک مرکزی باید در آینده نزدیک به نرخ خنثی برسد، اما این مسیر را با احتیاط طی کند و پس از هر مرحله افزایش نرخ بهره، برای چند ماه شرایط مالی را ارزیابی کند. یکی دیگر از سیاست‌گذاران نیز خواهان تغییر رویکرد و رسیدن زودتر به نرخ خنثی شد تا بانک مرکزی در ادامه بتواند در هر دو جهت افزایش یا کاهش نرخ‌ها انعطاف بیشتری داشته باشد.

چرا برآورد نرخ خنثی بالاتر از یک درصد اهمیت دارد؟

یکی از مهم‌ترین نکات این گزارش، دیدگاه عضوی از هیئت‌مدیره است که معتقد است نرخ بهره خنثی ژاپن به‌طور قابل‌توجهی بالاتر از ۱ درصد قرار دارد.

نرخ خنثی به سطحی از نرخ بهره گفته می‌شود که نه به اقتصاد محرک می‌دهد و نه فعالیت اقتصادی را محدود می‌کند. بنابراین، اگر برآورد سیاست‌گذاران از این نرخ افزایش یابد، ممکن است بازارها نیز سطح نهایی نرخ بهره در چرخه انقباضی فعلی را بالاتر در نظر بگیرند.

در حال حاضر، برخی فعالان بازار نرخ نهایی نزدیک به ۲ درصد را برای سال آینده پیش‌بینی می‌کنند. دیدگاه مطرح‌شده درباره نرخ خنثی بالاتر از یک درصد می‌تواند این انتظارات را به سمت سطوح بالاتری سوق دهد.

تورم بالای ۳ درصد و افزایش قیمت نفت، نگرانی بانک مرکزی را تشدید می‌کند

ریسک‌های تورمی بخش مهمی از بحث اعضای بانک مرکزی ژاپن را تشکیل داده است. طبق ارزیابی مطرح‌شده در این نشست، پیش‌بینی می‌شود شاخص قیمت مصرف‌کننده هسته (Core CPI) در اواخر سال مالی جاری از ۳ درصد فراتر برود.

سیاست‌گذاران همچنین افزایش قیمت نفت خام را یکی از عوامل تشدید تورم دانسته‌اند. به اعتقاد آن‌ها، انتظارات تورمی در ژاپن نسبت به آمریکا و اروپا کمتر تثبیت شده است و همین موضوع اقتصاد این کشور را در برابر شوک‌های خارجی آسیب‌پذیرتر می‌کند.

افزایش قیمت انرژی در شرایطی اهمیت بیشتری دارد که فشارهای تورمی می‌تواند بانک مرکزی را به ادامه افزایش نرخ بهره وادار کند؛ حتی اگر بخش‌هایی از اقتصاد همچنان با ضعف تقاضا مواجه باشند.

افت ۶.۸ درصدی مخارج خانوارها؛ مانع اصلی افزایش سریع‌تر نرخ بهره

در مقابل مواضع انقباضی، برخی اعضای بانک مرکزی نسبت به پیامدهای افزایش‌های قبلی نرخ بهره و ضعف تقاضای داخلی هشدار داده‌اند.

داده‌های منتشرشده در روز سه‌شنبه نشان داد مخارج خانوارهای ژاپنی در ماه سپتامبر نسبت به مدت مشابه سال قبل ۶.۸ درصد کاهش یافته است؛ افتی که بسیار بیشتر از انتظارات بازار بود.

یکی از اعضای هیئت‌مدیره اعلام کرد مصرف خصوصی همچنان فاقد شتاب کافی است و بعید به نظر می‌رسد بتواند به موتور اصلی رشد اقتصادی تبدیل شود. عضو دیگری نیز تأکید کرد بانک مرکزی نباید بیش از اندازه نسبت به افزایش بعدی نرخ بهره محتاط باشد، اما باید روند واقعی هزینه‌کرد خانوارها را به‌دقت بررسی کند.

برخی سیاست‌گذاران نیز معتقدند باید برای ارزیابی ریسک‌ها و آثار انباشته افزایش‌های قبلی، در ماه اکتبر نرخ بهره بدون تغییر باقی می‌ماند. یکی از اعضا هشدار داده است که نرخ فعلی احتمالاً در محدوده برآوردشده نرخ خنثی قرار دارد و افزایش بیشتر می‌تواند به اقتصاد فشار وارد کند.

در همین حال، اعضا درباره مدت‌زمان تداوم تقاضای مرتبط با هوش مصنوعی و نقش آن در حمایت از اقتصاد ژاپن نیز ابراز تردید کرده‌اند.

بازارها در انتظار افزایش نرخ بهره به ۱.۵ درصد در دسامبر

خلاصه دیدگاه‌های بانک مرکزی ژاپن از انتظارات بازار برای افزایش نرخ بهره به ۱.۵ درصد در نشست ۱۷ و ۱۸ دسامبر حمایت می‌کند.

چنین تصمیمی می‌تواند به تقویت ین ژاپن در برابر دلار آمریکا منجر شود و هم‌زمان بازده اوراق قرضه دولتی کوتاه‌مدت ژاپن را افزایش دهد؛ زیرا بحث سیاست‌گذاران اکنون بیشتر درباره سرعت افزایش نرخ‌هاست تا جهت حرکت سیاست پولی.

با این حال، ضعف مصرف خانوارها، آثار تأخیری افزایش‌های قبلی نرخ بهره و مذاکرات دستمزد سال آینده همچنان از عواملی هستند که می‌توانند سرعت حرکت بانک مرکزی به سمت نرخ خنثی را محدود کنند.

در مجموع، مواضع اعضای بانک مرکزی ژاپن نشان می‌دهد تمایل به افزایش بیشتر نرخ بهره تقویت شده است، اما زمان‌بندی و سرعت این روند همچنان به داده‌های اقتصادی، به‌ویژه وضعیت مصرف و دستمزدها، وابسته خواهد بود.