تحولات سیاسی اخیر در آمریکای لاتین و به‌ویژه نتایج انتخابات سال ۲۰۲۶ برزیل، نشان‌دهنده پیچیده‌تر شدن گسل‌های ژئوپلیتیک در نیم‌کره غربی است. طی نیم دهه گذشته، قاره‌ای که زمانی حیاط خلوت چپ‌گرایان و موج پینک‌تاید (Pink Tide) شناخته می‌شد، چرخش دراماتیکی به سمت راست‌گرایی، آزادسازی اقتصادی و نزدیکی بی‌سابقه به واشنگتن نشان داد. با این حال، مقاومت برزیل در برابر این موج، معادلات کاخ سفید را به هم زده است.

الگوی آرژانتین؛ جهش به آغوش واشنگتن و خروج از بریکس

اصلی‌ترین نماد چرخش راست‌گرایانه قاره، صعود خاویر میلی به قدرت در آرژانتین بود. دولت میلی بلافاصله پس از تثبیت قدرت، دست به اصلاحات ساختاری زد:

• انصراف رسمی از پیمان بریکس (BRICS): قطع پیوند با بلوک قدرت‌های نوظهور و چرخش کامل به سمت محور غربی.
• کاهش شدید هزینه‌های عمومی: انحلال وزارتخانه‌ها، تعدیل نیرو در بخش دولتی و آزادسازی قیمت‌ها.
• تکیه‌گاه مالی واشنگتن: در جریان انتخابات ۲۰۲۵، ایالات متحده با اعطای یک خط اعتباری ۲۰ میلیارد دلاری برای تثبیت پزو (Peso)، حمایت مستقیم خود را از بقای دولت میلی به نمایش گذاشت.

این سیاست‌ها آرژانتین را به دژ اصلی نفوذ اقتصادی و سیاسی ایالات متحده در آمریکای جنوبی تبدیل کرد.

برزیل ۲۰۲۶؛ ناپایداری استراتژی فشار حداکثری ترامپ

در سوی دیگر، دولت دونالد ترامپ تمام ثقل دیپلماتیک و اقتصادی خود را برای سرنگونی یا شکست جریان چپ در برزیل به کار بست. ایالات متحده با هدف هموار کردن مسیر پیروزی برای فلاویو بولسونارو (فرزند ژائیر بولسونارو و کاندیدای مورد حمایت مستقیم ترامپ)، ابزارهای زیر را به کار گرفت:

• فشارهای تعرفه‌ای و تجاری: اعمال عوارض سنگین بر صادرات کشاورزی و صنعتی برزیل به مقصد آمریکا.
• تحریم‌های هدفمند: تحریم مسئولان ارشد دولتی و قضایی برزیل به اتهامات سیاسی.
• حمایت رسانه‌ای و مالی: تلاش برای بازسازی شبکه راست در برازیلیا.

با این حال، پیروزی جریان مقابل و ناکامی فلاویو بولسونارو نشان داد که جامعه برزیل در برابر مداخلات مستقیم خارجی حساسیت بالایی نشان داده و تعادل قوا در آمریکای لاتین برخلاف تصور واشنگتن، کاملاً یک‌دست و یک‌پارچه به سود راست‌گرایان تغییر نیافته است.

چالش‌های پیش‌روی سیاست خارجی آمریکا در قاره

شکست پروژه سیاسی ترامپ در برزیل، موازنه قدرت را در آمریکای جنوبی دو قطبی کرده است:

• محور آرژانتین – آمریکا: بر پایه نئولیبرالیسم تهاجمی، واگذاری پروژه‌ها به سرمایه‌گذاران آمریکایی و دوری از چین.
• محور برزیل – بریکس: بر پایه حفظ روابط تجاری با پکن، فعال ماندن در پیمان‌های منطقه‌ای و مقاومت در برابر تک‌قطبی شدن قاره.

این نتایج نشان می‌دهد که سناریوی واشنگتن برای یک‌پارچه‌سازی آمریکای لاتین زیر چتر نفوذ خود با سد محکم بزرگ‌ترین اقتصاد منطقه (برزیل) برخورد کرده و تقابل دو الگوی توسعه تا سال‌های آینده ادامه خواهد داشت.