انتخابات اسرائیل و سرنوشت رویارویی با ایران؛ آیزنکوت تندتر از نتانیاهو؟
- پیشتاز و ائتلافها: حزب «یاشار» به رهبری گادی آیزنکوت در نظرسنجیها پیشتاز است، اما هیچیک از دو بلوک اپوزیسیون و اردوگاه نتانیاهو به حد نصاب ۶۱ کرسی برای تشکیل دولت نمیرسند.
- رویکردها و سیاست خارجی: دو اردوگاه در اهداف کلان در قبال حماس و ایران تفاوت چندانی ندارند، اما ترامپ از نتانیاهویی حمایت میکند که طرح غزهاش را به تعویق انداخته، در حالی که رقیبش احتمالاً آن را اجرا میکند.
- بنبست سیاسی: شکافهای اصلی بر سر معیشت، خدمت سربازی حریدیها و شهرکسازی است. امتناع اپوزیسیون از ائتلاف با احزاب عرب نیز احتمالا اسرائیل را به سوی هفتمین انتخابات از سال ۲۰۱۹ بکشاند.
اسرائیلیها روز سهشنبه، ۲۷ اکتبر، برای انتخاب ۱۲۰ کرسی کنست به پای صندوقهای رأی میروند. این نخستین انتخابات عمومی آنها از زمان حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بوده و در حالی برگزار میشود که غزه هنوز آرام نشده و جنگ با ایران همچنان در جریان است. براساس دادههای رسمی، حدود ۷.۳ میلیون نفر واجد شرایط رأی دادن هستند. اکنون، پرسش اصلی این است که آیا بنیامین نتانیاهو، طولانیترین نخستوزیر اسرائیل، در قدرت میماند یا خیر؟ چرا ترامپ از نتانیاهو حمایت کرد و چرا اسرائیل ریسکها را نادیده میگیرد؟
در نظام انتخاباتی اسرائیل، مردم مستقیماً به نخستوزیر رأی نمیدهند، بلکه رأی آنها به فهرستهای حزبی تعلق دارد. کرسیهای کنست بر اساس نسبت آرای ملی تقسیم میشوند و هر حزب برای ورود به پارلمان باید دستکم ۳.۲۵ درصد کل آرا را کسب کند.
همچنین، برای تشکیل دولت به حمایت حداقل ۶۱ نماینده نیاز است، اما از آنجا که هیچگاه یک حزب به تنهایی به این تعداد نرسیده، رقابت اصلی تازه پس از شمارش آرا و در جریان چانهزنیهای فشرده برای ائتلاف آغاز میشود. حوزههای رأیگیری ساعت ۱۰ شب به وقت محلی بسته میشوند و شبکههای تلویزیونی بلافاصله نتایج نظرسنجیهای خروجی را اعلام میکنند.
احتمالا پیروزی چه کسی بیشتر است؟
آخرین نظرسنجیها که روز جمعه و پیش از اعمال ممنوعیت قانونی برای انتشار نتایج نظرسنجیهای جدید منتشر شد، همگی نشان میدهند که حزب گادی آیزنکوت، یاشار، با ۲۲ یا ۲۳ کرسی در صدر و حزب لیکود نتانیاهو با ۱۹ کرسی در رتبه دوم قرار دارد. آیزنکوت، فرمانده سابق ارتش که پسرش در جنگ غزه کشته شد، در اکثر نظرسنجیها به عنوان نخستوزیر احتمالی پیشتاز است.
با این حال، ائتلافها از احزاب مهمترند. اپوزیسیون، متشکل از یاشار، نفتالی بنت و یائیر لاپید از حزب «با هم»، یائیر گولان از حزب «دموکراتها» و آویگدور لیبرمن از حزب «اسرائیل بیتینو»، ۵۲ تا ۵۶ کرسی را به دست آوردند. براساس این برآوردها، اردوگاه نتانیاهو با دو شریک راست افراطی و ارتدکس افراطی، حدود ۵۰ کرسی را به خود اختصاص خواهد داد.
بنابراین، هیچکدام ۶۱ کرسی را کسب نخواهند کرد و در این میان، عامل تعیینکننده، احزاب اکثریت عرب هستند که پیشبینی میشود ۱۴ تا ۱۶ کرسی را به دست آورند.
اردوگاه نتانیاهو چه خواهد کرد؟
نتانیاهو اصرار دارد که ارتش تا زمان خلع سلاح کامل حماس، غزه را ترک نخواهد کرد، از همین روی آخرین نسخه طرح دونالد ترامپ برای غزه را در ماه اوت رد کرد. او همچنین سوگند یاد کرده که «تا زمانی که نخست وزیر هست، هیچ کشور فلسطینی وجود نخواهد داشت». در این راستا، طرحهای بازسازی و نظارت بر غزه تا پس از رأیگیری مسکوت مانده است.
متحدان راست افراطی او، بزالل اسموتریچ و ایتامار بن گویر، پا را فراتر گذاشته و شهرکهای یهودینشین در غزه را بازسازی میکنند، ایدهای که طرح ترامپ صراحتاً آن را رد میکند.
ترامپ نیز از نتانیاهو حمایت و اعلام کرده که شکست او پیامدهای جدی برای روابط آنها با واشنگتن خواهد داشت. با این وجود، این رابطه راهبردی با اختلافاتی همراه است، بطوریکه استیو ویتکاف و جارد کوشنر، فرستادگان ترامپ، از تعلل نتانیاهو در قبال غزه ناامید شدهاند.
انتخاب نتانیاهو برای ایران نیز مهم است. حملات مشترک آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه آغاز شد و او در مبارزات انتخاباتی خود بارها به حمله مجدد به ایران تاکید داشته است. منتقدان نیز او را به تحریک جنگ مجدد برای تأثیرگذاری بر آراء متهم میکنند، اتهامی که او آن را رد میکند.
رویکرد دولتی احتمالی آیزنکوت
آیزنکوت وعده داده است که ظرف ۱۸ ماه، از طریق طرح ترامپ یا اقدام نظامی جدید، به گروه حماس پایان دهد و کریدور امنیتی اسرائیل در داخل غزه را حفظ میکند. او با تشکیل کشور فلسطینی مخالف است، اما تشکیلات خودگردان فلسطین را به حماس ترجیح میدهد. تندترین موضع او این است: «تا زمانی که نتانیاهو در قدرت است، حماس در قدرت میماند». حزب «با هم» بنت نیز خواهان اولتیماتوم خلع سلاح به حماس است.
حزب یاشار متعهد به روابط نزدیکتر با واشنگتن و توافقات صلح بیشتر با کشورهای عربی است. دولت جدید احتمالی دلایل بسیاری برای جلب نظر ترامپ خواهد داشت و میتواند نگاه آمریکاییها، به ویژه حزب دموکرات، نسبت به اسرائیل را تعدیل کند.
در همین حال، آیزنکوت ایران را خطر اصلی اسرائیل میداند و معتقد است اگر دیپلماسی به جایی نرسد، ایالات متحده باید اطراف ذخایر اورانیوم غنیشده ایران «منطقه کشتار» تعیین کند و هرگونه تلاشی برای جابجایی را زیر آتش بگیرد. در واقع، رویکردی وی تفاوت چندانی با یک اقدام جنگطلبانه ندارد.
جمعبندی؛ رقابت میان دو اردوگاه رقیب
تناقض اصلی این است که دونالد ترامپ از نخست وزیری حمایت میکند که طرح او را برای غزه معطل نگه داشته، در حالی که رقیب نتانیاهو احتمالاً همان طرح را اجرایی خواهد کرد. بنابراین، دو اردوگاه در پرونده حماس و ایران، بیشتر از نظر لحن و رویکرد با هم تفاوت دارند تا در هدف نهایی.
شکافهای واقعی جامعه اسرائیل در جای دیگر و از شهرکسازی در غزه و تحقیقات دولتی درباره فاجعه ۷ اکتبر گرفته تا معافیت سربازی ارتدکسهای افراطی و سلامت ساختارهای نهادی کشور است. در واقع، برای خود رأیدهندگان، دغدغههای معیشتی و هزینه زندگی بسیار بالاتر از جنگ با ایران قرار دارد.
در سوی مقابل، حامیان نتانیاهو استدلال میکنند که کارنامه او در مهار حزبالله و ایران نشان میدهد که تنها او میتواند مقابل تهران بایستد و با ترامپ در سطح یک قدرت برابر رایزنی کند. در مقابل، منتقدانش به ناکامی بزرگ امنیتی در ۷ اکتبر، حکم جلب دیوان کیفری بینالمللی و انزوای روزافزون اسرائیل اشاره میکنند.
با این وجود، امتناع اپوزیسیون از ائتلاف با احزاب عرب، بهترین هدیه یعنی همان «بنبست سیاسی» را تقدیم نتانیاهو میکند. به این ترتیب، انتخابات سهشنبه احتمالا بسیار کمتر از وعدههای داده شده، گرهگشا خواهد بود.

دیدگاهتان را بنویسید.
برای مشارکت در گفتوگو وارد حساب کاربری خود شوید.
ورود و ثبتنام