مدت زیادی از زمانی نمیگذرد که دارن وودز، مدیرعامل اکسونموبیل، ونزوئلا را برای سرمایهگذاری «غیرقابل سرمایهگذاری» توصیف کرد؛ اما اکنون اظهارات دونالد ترامپ و تغییر شرایط فعالیت شرکتهای نفتی در این کشور، احتمال بازگشت این غول نفتی را دوباره به موضوعی جدی برای سرمایهگذاران تبدیل کرده است.
- ترامپ میگوید اکسونموبیل به ونزوئلا بازمیگردد، هرچند این شرکت هنوز برنامه رسمی خود را تأیید نکرده است.
- شورون بیش از ۷ میلیارد دلار برای توسعه فعالیتهای خود در ونزوئلا طی پنج سال آینده سرمایهگذاری میکند و هدف آن رساندن تولید به حدود ۶۰۰ هزار بشکه در روز است.
- قراردادهای جدید شورون شامل شرایط مالی، تجاری و حقوقی بهبودیافته است؛ موضوعی که میتواند همان پیششرطهایی را فراهم کند که اکسون برای بازگشت مطالبه کرده بود.
- برای سرمایهگذاران، مهمترین نکته نه بازگشت احتمالی اکسون، بلکه تغییر قواعد سرمایهگذاری در ونزوئلا و امکان تبدیل ذخایر عظیم نفتی این کشور به داراییهای اقتصادی و قابلاتکا است.
ترامپ اخیراً بهصراحت اعلام کرده است که «اکسون وارد ونزوئلا خواهد شد»، هرچند خود اکسونموبیل هنوز برنامه رسمی برای بازگشت به این کشور را تأیید نکرده است. با این حال، آنچه اهمیت دارد این است که ونزوئلای امروز ممکن است با کشوری که اکسون حدود دو دهه پیش از آن خارج شد، تفاوت قابلتوجهی داشته باشد.
مهمترین نشانه این تغییر را میتوان در قرارداد جدید شورون مشاهده کرد؛ قراردادی که میتواند الگویی برای بازگشت احتمالی اکسون و سایر شرکتهای بزرگ نفتی به یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر نفت جهان باشد.
چرا اکسونموبیل قبلاً ونزوئلا را غیرقابل سرمایهگذاری میدانست؟
در ژانویه ۲۰۲۶، دارن وودز در جریان دیداری در کاخ سفید، ونزوئلا را «غیرقابل سرمایهگذاری» توصیف کرد. این اظهارنظر با واکنش منفی دونالد ترامپ روبهرو شد، اما از منظر اقتصادی و مدیریتی، موضع اکسون چندان عجیب نبود.
شرکتهای بزرگ نفتی برای سرمایهگذاری چند میلیارد دلاری در پروژههایی که عمر آنها میتواند چند دهه باشد، به چیزی فراتر از دسترسی به ذخایر نفت نیاز دارند. ثبات حقوقی، امکان انتقال درآمد، شرایط مالیاتی مناسب، امنیت سرمایه و اطمینان از اجرای قراردادها از جمله عواملی هستند که میتوانند یک پروژه نفتی را اقتصادی یا غیراقتصادی کنند.
ونزوئلا طی سالهای گذشته با مشکلات سیاسی، اقتصادی و تحریمهای گسترده روبهرو بوده است. همین شرایط باعث شد اکسونموبیل حدود دو دهه پیش فعالیت خود را در این کشور ترک کند.
بنابراین اگر قرار باشد این شرکت دوباره میلیاردها دلار سرمایه وارد ونزوئلا کند، طبیعی است که انتظار داشته باشد شرایط قراردادها و حمایتهای حقوقی و اقتصادی نسبت به گذشته تغییر کرده باشد.
شورون میتواند سرنخ مهمی برای اکسون باشد
مهمترین اتفاق برای ارزیابی احتمال بازگشت اکسون، قرارداد جدید شورون در ونزوئلا است. شورون اخیراً اعلام کرده است که موقعیت خود را در این کشور گسترش داده و یکی از شرکتهای مشترک آن، حقوق توسعه دو میدان نفتی مجاور را به دست آورده است.
این اتفاق برای سرمایهگذاران اهمیت زیادی دارد، زیرا شورون اکنون برنامه دارد طی پنج سال آینده بیش از ۷ میلیارد دلار در ونزوئلا سرمایهگذاری کند.
هدف این شرکت نیز بسیار قابلتوجه است: بیش از دو برابر کردن تولید نفت خود در ونزوئلا و رساندن آن به حدود ۶۰۰ هزار بشکه در روز.
این ارقام نشان میدهد که شورون صرفاً در حال حفظ حضور فعلی خود نیست، بلکه شرایط جدید را به اندازهای جذاب دیده که سرمایهگذاری گستردهتری را در این کشور آغاز کند اما بخش مهمتر قرارداد شورون، صرفاً میزان سرمایهگذاری یا حجم تولید نیست؛ بلکه تغییر شرایط اقتصادی و حقوقی قراردادهاست.
ونزوئلا چه چیزی را تغییر داده است؟
شورون در اطلاعیه مربوط به توسعه فعالیتهای خود اعلام کرده است که قراردادهای جدید شامل شرایط «بهبودیافته مالی، تجاری و حقوقی» هستند و هدف آنها ایجاد بستری مناسب برای سرمایهگذاریهای بلندمدت و رقابتی است. همین بخش از قرارداد میتواند برای اکسونموبیل بسیار مهم باشد.
اکسون پیشتر تأکید کرده بود که برای بازگشت به ونزوئلا به حمایتهای پایدار از سرمایهگذاری و اقتصاد بهتر پروژهها نیاز دارد.
بنابراین اگر دولت ونزوئلا اکنون حاضر شده شرایط مالی و حقوقی مطلوبتری به شورون ارائه دهد، میتوان این احتمال را مطرح کرد که برای بازگشت سایر شرکتهای بزرگ نیز مسیر مشابهی ایجاد شود.
این موضوع هنوز به معنای قطعی بودن بازگشت اکسون نیست، اما فاصله میان شرایط مورد نیاز اکسون و شرایط جدید ونزوئلا را کاهش داده است.
چرا ونزوئلا برای اکسون اهمیت دارد؟
برای یک شرکت نفتی در مقیاس اکسونموبیل، دسترسی به منابع نفتی بزرگ میتواند در بلندمدت ارزش استراتژیک بالایی داشته باشد.
اگر شرایط سرمایهگذاری در ونزوئلا به اندازه کافی بهبود پیدا کند، اکسون میتواند بدون نیاز به ورود فوری و گسترده، ابتدا از طریق پروژههای مشترک یا قراردادهای محدودتر حضور خود را آزمایش کند.
مزیت چنین رویکردی این است که شرکت میتواند بخشی از ریسک سیاسی و اقتصادی را کنترل کند و همزمان از ظرفیت عظیم نفتی ونزوئلا بهره ببرد. این موضوع بهویژه در شرایطی اهمیت دارد که شرکتهای بزرگ نفتی جهان به دنبال حفظ سطح تولید و جایگزین کردن ذخایر مصرفشده هستند.
اکسونموبیل نیز در سالهای اخیر تلاش کرده است سبد داراییهای خود را روی پروژههایی متمرکز کند که از نظر هزینه تولید و بازده سرمایه جذاب باشند. اگر ونزوئلا بتواند شرایط لازم را فراهم کند، بخشی از منابع عظیم نفتی این کشور ممکن است دوباره برای شرکتهای بینالمللی قابل استفاده شود.
بازگشت اکسون چه اثری بر بازار نفت دارد؟
ورود دوباره شرکتهای بزرگ نفتی به ونزوئلا فقط یک اتفاق شرکتی نیست و میتواند پیامدهایی برای بازار جهانی نفت داشته باشد. شورون قصد دارد تولید خود در این کشور را به حدود ۶۰۰ هزار بشکه در روز برساند و بیش از ۷ میلیارد دلار طی پنج سال سرمایهگذاری کند.
اگر اکسونموبیل و سایر شرکتهای بزرگ نیز وارد ونزوئلا شوند، ظرفیت تولید نفت این کشور در بلندمدت میتواند افزایش قابلتوجهی پیدا کند. البته این افزایش تولید بلافاصله اتفاق نخواهد افتاد. توسعه میدانهای نفتی، بازسازی زیرساختها، تأمین تجهیزات و افزایش ظرفیت تولید فرآیندی چندساله است.
به همین دلیل، اثر احتمالی بازگشت شرکتهای بزرگ بر عرضه جهانی نفت بیشتر یک موضوع میانمدت و بلندمدت است تا عاملی برای تغییر فوری قیمت نفت.
با این حال، بازار نفت معمولاً پیش از تحقق کامل افزایش عرضه نیز به تغییر انتظارات واکنش نشان میدهد. اگر سرمایهگذاران به این نتیجه برسند که ونزوئلا دوباره در حال تبدیل شدن به یک تولیدکننده مهم و باثباتتر است، میتواند بر برآوردهای آینده عرضه نفت اثر بگذارد.
“
«به نظر من، مهمترین سیگنال این خبر خودِ احتمال بازگشت اکسون نیست؛ بلکه تغییر رفتار ونزوئلا برای جذب سرمایه خارجی است. قرارداد شورون نشان میدهد دولت این کشور ظاهراً پذیرفته که برای احیای صنعت نفت، دیگر نمیتواند صرفاً بر مالکیت ذخایر عظیم خود تکیه کند و باید امنیت حقوقی و اقتصاد پروژه را برای شرکتهای بینالمللی قابلقبول کند. اگر این تغییر رویکرد پایدار باشد، ورود دوباره اکسون میتواند از یک خبر سیاسی به یک فرصت واقعی برای تخصیص سرمایه تبدیل شود؛ با این حال، برای سهامدار XOM، ارزش این سناریو نه در حجم ذخایر ونزوئلا، بلکه در شرایط قرارداد، نرخ بازده سرمایه و میزان ریسک سیاسی قابل انتقال به شرکت تعیین خواهد شد. بنابراین من این تحول را در کوتاهمدت یک محرک روانی و در بلندمدت، در صورت تثبیت اصلاحات قراردادی، یک گزینه بالقوه ارزشآفرین برای اکسون میدانم.»
بابک شیری
سهام اکسونموبیل چه پیامی دریافت میکند؟
سهام اکسونموبیل در زمان انتشار گزارش با قیمت حدود ۱۶۱.۳۲ دلار معامله میشد و ارزش بازار شرکت به حدود ۶۵۶ میلیارد دلار رسیده بود. دامنه قیمت سهام طی ۵۲ هفته گذشته نیز بین ۱۰۸.۳۵ تا ۱۷۶.۴۱ دلار قرار داشت.
اکسون در این سطح قیمتی همچنان یکی از بزرگترین شرکتهای انرژی جهان محسوب میشود و بازده سود نقدی آن حدود ۲.۵۸ درصد گزارش شده است. حاشیه سود ناخالص شرکت نیز حدود ۲۰.۸۸ درصد بوده است.
بنابراین، سرمایهگذاری احتمالی در ونزوئلا را باید در چارچوبی بزرگتر از یک پروژه منفرد بررسی کرد. اگر اکسون بتواند با شرایط مناسب وارد این کشور شود، افزایش ذخایر قابل دسترس و فرصت رشد تولید میتواند به تقویت ظرفیت درآمدزایی بلندمدت شرکت کمک کند.
در مقابل، اگر شرایط سیاسی یا حقوقی دوباره بیثبات شود، همین پروژه میتواند ریسک قابلتوجهی برای سرمایه شرکت ایجاد کند.
آیا اکسون واقعاً به ونزوئلا بازمیگردد؟
در حال حاضر پاسخ قطعی وجود ندارد. ترامپ گفته است که اکسون وارد ونزوئلا خواهد شد، اما اکسونموبیل هنوز بازگشت خود را بهطور رسمی تأیید نکرده است. بنابراین سرمایهگذاران نباید اظهارات سیاسی را با تصمیم نهایی شرکت اشتباه بگیرند.
با این حال، دو اتفاق در کنار یکدیگر قابل توجه هستند: نخست، اعلام ترامپ درباره حضور اکسون و دوم، گسترش فعالیت شورون با قراردادهایی که شرایط مالی، تجاری و حقوقی بهتری دارند.
ترکیب این دو اتفاق نشان میدهد شرایط ونزوئلا در حال تغییر است و دولت این کشور برای جذب دوباره سرمایه خارجی باید امتیازات بیشتری به شرکتهای نفتی ارائه کند. اگر این روند ادامه پیدا کند، بازگشت اکسون دیگر یک سناریوی دور از ذهن نخواهد بود.
جمعبندی
داستان ونزوئلا برای اکسونموبیل هنوز در مرحله احتمال قرار دارد، اما شرایط نسبت به ژانویه ۲۰۲۶ تغییر کرده است. شرکتی که مدیرعامل آن ونزوئلا را غیرقابل سرمایهگذاری میدانست، اکنون با بازاری مواجه است که رقیب اصلی آن، شورون، تصمیم گرفته بیش از ۷ میلیارد دلار سرمایهگذاری کند و تولید خود را به حدود ۶۰۰ هزار بشکه در روز برساند.
اگر ونزوئلا بتواند شرایط مالی و حقوقی جدید را به شکل پایدار حفظ کند، این کشور میتواند دوباره به مقصدی جذاب برای سرمایه شرکتهای بزرگ نفتی تبدیل شود.
برای اکسونموبیل، چنین بازگشتی میتواند یک فرصت بزرگ برای دسترسی به منابع نفتی و افزایش ارزش داراییهای بلندمدت باشد؛ اما تنها در صورتی که شرکت بتواند ریسک سیاسی را در سطح قابلقبولی کنترل کند.
در نهایت، آنچه سرمایهگذاران باید دنبال کنند نه صرفاً جمله «اکسون وارد ونزوئلا میشود»، بلکه جزئیات قراردادی است که احتمالاً در صورت بازگشت شرکت تعیین خواهد کرد این سرمایهگذاری تا چه اندازه برای سهامداران ارزشآفرین خواهد بود.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
