علیبابا در تازهترین اقدام خود برای تأمین مالی برنامههای هوش مصنوعی، عرضه ۷۱۰ میلیون سهم جدید را با قیمت ۱۱۲.۷۰ دلار هنگکنگ برای هر سهم نهایی کرده است. ارزش این معامله حدود ۸۰ میلیارد دلار هنگکنگ یا ۱۰.۲ میلیارد دلار آمریکا است و طبق برنامه، معامله در روز چهارشنبه نهایی خواهد شد.
- علیبابا با فروش ۷۱۰ میلیون سهم جدید به ارزش ۸۰ میلیارد دلار هنگکنگ، معادل حدود ۱۰.۲ میلیارد دلار، منابع تازهای برای توسعه زیرساخت و توانمندیهای هوش مصنوعی جذب میکند.
- این عرضه سومین فروش بزرگ اولیه سهام شرکتهای بورسی در سال ۲۰۲۶ و بزرگترین عرضه تاریخ یک شرکت پذیرفتهشده در هنگکنگ است؛ پس از ۸۴.۷۵ میلیارد دلار آلفابت و ۲۰ میلیارد دلار اینتل.
- جریان نقد آزاد علیبابا در فصل گذشته به منفی ۶.۶ میلیارد دلار رسید و هزینه سرمایهای شرکت با رشد ۷۵ درصدی به ۶۷.۷ میلیارد یوان افزایش یافت.
- به نظر میرسد عصر جدید هوش مصنوعی وارد مرحلهای شده که حتی شرکتهای بزرگ نیز برای تأمین هزینه زیرساختهای آن، حاضرند بخشی از مالکیت خود را واگذار کنند؛ اما در نهایت، موفقیت این سرمایهگذاریها به توانایی شرکتها در تبدیل رشد هوش مصنوعی به جریان نقدی پایدار بستگی دارد.
علیبابا وارد مرحله تازهای از سرمایهگذاری در هوش مصنوعی شد
نکته مهم این است که تمام منابع خالص حاصل از این عرضه قرار است به توسعه توانمندیهای هوش مصنوعی و گسترش زیرساختهای مرتبط با آن اختصاص پیدا کند. بنابراین علیبابا عملاً تصمیم گرفته بخشی از هزینه سنگین توسعه زیرساخت هوش مصنوعی را به جای تأمین کامل از منابع داخلی، از طریق بازار سرمایه تأمین کند.
واکنش اولیه بازار چندان مثبت نبود. سهام علیبابا در هنگکنگ در معاملات دوشنبه ۸.۴ درصد افت کرد و تقریباً تا قیمت عرضه پایین آمد. سهام شرکت در بازار آمریکا عملکرد بهتری داشت و پس از افت اولیه پیشگشایش، تقریباً بدون تغییر معامله شد.
این واکنش نشان میدهد سرمایهگذاران در کنار توجه به ظرفیت بلندمدت هوش مصنوعی، نسبت به افزایش تعداد سهام و کاهش سهم نسبی سهامداران فعلی نیز حساس هستند.
یک رکورد تاریخی در بازار هنگکنگ
عرضه جدید علیبابا تنها یک تأمین مالی معمولی نیست. بر اساس دادههای منتشرشده، این معامله سومین فروش بزرگ اولیه سهام یک شرکت بورسی در جهان طی سال ۲۰۲۶ محسوب میشود.
در صدر این فهرست، آلفابت قرار دارد که در ماه ژوئن یک برنامه تأمین مالی سهامی به ارزش ۸۴.۷۵ میلیارد دلار اعلام کرد. این برنامه شامل ۳۴.۷۵ میلیارد دلار عرضه عمومی تضمینشده، ۴۰ میلیارد دلار عرضه در بازار و ۱۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری خصوصی توسط برکشایر هاتاوی بود.
پس از آلفابت، اینتل در ماه اوت یک عرضه ۲۰ میلیارد دلاری را با قیمت ۹۵ دلار برای هر سهم انجام داد؛ رقمی که در همان روز از ۱۵ میلیارد دلار افزایش یافت. با اعمال اختیار خرید اضافی، ارزش این معامله در نهایت به حدود ۲۳ میلیارد دلار رسید.
در این میان، عرضه ۱۰.۲ میلیارد دلاری علیبابا بزرگترین عرضه اولیه ثانویه یک شرکت پذیرفتهشده در بورس هنگکنگ محسوب میشود. وجه مشترک هر سه معامله نیز بسیار مهم است: تأمین مالی توسعه هوش مصنوعی.
چرا علیبابا به این حجم از سرمایه نیاز دارد؟
افزایش سرمایه علیبابا را نباید صرفاً نشانه ضعف مالی این شرکت دانست. بخش ابری شرکت همچنان با سرعت بالایی در حال رشد است و درآمد خارجی این بخش در سهماهه منتهی به ژوئن ۴۵ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است.
از سوی دیگر، درآمد محصولات مرتبط با هوش مصنوعی علیبابا برای ۱۲ فصل متوالی رشد سهرقمی داشته است. این ارقام نشان میدهد تقاضا برای خدمات ابری و محصولات هوش مصنوعی شرکت در حال افزایش است. اما هزینه ایجاد ظرفیت جدید نیز به همان نسبت بالا رفته است.
سود خالص علیبابا در سهماهه اخیر با افت ۷۵ درصدی به حدود ۱.۵ میلیارد دلار رسید. جریان نقد آزاد نیز به خروجی حدود ۶.۶ میلیارد دلار تبدیل شد؛ رقمی که بیش از دو برابر خروج نقدی در دوره مشابه سال قبل است. همزمان، هزینههای سرمایهای شرکت با رشد ۷۵ درصدی به ۶۷.۷ میلیارد یوان افزایش یافت.
این اعداد تصویری روشن از اقتصاد جدید صنعت هوش مصنوعی ارائه میکنند: رشد درآمد میتواند بسیار سریع باشد، اما ایجاد مراکز داده، ظرفیت پردازشی و زیرساخت ابری به سرمایهگذاری بسیار سنگینی نیاز دارد.
برنامه ۳۸۰ میلیارد یوانی علیبابا
علیبابا سال گذشته متعهد شد طی سه سال حداقل ۳۸۰ میلیارد یوان، معادل بیش از ۵۰ میلیارد دلار در زیرساختهای ابری و هوش مصنوعی سرمایهگذاری کند. شرکت اعلام کرده است که تاکنون تقریباً نیمی از این رقم هزینه شده است.
با این حال، مدیریت علیبابا معتقد است دوره بازگشت سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی در مسیر بهبود قرار دارد و انتظار دارد این دوره از حدود سه سال به ۲.۵ سال کاهش پیدا کند.
این موضوع برای سرمایهگذاران اهمیت زیادی دارد. زیرا مسئله اصلی دیگر صرفاً میزان سرمایهگذاری شرکتها در هوش مصنوعی نیست؛ بلکه این است که این سرمایهگذاریها با چه سرعتی میتوانند به درآمد و جریان نقدی تبدیل شوند. فروش ۷۱۰ میلیون سهم جدید، معادل حدود ۴ درصد افزایش تعداد سهام، در واقع هزینهای است که علیبابا برای حفظ سرعت سرمایهگذاری خود پذیرفته است.
سهامداران هزینه توسعه هوش مصنوعی را میپردازند
از نگاه سهامدار، افزایش سرمایه دو اثر همزمان دارد. از یک طرف، شرکت منابع بیشتری برای توسعه کسبوکار و ساخت زیرساخت در اختیار خواهد داشت؛ از طرف دیگر، مالکیت نسبی سهامداران فعلی حدود ۴ درصد کاهش پیدا میکند. به همین دلیل، سرمایهگذاران باید میان هزینه کوتاهمدت این رقیقشدن و منفعت بلندمدت سرمایهگذاری در هوش مصنوعی تعادل برقرار کنند.
واکنش بازار به عرضه علیبابا نشان داد که سرمایهگذاران حاضرند برای آینده هوش مصنوعی پول پرداخت کنند، اما این پذیرش نامحدود نیست. در واقع، هر سهم جدیدی که منتشر میشود، نوعی تعهد برای مدیریت شرکت ایجاد میکند: سرمایه جذبشده باید در نهایت بازدهی بالاتر از هزینه سرمایه ایجاد کند.
“
«به نظر من، مهمترین پیام این معامله خودِ جذب ۱۰.۲ میلیارد دلار نیست؛ بلکه تغییر اقتصاد رقابت در صنعت هوش مصنوعی است. وقتی شرکتهایی مانند آلفابت، اینتل و علیبابا همزمان به سمت انتشار سهام برای تأمین هزینه زیرساخت حرکت میکنند، مشخص است که رقابت هوش مصنوعی از یک مسابقه فناوری به یک رقابت سرمایهای در مقیاس بسیار بزرگ تبدیل شده است. در چنین شرایطی، برنده لزوماً شرکتی نیست که بیشترین هزینه را میکند؛ شرکتی برنده خواهد بود که بتواند با کمترین هزینه سرمایه، بیشترین بازده را از زیرساخت ایجادشده استخراج کند. از این زاویه، رشد درآمد ابری علیبابا امیدوارکننده است، اما تا زمانی که این رشد به جریان نقدی پایدار تبدیل نشود، افزایش سرمایه همچنان برای سهامداران یک شمشیر دولبه خواهد بود.»
بابک شیری
آلفابت و اینتل نیز همین مسیر را انتخاب کردهاند
اقدام علیبابا زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که آن را در کنار تصمیمهای آلفابت و اینتل قرار دهیم. آلفابت با وجود تولید جریان نقدی بسیار قدرتمند، تصمیم گرفته بخشی از منابع مورد نیاز توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی را از طریق بازار سرمایه تأمین کند. این شرکت اکنون انتظار دارد هزینههای سرمایهای سالانهاش به ۱۹۵ تا ۲۰۵ میلیارد دلار برسد.
اینتل نیز در ماه اوت عرضه سهام ۲۰ میلیارد دلاری خود را انجام داد که با استقبال قابلتوجه سرمایهگذاران مواجه شد. این روند نشان میدهد سرمایهگذاری در هوش مصنوعی دیگر صرفاً موضوع شرکتهای کوچک و نوپا نیست. بزرگترین شرکتهای فناوری جهان نیز برای حفظ جایگاه خود در این رقابت، حاضرند ساختار سرمایه خود را تغییر دهند. با این حال، رفتار سهام پس از عرضهها نشان میدهد بازار نسبت به هزینه این سرمایهگذاریها بیتفاوت نیست.
سهام اینتل اکنون حدود ۸۷ دلار معامله میشود؛ یعنی تقریباً ۸ درصد پایینتر از قیمت ۹۵ دلاری عرضه. سهام علیبابا در هنگکنگ نیز تقریباً در همان محدوده قیمت عرضه بسته شد.
سهام علیبابا در آمریکا نیز در محدوده ۱۱۹ دلار قرار داشت؛ در حالی که سقف ۵۲ هفتهای آن ۱۹۲.۶۷ دلار بوده است. بنابراین حتی پس از این افزایش سرمایه، سهام شرکت حدود ۳۸ درصد پایینتر از سقف ۵۲ هفتهای خود قرار دارد.
مسئله اصلی؛ بازدهی سرمایهگذاری در هوش مصنوعی
بازار اکنون با یک سؤال بزرگ مواجه است: آیا درآمدهای آینده هوش مصنوعی میتوانند هزینه عظیم زیرساختهای آن را توجیه کنند؟ در مورد علیبابا، نشانههای اولیه امیدوارکننده هستند. رشد ۴۵ درصدی درآمد خارجی بخش ابری و رشد سهرقمی درآمد محصولات هوش مصنوعی برای ۱۲ فصل متوالی نشان میدهد تقاضا وجود دارد.
اما در طرف دیگر، افت ۷۵ درصدی سود خالص و خروج ۶.۶ میلیارد دلار جریان نقد آزاد نشان میدهد فاصله میان رشد تقاضا و تبدیل آن به سودآوری هنوز قابل توجه است.
به همین دلیل، سرمایهگذاران در سالهای آینده بیش از گذشته به شاخصهایی مانند جریان نقد آزاد، بازده سرمایهگذاری و دوره بازگشت هزینههای هوش مصنوعی توجه خواهند کرد.
جمعبندی
عرضه ۱۰.۲ میلیارد دلاری علیبابا را میتوان نشانهای از ورود سرمایهگذاری هوش مصنوعی به مرحلهای جدید دانست؛ مرحلهای که در آن حتی شرکتهای بزرگ نیز برای تأمین هزینه توسعه زیرساختهای خود به بازار سرمایه مراجعه میکنند.
رشد سریع خدمات ابری و محصولات هوش مصنوعی علیبابا نشان میدهد این شرکت از سمت تقاضا شرایط مناسبی دارد، اما هزینههای سنگین توسعه همچنان فشار قابل توجهی بر سودآوری و جریان نقدی وارد میکند. در نهایت، موفقیت این تصمیم نه با حجم سرمایه جذبشده، بلکه با توانایی علیبابا در تبدیل این سرمایه به درآمد، سود و جریان نقدی پایدار مشخص خواهد شد.
در ترجمه برخی نقاط این مقاله از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
