ارزش بازار جیپی مورگان چیس در دوران مدیریت طولانی جان دایمن به محدوده یک تریلیون دلار نزدیک شده است؛ رقمی که نشاندهنده جایگاه ویژه این بانک در بازارهای مالی آمریکا و اعتماد بالای سرمایهگذاران به مدیری است که نزدیک به دو دهه هدایت بزرگترین مؤسسات مالی جهان را بر عهده داشته است. اما همین اعتماد میتواند به نقطه ضعف سهام این بانک تبدیل شود؛ زیرا زمانی که بخش قابلتوجهی از ارزشگذاری یک شرکت به اعتبار و عملکرد یک مدیر گره بخورد، تغییر مدیریت میتواند واکنش بازار را شدیدتر از معمول کند.
- جیپی مورگان با مدیریت جان دایمن به ارزش بازاری نزدیک به یک تریلیون دلار رسیده است.
- نسبت P/E بانک به ۱۵.۵ برابر رسیده، در حالی که میانگین پنجساله آن ۱۱.۵ برابر بوده است.
- نسبت P/B نیز ۲.۷ برابر است؛ در مقابل میانگین بلندمدت ۱.۸ برابر قرار دارد.
- مسئله اصلی سرمایهگذاران دیگر عملکرد امروز بانک نیست؛ بلکه ارزیابی جیپی مورگان پس از جان دایمن است.
جان دایمن چگونه جیپی مورگان را به این نقطه رساند؟
جان دایمن از اول ژانویه ۲۰۰۶ مدیرعامل جیپی مورگان چیس بوده و از سال ۲۰۰۷ نیز ریاست هیئتمدیره این بانک را بر عهده دارد. تقریباً تمام دوره مدیریت او با یکی از پرحادثهترین دورههای تاریخ اقتصاد مدرن آمریکا همراه بوده است.
دایمن در حالی سکان جیپی مورگان را در دست گرفت که چند سال بعد بحران مالی بزرگ سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ اقتصاد آمریکا و نظام مالی جهان را تا مرز فروپاشی پیش برد. جیپی مورگان نیز مانند بسیاری از بانکهای بزرگ آمریکا از این بحران آسیب دید و حتی ناچار شد سود تقسیمی خود را کاهش دهد اما تفاوت اصلی در سرعت بازگشت بود. جیپی مورگان پس از بحران توانست پرداخت سود تقسیمی را دوباره افزایش دهد، در حالی که برخی رقبای بزرگ بانک برای بازگشت به مسیر رشد زمان بسیار بیشتری نیاز داشتند.
همین عملکرد باعث شد دایمن به یکی از شناختهشدهترین مدیران صنعت مالی تبدیل شود. سرمایهگذاران در سالهای بعد نهتنها عملکرد مالی بانک، بلکه اظهارنظرهای مدیرعامل آن درباره اقتصاد و بازارهای مالی را نیز با دقت دنبال کردند.
امروز نیز زمانی که دایمن درباره افزایش ریسک در بازار هشدار میدهد، سخنان او میتواند به تیتر اصلی رسانههای مالی تبدیل شود. این میزان توجه نشان میدهد اعتماد بازار به شخص مدیرعامل در جیپی مورگان بسیار فراتر از یک رابطه معمول میان سرمایهگذار و مدیر شرکت است.
«پاداش دایمن» چگونه شکل گرفته است؟
وقتی بازار به مدیری اعتماد ویژهای پیدا میکند، ممکن است حاضر شود برای سهام شرکتی که او اداره میکند قیمت بیشتری بپردازد. برخی تحلیلگران از این وضعیت در مورد جیپی مورگان با عنوان «پاداش دایمن» یاد میکنند.
البته این موضوع به معنای آن نیست که ارزشگذاری بالای بانک صرفاً نتیجه محبوبیت مدیرعامل است. جیپی مورگان یکی از بزرگترین و قدرتمندترین مؤسسات مالی جهان است و عملکرد عملیاتی، تنوع فعالیتها، قدرت ترازنامه و جایگاه آن در نظام مالی آمریکا همگی در ارزشگذاری شرکت نقش دارند.
با این حال، اعداد نشان میدهند بازار حاضر است برای سهام جیپی مورگان نسبت به گذشته و نسبت به بسیاری از رقبای بانکی، مبلغ بیشتری پرداخت کند. نسبت قیمت به سود سهام بانک در حال حاضر حدود ۱۵.۵ برابر است؛ در حالی که میانگین پنجساله آن حدود ۱۱.۵ برابر بوده است.
در معیار ارزش دفتری نیز وضعیت مشابه است. نسبت قیمت به ارزش دفتری جیپی مورگان حدود ۲.۷ برابر است، در حالی که میانگین بلندمدت آن حدود ۱.۸ برابر بوده است. وقتی این ارقام را با میانگین صنعت مقایسه کنیم، اختلاف بیشتر مشخص میشود. میانگین نسبت قیمت به سود بانکها حدود ۱۱.۶ برابر و میانگین نسبت قیمت به ارزش دفتری آنها حدود ۱.۳ برابر است. بنابراین بازار نهتنها جیپی مورگان را گرانتر از سابقه خودش، بلکه گرانتر از متوسط صنعت بانکی نیز ارزشگذاری میکند.
خطر اصلی زمانی ظاهر میشود که دایمن کنار برود
تا زمانی که جان دایمن مدیرعامل جیپی مورگان باقی بماند، دلیلی جدی برای حذف این «پاداش مدیریتی» وجود ندارد. مسئله این است که دایمن اکنون ۷۰ ساله است و طبیعتاً به دوره بازنشستگی خود بسیار نزدیکتر از سال ۲۰۰۶ قرار دارد؛ زمانی که حدود ۵۰ سال داشت. در نتیجه، دیر یا زود جیپی مورگان با تغییر مدیریتی روبهرو خواهد شد. مسئله برای سرمایهگذاران فقط انتخاب جانشین نیست. پرسش اصلی این است که آیا مدیر بعدی میتواند همان سطح از اعتماد بازار را ایجاد کند یا خیر.
دایمن نزدیک به دو دهه فرصت داشته تا توانایی خود را در مدیریت بانک، عبور از بحرانها، تخصیص سرمایه و ارتباط با سرمایهگذاران اثبات کند. مدیر جدید چنین سابقهای در اختیار نخواهد داشت. حتی اگر جانشین دایمن از نظر مدیریتی کاملاً توانمند باشد، بازار ممکن است برای مدتی نسبت به او محتاطتر رفتار کند. این همان جایی است که «پاداش دایمن» میتواند به «ریسک دایمن» تبدیل شود.
اگر رکود بعدی قبل از تغییر مدیریت برسد چه میشود؟
یک سناریوی مهم دیگر نیز وجود دارد. اگر دایمن پیش از وقوع رکود اقتصادی بعدی از سمت خود کنار برود، فشار بر جانشین او میتواند بیشتر شود. در شرایط عادی، مدیر جدید فرصت دارد خود را به بازار معرفی کند و اعتماد سرمایهگذاران را به تدریج به دست آورد. اما در زمان رکود، سرمایهگذاران معمولاً فرصت چندانی برای آزمون و خطا به مدیران نمیدهند.
اگر اقتصاد آمریکا وارد یک دوره دشوار شود و همزمان مدیرعامل جدید هنوز اعتبار دایمن را در بازار نداشته باشد، احتمال کاهش نسبتهای ارزشگذاری جیپی مورگان افزایش پیدا میکند.
در چنین شرایطی حتی اگر عملکرد بنیادی بانک همچنان مناسب باشد، بازار ممکن است حاضر نباشد همان ضریب قیمت به سود یا قیمت به ارزش دفتری گذشته را برای سهام شرکت پرداخت کند. بنابراین ریسک اصلی لزوماً کاهش سود بانک نیست؛ بلکه احتمال کاهش ضریبی است که بازار حاضر است برای آن سود بپردازد.
“
«به نظر من، ارزشگذاری جیپی مورگان را نباید صرفاً به «پاداش دایمن» نسبت داد؛ زیرا کیفیت کسبوکار، قدرت ترازنامه و جایگاه ساختاری بانک در نظام مالی آمریکا بخش مهمی از این اختلاف ارزشگذاری را توضیح میدهد. با این حال، نسبتهای ۱۵.۵ برابر سود و ۲.۷ برابر ارزش دفتری نشان میدهند بازار حاشیه خطای نسبتاً محدودی برای این سهم در نظر گرفته است. بنابراین از دید سرمایهگذاری، نقطه حساس جیپی مورگان نه پایان دوران دایمن، بلکه توانایی شرکت برای تبدیل اعتبار شخصی او به یک مزیت سازمانی ماندگار است؛ اگر این انتقال موفق باشد، ارزشگذاری بالاتر قابل دفاع خواهد بود، اما در غیر این صورت، بخشی از پرمیوم فعلی میتواند پیش از آنکه بنیادهای بانک آسیب ببینند، از قیمت سهم حذف شود.»
بابک شیری
ارزشگذاری بالا، حاشیه امنیت را کاهش میدهد
سهام جیپی مورگان اکنون در شرایطی معامله میشود که انتظارات سرمایهگذاران نیز بالاست. نسبت قیمت به سود ۱۵.۵ برابری در مقایسه با میانگین پنجساله ۱۱.۵ برابری نشان میدهد بازار برای هر دلار سود بانک، مبلغ بیشتری نسبت به گذشته پرداخت میکند.
همین مسئله باعث میشود حاشیه امنیت سرمایهگذار کاهش پیدا کند.
اگر بانک همچنان عملکرد بسیار قدرتمندی داشته باشد، ارزشگذاری بالاتر میتواند قابل توجیه باشد. اما هرگونه کاهش رشد سود، افزایش ریسک اعتباری، فشار بر حاشیه سود یا تغییر در اعتماد بازار میتواند باعث شود سرمایهگذاران ضریب پایینتری برای سهام در نظر بگیرند.
در چنین حالتی، حتی بدون وقوع بحران جدی در خود بانک، قیمت سهام میتواند تحت فشار قرار گیرد.
جانشین دایمن؛ مهمتر از همیشه
جیپی مورگان از مدتها پیش درباره برنامه جانشینی مدیرعامل صحبت کرده است، اما تا زمانی که انتقال قدرت به شکل رسمی انجام نشود، بازار همچنان بخش مهمی از ارزشگذاری خود را با نام دایمن گره خواهد زد.
سرمایهگذاران باید توجه داشته باشند که جانشین موفق الزاماً کسی نیست که بیشترین شباهت را به دایمن داشته باشد. چالش اصلی حفظ فرهنگ مدیریت ریسک، انضباط سرمایهای و قدرت رقابتی بانک در شرایطی است که صنعت مالی آمریکا نیز به سرعت در حال تغییر است.
از این منظر، ارزشگذاری نزدیک به یک تریلیون دلار برای جیپی مورگان یک موفقیت بزرگ است، اما همزمان سطح انتظارات را نیز بالا برده است.
هرچه ارزش بازار یک شرکت بزرگتر شود و هرچه اعتماد سرمایهگذاران به یک مدیر بیشتر باشد، کوچکترین نشانه از تضعیف آن اعتماد میتواند واکنش شدیدتری ایجاد کند.
جمعبندی
جیپی مورگان امروز یکی از قدرتمندترین بانکهای جهان است و عملکرد جان دایمن طی نزدیک به دو دهه، دلیل مهمی برای اعتماد بالای بازار به این شرکت محسوب میشود. بانک از بحران مالی بزرگ عبور کرده، رشد خود را ادامه داده و توانسته جایگاه خود را در میان بزرگترین مؤسسات مالی جهان تثبیت کند.
اما همین موفقیت یک چالش تازه ایجاد کرده است. بازار اکنون برای سهام جیپی مورگان نسبت به گذشته ضریب بالاتری پرداخت میکند؛ نسبت قیمت به سود ۱۵.۵ برابر در برابر میانگین پنجساله ۱۱.۵ برابر و نسبت قیمت به ارزش دفتری ۲.۷ برابر در برابر میانگین بلندمدت ۱.۸ برابر قرار دارد. بنابراین بخشی از این ارزشگذاری بالا میتواند ناشی از اعتماد فوقالعاده بازار به دایمن باشد.
اگر جانشین او بتواند همان کیفیت مدیریت و اعتماد سرمایهگذاران را حفظ کند، ارزشگذاری بالای جیپی مورگان لزوماً نگرانکننده نخواهد بود. اما اگر انتقال مدیریت همزمان با رکود یا افزایش ریسکهای مالی اتفاق بیفتد، بازار ممکن است بخشی از این «پاداش دایمن» را از قیمت سهام حذف کند. به همین دلیل، مسئله اصلی برای سهامداران جیپی مورگان در سالهای آینده فقط میزان سودآوری بانک نیست؛ این است که آیا اعتماد به یک مدیر میتواند بدون حضور خود او به یک مزیت پایدار برای شرکت تبدیل شود یا خیر.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
