تعادل عرضه در تجارت جهانی نفت بار دیگر در حال تغییر است. پالایشگاه‌های آسیایی که پس از آغاز جنگ آمریکا و ایران در ماه فوریه به منابع جایگزین روی آورده بودند، با بهبود تولید و حمل‌ونقل در منطقه، به تأمین‌کنندگان قدیمی خود بازمی‌گردند. کاهش قیمت نفت و افت هزینه‌های حمل‌ونقل نیز از این خریدها حمایت می‌کند. پالایشگاه‌ها در ژاپن، چین و تایلند خرید خود از کشورهای خاورمیانه را افزایش داده‌اند و برخی شرکت‌ها سفارش‌هایی را که پیش‌تر متوقف کرده بودند، از سر گرفته‌اند.

صادرات نفت از امارات متحده عربی، عربستان سعودی و قطر به آسیا افزایش یافته و کل صادرات این منطقه را به سطح قبل از جنگ نزدیک کرده است. با وجود خطرات امنیتی مستمر در تنگه هرمز، نفتکش‌ها همچنان از این مسیر عبور می‌کنند.

وارن پترسون، رئیس استراتژی کالا در ING، می‌گوید کاهش وابستگی آسیا به خاورمیانه، بزرگ‌ترین تأمین‌کننده نفت آن، آسان نخواهد بود، زیرا عرضه جهانی انعطاف کافی برای تغییر گسترده به منابع جایگزین را ندارد.

کاهش قیمت رسمی فروش عربستان و رقابت منطقه‌ای

در روزهای اولیه جنگ، حملات به نفتکش‌ها و تأسیسات انرژی در مسیر تنگه هرمز صادرات نفت از خلیج فارس را کاهش داد، اما تولید در ماه‌های اخیر دوباره افزایش یافته است. عربستان سعودی گزارش داد تولید نفت این کشور در ماه اکتبر به یکی از بالاترین سطوح ماهانه سال‌های اخیر رسید. تولیدکنندگان منطقه برای حفظ مشتریان آسیایی، قیمت‌های خود را کاهش دادند، برای نمونه قیمت رسمی فروش نفت عربستان به آسیا به پایین‌ترین سطح شش سال گذشته رسیده و امارات نیز حق بیمه قیمت خود را برای تحویل دسامبر کاهش داده است. امارات که در ماه آوریل از اوپک خارج شد، با این کاهش قیمت به رقابت منطقه‌ای پیوسته است.

افت شدید واردات نفت آمریکا و رشد خرید چین

تمایل دوباره به نفت خاورمیانه، واردات از آمریکا را کاهش داده است. سفارش پالایشگاه‌های آسیایی برای تحویل نفت خام آمریکا در ماه نوامبر تقریباً ۵۰ درصد کاهش یافت و به ۲۴ تا ۲۶ میلیون بشکه رسید. کنت بریتون، مدیرعامل بندر کورپوس کریستی، هفته گذشته اعلام کرد هیچ یک از ۴۰ نفتکش نفت خامی که بنادر ساحل خلیج مکزیک را ترک کرده‌اند، به سمت آسیا نرفته‌اند.

در این میان، نرخ حمل‌ونقل نیز سقوط کرد و درآمد روزانه نفتکش‌های بزرگ خلیج مکزیک نسبت به اوج اکتبر ۶۱ درصد کاهش یافت. این کاهش در مسیر خلیج فارس به شرق آسیا ۲۴ درصد بود.

در چین، بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان، خرید نفت خام در اکتبر به بالاترین سطح هفت ماه گذشته رسید و واردات از کشورهای خلیج فارس به حدود ۴۲ میلیون تن افزایش یافت که نفت عراق مهمترین خرید در این میان بود. در ژاپن، شرکت‌های Eneos Holdings و Cosmo Energy Holdings از جمله خریداران نفت امارات بودند و پالایشگاه‌های مستقل چین سفارش‌های کوتاه‌مدت خود از عراق را افزایش دادند. واردات نفت هند از کشورهای خلیج فارس نیز از خرید این کشور از روسیه پیشی گرفت.

یوتارو نیشی، تحلیلگر مؤسسه تحقیقات اقتصادی راکوتن سکیوریتیز، می‌گوید پالایشگاه‌های ژاپنی تا زمانی که بتوانند نفت مورد نیاز خود را از خاورمیانه تأمین کنند، به خرید از این منطقه ادامه خواهند داد. به گفته او، هرچند کشورها ترجیحات عرضه متفاوتی دارند، آسیا همچنان بازار اصلی نفت خاورمیانه خواهد بود.