هند، به عنوان سومین واردکننده بزرگ نفت جهان، بار دیگر برای تأمین نفت خام مورد نیاز خود به کشورهای خاورمیانه روی آورده است. بهبود تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل نفت روسیه، سهم تولیدکنندگان خلیج فارس را در بازار هند به شکل محسوسی افزایش داده است.

بر اساس تازه‌ترین داده‌های شرکت تحلیل بازار انرژی «کپلر»، در ماه نوامبر واردات نفت خام هند از طریق تنگه هرمز به ۲.۱ میلیون بشکه در روز رسیده است. در مقابل خرید نفت از روسیه در سطح ۱.۸ میلیون بشکه در روز باقی مانده است. این نخستین بار از زمان آغاز جنگ با ایران است که صادرات نفت خلیج فارس به هند از صادرات نفت روسیه پیشی می‌گیرد.

بازگشت صادرات خلیج فارس به سطح پیش از جنگ

تولیدکنندگان عمده نفت در خاورمیانه محموله‌های خود به بازارهای بین‌المللی را افزایش داده و به سطح پیش از جنگ رسانده‌اند. صادرات نفت عربستان سعودی، امارات متحده عربی، عراق و کویت در ماه اکتبر به ۱۵.۵۳ میلیون بشکه در روز رسید که رقمی نزدیک به سطح ثبت‌شده در ابتدای سال است.

عرضه نفت از طریق تنگه هرمز که در ماه فوریه به طور میانگین ۲.۸ میلیون بشکه در روز بود، پس از تنش‌ها در ماه آوریل به شدت افت کرده و به ۲۴۷ هزار بشکه در روز سقوط کرده بود. با این حال، با به کارگیری تاکتیک‌هایی نظیر سفرهای کوتاه دریایی (Shuttle Runs) و انتقال نفت به کشتی‌های خارج از منطقه، این مسیر حیاتی تقریباً احیا شده است.

فشار هزینه‌های حمل‌ونقل و حملات بر صادرات روسیه

روسیه که نقش مهمی در پوشش شکاف عرضه هند در دوران بحران تنگه هرمز ایفا کرده بود، اخیراً با چالش‌های گوناگونی مواجه شده است. تداوم حملات به زیرساخت‌های انرژی روسیه و مسافت‌های طولانی‌تر حمل‌ونقل، هزینه‌های نهایی واردات نفت این کشور را افزایش داده است.

در بازه زمانی چهار هفته‌ای منتهی به ۸ نوامبر، صادرات نفت روسیه از طریق دریا با کاهشی ۴۰ هزار بشکه‌ای به ۳.۶۳ میلیون بشکه در روز رسید. در مقابل، تولیدکنندگان خاورمیانه‌ای با ارائه قیمت‌های رقابتی‌تر به پالایشگاه‌های هندی، موقعیت سنتی خود را در این بازار بزرگ بازیابی کرده‌اند.

تحلیل‌گران بازار انرژی تأکید می‌کنند که این تغییر روند لزوماً به معنای قطع کامل همکاری هند با روسیه نیست، بلکه بازتابی از واکنش انعطاف‌پذیر پالایشگاه‌های هندی به پویاییِ قیمت، هزینه‌های لجستیک و دسترسی به منابع عرضه است.