بازارهای سهام آمریکا در آستانه تصمیم مهم فدرال رزرو در روز چهارشنبه، معاملات روز سهشنبه را با فشار فروش آغاز کردند. کاهش معاملات آتی شاخصهای اصلی در کنار رشد قیمت نفت، افزایش بازده اوراق خزانه و نگرانیهای تازه درباره سرعت توسعه هوش مصنوعی، فضای ریسکگریزتری را در بازار ایجاد کرده است.
- معاملات آتی داوجونز، S&P 500 و نزدک پیش از تصمیم فدرال رزرو بهترتیب حدود ۰.۲، ۰.۱ و ۰.۱ درصد کاهش یافتند.
- قیمت نفت برنت و وست تگزاس در محدوده ۱۰۲ تا ۱۰۳ دلار قرار گرفت و در ادامه معاملات، برنت به ۱۰۶.۹۶ دلار و نفت آمریکا به ۱۰۲.۶۸ دلار رسید.
- بازده اوراق خزانه ۱۰ساله آمریکا برای نخستینبار از سال ۲۰۲۳ بهصورت درونروزی به ۵ درصد رسید و احتمال افزایش نرخ بهره در بازار به حدود ۹۳ درصد رسید.
- همزمان، هشدار درباره سرعت توسعه هوش مصنوعی و درخواست برای نظارت بیشتر، سهام فناوری را تحت فشار قرار داده و نگرانی تازهای درباره ارزشگذاری شرکتهای این حوزه ایجاد کرده است.
بازار سهام در انتظار تصمیم فدرال رزرو
سرمایهگذاران آمریکایی روز سهشنبه را در شرایطی آغاز کردند که تقریباً تمام توجه بازار به نشست فدرال رزرو و تصمیم روز چهارشنبه معطوف شده است. معاملات آتی شاخص صنعتی داوجونز حدود ۰.۲ درصد کاهش داشت، معاملات آتی S&P 500 حدود ۰.۱ درصد پایین آمد و نزدک-۱۰۰ نیز افتی مشابه را تجربه کرد.
این کاهش در شرایطی اتفاق افتاد که بازارهای مالی باید همزمان چند ریسک متفاوت را قیمتگذاری کنند؛ از یک سو احتمال تغییر نرخ بهره و مسیر سیاست پولی آمریکا و از سوی دیگر افزایش قیمت انرژی و نگرانی درباره سرعت توسعه هوش مصنوعی.
در چنین محیطی، حتی تغییرات محدود در معاملات آتی میتواند نشانه افزایش احتیاط سرمایهگذاران باشد. بازار پیش از تصمیم فدرال رزرو تلاش میکند مشخص کند آیا فشارهای تورمی ناشی از انرژی میتواند مسیر سیاست پولی آمریکا را پیچیدهتر کند یا خیر.
نفت بار دیگر به یکی از متغیرهای اصلی بازار تبدیل شد
قیمت نفت همچنان یکی از مهمترین عوامل فشار بر بازارهای جهانی است. در معاملات اولیه، نفت برنت در محدوده ۱۰۲ دلار و وست تگزاس در محدوده ۱۰۳ دلار در هر بشکه معامله میشدند. در ادامه معاملات نیز نفت آمریکا حدود ۱.۲۷ درصد افزایش یافت و به ۱۰۲.۶۸ دلار رسید، در حالی که برنت با رشد ۱.۲۱ درصدی در سطح ۱۰۶.۹۶ دلار قرار گرفت.
افزایش قیمت نفت در شرایطی رخ داده که نگرانیها درباره عرضه جهانی بار دیگر افزایش یافته است. عربستان سعودی اعلام کرده حملهای به خط لوله شرق به غرب این کشور میتواند تا حدود ۴ درصد از عرضه جهانی نفت را تحت تأثیر قرار دهد.
همزمان، حملات جدید حوثیهای همسو با ایران در منطقه و تعویق مذاکرات کشورهای عربی خلیج فارس با ایران، نگرانیهای بازار درباره امنیت عرضه را افزایش داده است.
اهمیت این اتفاق برای بازار سهام در یک نکته خلاصه میشود: نفت گرانتر میتواند تورم را بالا نگه دارد و در نتیجه فضای کمتری برای کاهش نرخ بهره ایجاد کند.
بازده اوراق ۱۰ساله به مرز ۵ درصد رسید
در کنار نفت، بازار اوراق خزانه نیز پیام مهمی برای سرمایهگذاران داشت. بازده اوراق ۱۰ساله آمریکا در معاملات روز دوشنبه برای مدتی به ۵ درصد رسید؛ بالاترین سطح درونروزی آن از سال ۲۰۲۳.
اگرچه بازده این اوراق در ادامه دوباره کاهش یافت، رسیدن آن به چنین سطحی نشان میدهد هزینه تأمین مالی در اقتصاد آمریکا همچنان با فشار صعودی روبهرو است.
افزایش بازده اوراق معمولاً برای سهام، بهویژه سهام شرکتهای رشدی و فناوری، اهمیت زیادی دارد. نرخ بازده بالاتر اوراق خزانه، جذابیت داراییهای کمریسک را افزایش میدهد و در عین حال نرخ تنزیل جریانهای نقدی آینده شرکتها را بالا میبرد.
از سوی دیگر، افزایش هزینه استقراض میتواند فشار بیشتری بر دولت و شرکتها وارد کند. نگرانی درباره هزینههای بالای دولت آمریکا و تورم نیز در افزایش بازده اوراق نقش داشته است.
بازار تقریباً افزایش نرخ بهره را قطعی میداند
در آستانه نشست سپتامبر فدرال رزرو، معاملهگران تقریباً افزایش نرخ بهره را قطعی در نظر گرفتهاند. بر اساس ابزار فدواچ، احتمال افزایش نرخ بهره به حدود ۹۳ درصد رسیده است؛ افزایشی که در صورت تحقق، نخستین افزایش نرخ بهره آمریکا در بیش از سه سال خواهد بود.
بنابراین، مسئله اصلی بازار دیگر صرفاً تصمیم روز چهارشنبه نیست. سرمایهگذاران بیشتر به دنبال نشانههایی هستند که مشخص کند فدرال رزرو پس از این افزایش چه مسیری را دنبال خواهد کرد.
نمودار نقطهای اعضای کمیته بازار آزاد و سخنرانی رئیس فدرال رزرو پس از نشست میتوانند در تعیین انتظارات بازار نقش تعیینکنندهای داشته باشند.
اگر پیام فدرال رزرو نشانهای از ادامه سیاست انقباضی باشد، احتمالاً فشار بر سهام و داراییهای پرریسک افزایش خواهد یافت. در مقابل، اگر بانک مرکزی تأکید کند که افزایش نرخ بهره بیشتر به شرایط اقتصادی و تورمی آینده وابسته است، ممکن است بخشی از فشار بازار کاهش پیدا کند.
دلار از افزایش نفت و بازده اوراق حمایت گرفت
دلار آمریکا نیز از فضای جدید بازار منتفع شده است. شاخص دلار در معاملات روز سهشنبه بالاتر از ۹۹ قرار گرفت و به بالاترین سطح دو هفته اخیر رسید. ترکیب نفت گران، بازده بالاتر اوراق خزانه و کاهش تمایل سرمایهگذاران به ریسک، از دلار حمایت کرده است.
کریستوفر وونگ، تحلیلگر بازار ارز در بانک OCBC، معتقد است ترکیب افزایش قیمت نفت، بازده بالاتر اوراق آمریکا و کاهش اشتهای ریسک، به تقویت گسترده دلار کمک کرده است.
با این حال، از آنجا که احتمال افزایش نرخ بهره تا حد زیادی در قیمتها لحاظ شده، ادامه رشد دلار احتمالاً به این بستگی دارد که فدرال رزرو تا چه اندازه در را برای افزایشهای بیشتر باز نگه دارد.
نگرانی درباره هوش مصنوعی به سهام فناوری رسید
در کنار عوامل کلان اقتصادی، بازار سهام با یک ریسک متفاوت نیز مواجه شده است: نگرانی درباره سرعت توسعه هوش مصنوعی.
این نگرانی پس از انتشار مقالهای از داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، شدت گرفت. او خواستار آن شده است که شرکتهای هوش مصنوعی سرعت توسعه مدلهای پیشرفته را کنترل کنند و برای جلوگیری از آسیبهای احتمالی، نظارت دولتی بیشتری بر این صنعت ایجاد شود. اظهارات آمودی واکنش چهرههای مهم صنعت فناوری و حتی سیاستمداران را به دنبال داشت.
سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، با اصل این دیدگاه موافقت کرد و گفت صنعت باید در توسعه مدلهای پیشرفته با سرعتی کنترلشده حرکت کند.
ایلان ماسک نیز از آمودی حمایت کرد و اعلام کرد که او سالها درباره خطرات هوش مصنوعی هشدار داده است اما جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، دیدگاه متفاوتی داشت. او ضمن تأکید بر اهمیت ایمنی، پیشبینی نابودی انسانها توسط هوش مصنوعی را غیرواقعی دانست.
مایکروسافت نیز روز دوشنبه یک دستورالعمل اولیه برای توسعه «هوش مصنوعی انسانمحور» منتشر کرد و بر این اصل تأکید گذاشت که انسانها باید کنترل معناداری بر سیستمهای هوش مصنوعی داشته باشند.
“
«به نظر میرسد بازار در حال ورود به مرحلهای است که در آن «رشد» دیگر بهتنهایی برای توجیه ارزشگذاری داراییها کافی نیست. ترکیب نفت بالای ۱۰۰ دلار و بازده ۱۰ساله نزدیک ۵ درصد، هزینه سرمایه را بالا میبرد و همزمان بحث ایمنی هوش مصنوعی میتواند بخشی از خوشبینی افراطی پیرامون این صنعت را تعدیل کند. با این حال، مسئله اصلی برای بازار نه یک افزایش نرخ بهره منفرد، بلکه احتمال شکلگیری دورهای است که در آن تورم انرژی، نرخ بهره بالا و تعدیل انتظارات سود شرکتهای فناوری همزمان عمل کنند؛ سناریویی که در صورت تداوم، میتواند بیش از آنکه یک اصلاح مقطعی باشد، آغازگر بازنگری جدی در قیمتگذاری داراییهای پرریسک آمریکا شود.»
بابک شیری
بازار با یک ریسک دوگانه روبهرو شده است
اهمیت تحولات اخیر در این است که بازار سهام آمریکا اکنون با دو نوع ریسک همزمان مواجه شده است. ریسک نخست از اقتصاد کلان میآید؛ نفت بالای ۱۰۰ دلار، بازده اوراق نزدیک ۵ درصد و احتمال افزایش نرخ بهره میتوانند فشار مضاعفی بر ارزشگذاری سهام ایجاد کنند.
ریسک دوم از خود صنعت فناوری سرچشمه میگیرد. بخش بزرگی از رشد بازار سهام آمریکا در سالهای اخیر به انتظارات مربوط به سرمایهگذاری در هوش مصنوعی و افزایش سودآوری شرکتهای بزرگ فناوری وابسته بوده است.
اگر نگرانیهای ایمنی باعث کاهش سرعت توسعه مدلهای پیشرفته شود، بازار ممکن است درباره میزان سرمایهگذاری شرکتها در زیرساخت هوش مصنوعی و بازده آینده این سرمایهگذاریها دوباره محاسبه کند.
این به معنای پایان روند رشد هوش مصنوعی نیست، اما میتواند باعث شود سرمایهگذاران نسبت به ارزشگذاری شرکتهای مرتبط با این صنعت حساستر شوند.
بازار آسیا نیز محتاط شد
فشارهای موجود تنها به بازار آمریکا محدود نماند. سهام آسیایی نیز روز سهشنبه نوسان داشتند و افزایش قیمت نفت و بازده اوراق، پیش از نشست فدرال رزرو و بانک مرکزی ژاپن، فضای احتیاطی ایجاد کرد.
سرمایهگذاران آسیایی نیز علاوه بر سیاست پولی آمریکا، تحولات خاورمیانه و آینده عرضه نفت را دنبال میکردند. در چنین شرایطی، قیمت انرژی میتواند به متغیری فراتر از بازار کالا تبدیل شود و مستقیماً بر تورم، نرخ بهره، ارزها و در نهایت ارزشگذاری سهام اثر بگذارد.
جمعبندی
بازارهای مالی آمریکا در آستانه تصمیم فدرال رزرو در نقطه حساسی قرار گرفتهاند. نفت بالای ۱۰۰ دلار، بازده اوراق ۱۰ساله در نزدیکی ۵ درصد، دلار قویتر و احتمال ۹۳ درصدی افزایش نرخ بهره، همگی نشان میدهند فضای مالی نسبت به ماههای گذشته سختتر شده است.
در همین زمان، نگرانیهای مربوط به ایمنی هوش مصنوعی نیز به ریسکهای بازار اضافه شدهاند؛ صنعتی که بخش مهمی از انتظارات رشد بازار سهام به آن وابسته است.
بنابراین، واکنش بازار به نشست فدرال رزرو فقط به خود تصمیم نرخ بهره محدود نخواهد شد. لحن رئیس فدرال رزرو، نمودار نقطهای، مسیر آینده نرخها و نحوه برخورد سیاستگذاران با فشار تورمی ناشی از انرژی میتواند تعیین کند سرمایهگذاران در هفتههای آینده به سمت ریسک حرکت کنند یا بار دیگر بخشی از سرمایه خود را به سمت دلار و اوراق خزانه ببرند.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
