اظهارات تازه دونالد ترامپ درباره نبود برنامه فوری برای حمله به ایران، احتمال تشدید تنش نظامی در کوتاه‌مدت را تا حدی کاهش داده است؛ اما هم‌زمان، بنیامین نتانیاهو از احتمال اقدام نظامی در روزهای آینده سخن گفته است. این اختلاف موضع میان واشنگتن و تل‌آویو در شرایطی مطرح می‌شود که حملات محدود آمریکا در نزدیکی تنگه هرمز انجام شده و تلاش‌های دیپلماتیک قطر برای دستیابی به توافق همچنان ادامه دارد.

ترامپ: آمریکا فعلاً برنامه‌ای برای حمله به ایران ندارد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به گزارش فایننشال تایمز اعلام کرده است که واشنگتن در حال حاضر برنامه فوری برای حمله به ایران ندارد. او همچنین گفته است به نظر می‌رسد آمریکا از وضعیت کنونی به تمام خواسته‌های خود دست پیدا می‌کند.

ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات و نشانه‌های قوی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، مبنی بر احتمال حمله در روزهای آینده، گفت آمریکا برای اقدام در صورت لزوم کاملاً آماده است؛ اما ممکن است اساساً دلیلی برای انجام چنین اقدامی وجود نداشته باشد.

این اظهارات نشان می‌دهد ترامپ دست‌کم در مواضع علنی خود تمایلی به اعلام آغاز یک مرحله تازه از عملیات نظامی علیه ایران ندارد؛ هرچند او احتمال اقدام نظامی در صورت نیاز را رد نکرده است.

اختلاف موضع ترامپ و نتانیاهو درباره حمله جدید به ایران

اظهارات ترامپ در شرایطی مطرح شده که نتانیاهو برای انجام حملات تازه علیه ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا تلاش کرده است.

بر اساس گزارش آسوشیتدپرس به نقل از مقام‌های مطلع، نخست‌وزیر اسرائیل خواستار موج جدیدی از حملات پس از انتخابات آمریکا بوده است. این مقام‌ها همچنین مطرح کرده‌اند که بازگشت به جنگ تمام‌عیار ممکن است به نتانیاهو برای بازسازی ائتلاف حاکم کمک کند؛ ائتلافی که او و متحدانش اکثریت پارلمانی خود را از دست داده‌اند.

ترامپ در تماس تلفنی آخر هفته با نتانیاهو، تعهدی برای انجام حملات جدید نداده بود. اظهارات اخیر او نیز بر فاصله احتمالی میان رویکرد واشنگتن و تل‌آویو تأکید می‌کند.

با این حال، تفاوت مواضع دو طرف لزوماً به معنای منتفی‌شدن اقدام نظامی اسرائیل نیست. یکی از ریسک‌های پیش روی بازارها، احتمال اقدام مستقل اسرائیل بدون همراهی کامل آمریکا است؛ سناریویی که می‌تواند بار دیگر تنش‌ها را به‌شدت افزایش دهد.

حملات محدود آمریکا در نزدیکی تنگه هرمز متوقف نشده است

اظهارات ترامپ درباره نبود برنامه فوری برای حمله به ایران به معنای توقف فعالیت نظامی آمریکا نیست.

بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، نیروهای آمریکایی روز دوشنبه حملات محدودی را علیه نیروهای ایرانی انجام دادند که به سمت نیروهای آمریکا در تنگه هرمز موشک شلیک کرده بودند. این عملیات بدون اعلام عمومی قبلی از سوی واشنگتن انجام شد.

رسانه‌های دولتی ایران نیز از وقوع انفجارهایی در جزایر واقع در تنگه هرمز و مناطق نزدیک به بندرعباس خبر دادند.

بنابراین، با وجود اظهارات ترامپ درباره نبود برنامه فوری برای حمله گسترده، تحولات نظامی در منطقه همچنان ادامه دارد و خطر تشدید درگیری به‌طور کامل از بین نرفته است.

مذاکرات قطر درباره تنگه هرمز و محاصره بنادر ایران ادامه دارد

در کنار تحولات نظامی، تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن نیز ادامه دارد.

میانجی‌های قطری هفته گذشته دو دور گفت‌وگو با مقام‌های ایرانی برگزار کردند و قرار است رایزنی‌های بیشتری در طول هفته جاری انجام شود.

چارچوب مورد بحث شامل توقف حملات ایران در تنگه هرمز در مقابل لغو محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا است. تهران همچنین خواستار دریافت تضمین‌هایی شده که اطمینان دهد واشنگتن به تعهدات خود در هر توافق احتمالی پایبند خواهد ماند.

این مذاکرات در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند که کاهش محدودیت‌های کشتیرانی در تنگه هرمز می‌تواند ریسک اختلال در عرضه انرژی را کاهش دهد. با این حال، تا زمانی که توافقی حاصل نشده و تضمین‌های مورد نظر ایران تأمین نشده است، خطر اختلال در مسیر انتقال نفت همچنان پابرجاست.

بازار نفت در انتظار تصمیم واشنگتن و تل‌آویو

اظهارات ترامپ می‌تواند بخشی از نگرانی‌های بازار نفت درباره احتمال آغاز موج تازه‌ای از حملات تحت رهبری آمریکا را کاهش دهد. با این حال، اثر کاهشی آن بر قیمت نفت احتمالاً محدود خواهد بود؛ زیرا ریسک عرضه همچنان به تحولات تنگه هرمز وابسته است.

حملات ایران، محاصره بنادر این کشور از سوی آمریکا و عملیات محدود نظامی روز دوشنبه باعث شده‌اند ریسک اختلال در عرضه نفت همچنان در بازار باقی بماند.

در این میان، عامل تعیین‌کننده‌تر برای بازار نفت می‌تواند نتیجه مذاکرات با میانجی‌گری قطر باشد. دستیابی به توافقی درباره تنگه هرمز و محاصره بنادر ایران، در صورت اجرا، می‌تواند ریسک کشتیرانی و عرضه انرژی را بیش از یک اظهارنظر سیاسی از سوی واشنگتن کاهش دهد.

در مقابل، اگر اسرائیل بدون همراهی کامل آمریکا دست به اقدام نظامی بزند، احتمال افزایش شدید قیمت نفت وجود دارد. به همین دلیل، معامله‌گران علاوه بر اظهارات ترامپ، تحرکات نتانیاهو و نتیجه رایزنی‌های دیپلماتیک را نیز زیر نظر دارند.

خطر تشدید درگیری همچنان پابرجاست

درگیری کنونی در ۲۸ فوریه و با حملات آمریکا و اسرائیل آغاز شد؛ حملاتی که به کشته‌شدن رهبر وقت ایران منجر شد. طبق گزارش منتشرشده، مجتبی خامنه‌ای، جانشین او، به نیروها دستور داده است در برابر هرگونه تهدید، بدون محدودیت جغرافیایی پاسخ دهند.

چنین موضعی نشان می‌دهد حتی اگر واشنگتن در مقطع کنونی قصد آغاز حمله گسترده جدیدی را نداشته باشد، خطر گسترش درگیری همچنان وجود دارد.

در مجموع، بازارها اکنون با سه عامل تعیین‌کننده روبه‌رو هستند: موضع محتاطانه‌تر ترامپ درباره حمله فوری، فشار نتانیاهو برای اقدام نظامی و نتیجه مذاکرات قطر درباره تنگه هرمز. تا زمانی که مسیر دیپلماسی به توافقی عملی منجر نشود، اظهارات سیاسی به‌تنهایی برای از بین بردن ریسک ژئوپلیتیکی بازار انرژی کافی نخواهد بود.