بانکهای تجاری ویتنام از ابتدای سپتامبر ۲۰۲۵، بیش از ۸۶ میلیون حساب بانکی را حذف کردند؛ رخدادی که بار دیگر اهمیت «بانکِ خود بودن» را برجسته میکند.
اگر اخبار تازه ویتنام را دنبال کرده باشید، میدانید که این کشور بیش از ۸۶ میلیون حساب بانکی را برای همیشه مسدود یا حذف کرده است. برای کشوری که حدود ۲۰۰ میلیون حساب بانکی دارد، یعنی تقریباً ۴۳٪ حسابها به بهانه «جلوگیری از کلاهبرداری و جرایم سایبری» بسته شدهاند.
این اقدام در پی مقررات جدیدی انجام شد که احراز هویت بیومتریک (اثر انگشت یا تشخیص چهره) را برای کاربران اجباری کرده است. همین ماجرا ناخواسته به یکی از بهترین کمپینهای تبلیغاتی رایگان برای بیتکوین تبدیل شد.
۸۶ میلیون حساب بانکی؛ ویتنام به سمت بیومتریک میرود
بر اساس گزارش Vietnam News و اعلامیههای بانک مرکزی ویتنام (SBV)، بانکهای تجاری این کشور از ابتدای سپتامبر ۲۰۲۵ شروع به حذف بیش از ۸۶ میلیون حساب بانکی کردهاند.
مقامها میگویند هدف از این پاکسازی، حسابهایی است که یا با اطلاعات بیومتریک تأیید نشدهاند یا مدتها غیرفعال بودهاند. این اقدام بهعنوان راهکاری برای مقابله با کلاهبرداری، جرایم سایبری و پولشویی معرفی شده است.
از میان حدود ۲۰۰ میلیون حساب بانکی در کشور، تنها ۱۱۳ میلیون حساب پس از این غربالگری باقی ماندند و حدود ۸۶ میلیون حساب غیرفعال شناسایی و حذف شد.
از این پس، احراز هویت بیومتریک نه فقط برای افتتاح حساب، بلکه برای برخی تراکنشهای آنلاین هم اجباری است. در این میان، ساکنان خارجی بهشدت آسیب دیدهاند، چون مجبورند برای تأیید حضوری مراجعه کنند و گزینههای محدودی برای احراز هویت از راه دور دارند.
وقتی بانکها حسابها را مسدود میکنند
بستن یکشبه حسابها در ویتنام اتفاقی است که در جهان بیسابقه نیست. در سالهای اخیر، دولتها و بانکها در کشورهای مختلف میلیونها حساب و دارایی مشتریان را به بهانههایی چون کلاهبرداری، تحریم یا الزامات نظارتی مسدود کردهاند.
- چین (۲۰۲۲): سپردهگذاران چند بانک روستایی ناگهان متوجه شدند دسترسی به پساندازهایشان قطع شده است؛ اقدامی که با اعتراضات گسترده همراه شد. دلیل رسمی، «تقلب یا سوءمدیریت» عنوان شد.
- ایالات متحده: بانکها و نهادهای قضایی بهطور منظم حسابها را در جریان تحقیقات توقیف یا مسدود میکنند. در بسیاری از موارد، افراد حتی بدون محکومیت قضایی تحت تأثیر مصادره مدنی قرار میگیرند.
- بریتانیا: وضعیت سختگیرانهتر است؛ «دستورات مسدودسازی حساب» و قوانین ضدپولشویی به بانکها اجازه میدهد حتی حساب مشتریان عادی را در صورت کوچکترین «ناهماهنگی» متوقف کنند.
- کانادا (۲۰۲۲): دولت با استفاده از اختیارات اضطراری، حسابهای بانکی و حتی برخی کیفپولهای رمزارزی مرتبط با اعتراض کامیونداران را مسدود کرد؛ در بعضی موارد حتی بدون طی کردن روند قضایی انجام شد.
مقامها میگویند این اقدامات برای جلوگیری از پولشویی و جرایم مالی ضروری است. اما منتقدان بهویژه در جامعهی رمزارز، خطرات جدیتری میبینند. مسدود شدن ۸۶ میلیون حساب بانکی در ویتنام یادآور این است که باید «بانک خودتان باشید».
در سیستمهای متمرکز، دارایی شما همیشه وابسته به اجازهی بانک یا دولت است. تغییر ناگهانی سیاستها یا حتی خطاهای سیستمی گاهی بدون راه جبرانی روشن میتواند دسترسی به پولتان را متوقف کند.
دیجیتالیشدن و کنترلهای بیومتریک، دسترسی مالی را به هویت گره زدهاند، این موضوع میتواند هم امنیت بیشتری ایجاد کند و هم تهدیدی بزرگ در صورت اختلال یا تضاد با سیاستها باشد.
برخلاف حسابهای بانکی، بیتکوین نیازی به واسطه ندارد و امکان توقیف یا مسدودسازی انتخابی در آن بسیار دشوار است؛ نکتهای که با گسترش مقررات سختگیرانه و پدیدهی «debanking» به معنی قطع خدمات بانکی، روزبهروز مهمتر میشود.
حاکمیت واقعی یعنی استقلال مالی؛ نه فقط در برابر هکرها، بلکه حتی در برابر دولتها و نهادهایی که با نیت خیر یا با فشار بیش از حد میتوانند دسترسی شما را قطع کنند.
