بازارهای جهانی در معاملات سه‌شنبه ۱۰ نوامبر، در شرایطی به استقبال انتشار گزارش تورم آمریکا رفتند که سرمایه‌گذاران پس از نوسانات شدید هفته گذشته، بار دیگر مسیر سیاست پولی فدرال رزرو را در کانون توجه قرار داده‌اند. شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) اکتبر، یکی از مهم‌ترین داده‌های اقتصادی این هفته محسوب می‌شود؛ زیرا می‌تواند انتظارات مربوط به نرخ بهره در نشست دسامبر را تغییر دهد و بر ارزش سهام، اوراق قرضه، دلار و قیمت کالاها اثر بگذارد.

اهمیت این گزارش زمانی بیشتر می‌شود که اقتصاد آمریکا هم‌زمان با فشارهای ناشی از جنگ ایران، افزایش هزینه‌های انرژی و سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌های هوش مصنوعی مواجه است. در چنین فضایی، حتی کاهش محدود تورم نیز لزوماً به معنای پایان فشارهای قیمتی نیست و واکنش بازار بیش از هر چیز به فاصله ارقام منتشرشده با انتظارات قبلی وابسته خواهد بود.

تورم آمریکا؛ چرا گزارش اکتبر اهمیت دارد؟

شاخص قیمت مصرف‌کننده تغییر متوسط قیمت کالاها و خدماتی را اندازه‌گیری می‌کند که خانوارها خریداری می‌کنند. این شاخص دو بخش مهم دارد: تورم کل که همه گروه‌های مصرفی را در بر می‌گیرد و تورم هسته که تغییر قیمت مواد غذایی و انرژی را کنار می‌گذارد. تورم هسته به دلیل نوسان کمتر، برای ارزیابی فشارهای پایدار قیمتی اهمیت ویژه‌ای دارد.

بر اساس برآوردهای پیش از انتشار، انتظار می‌رفت تورم ماهانه کل در اکتبر به ۰٫۳ درصد برسد؛ درحالی‌که این رقم در سپتامبر ۰٫۶ درصد بود. همچنین پیش‌بینی می‌شد تورم هسته ماهانه از ۰٫۳ به ۰٫۲ درصد کاهش یابد. در برآوردهای سالانه نیز ارقام ۳٫۹ درصد برای تورم کل و ۲٫۸ درصد برای تورم هسته مطرح شده بود. این ارقام پیش‌بینی بازار بودند و نباید با داده قطعی اشتباه گرفته شوند.

نکته مهم این گزارش، محدودیت آماری ناشی از تعطیلی دولت آمریکا در اکتبر ۲۰۲۵ است. به دلیل جمع‌آوری‌نشدن اطلاعات قیمت در آن ماه، اداره آمار کار آمریکا امکان محاسبه نرخ متعارف تورم سالانه اکتبر ۲۰۲۶ را ندارد. بنابراین، تمرکز اصلی بازار بر تغییرات ماهانه و اجزای تشکیل‌دهنده شاخص خواهد بود.

فدرال رزرو در برابر تورم؛ چرا نرخ بهره دوباره اهمیت پیدا کرده است؟

فدرال رزرو در ماه‌های اخیر با مسئله دشواری مواجه بوده است. از یک سو، افزایش هزینه‌های زندگی و فشارهای قیمتی مانع از بازگشت سریع تورم به هدف ۲ درصدی می‌شود؛ از سوی دیگر، افزایش نرخ بهره می‌تواند هزینه تأمین مالی شرکت‌ها و خانوارها را بالا ببرد و سرعت فعالیت اقتصادی را کاهش دهد.

اظهارات کریستوفر والر، عضو هیئت‌مدیره فدرال رزرو، اهمیت این موضوع را بیشتر کرده است. او از ضرورت افزایش نرخ‌های کوتاه‌مدت در دسامبر حمایت کرده و احتمال افزایش ۰٫۵ واحد درصدی را در صورت تشدید فشارهای تورمی مطرح کرده است. این موضع نشان می‌دهد که حتی کاهش محدود تورم نیز ممکن است برای تغییر مسیر سیاست پولی کافی نباشد.

بر اساس گزارش رویترز، بازارهای مالی پیش از انتشار داده اکتبر، احتمال افزایش ۰٫۲۵ واحد درصدی نرخ بهره در دسامبر را حدود ۸۵ درصد ارزیابی می‌کردند. در نتیجه، سرمایه‌گذاران با انتظارات نسبتاً سخت‌گیرانه‌ای وارد روز انتشار گزارش شده‌اند.

تأثیر گزارش تورم بر بازار سهام آمریکا

واکنش بازار سهام به تورم صرفاً به بالا یا پایین بودن شاخص محدود نمی‌شود. اهمیت اصلی در این است که داده منتشرشده چه تغییری در انتظارات نرخ بهره ایجاد می‌کند. افزایش نرخ‌های بهره، ارزش فعلی جریان‌های نقدی آینده شرکت‌ها را کاهش می‌دهد و معمولاً فشار بیشتری بر سهام رشدی وارد می‌کند.

شرکت‌های فناوری، به‌ویژه بنگاه‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی، از این منظر حساسیت بالایی دارند. بخش قابل‌توجهی از ارزش‌گذاری این شرکت‌ها بر اساس سودآوری مورد انتظار در سال‌های آینده شکل گرفته است. بنابراین، افزایش بازده اوراق خزانه‌داری می‌تواند جذابیت نسبی سهام آن‌ها را کاهش دهد و سرمایه‌گذاران را به سمت دارایی‌های کم‌ریسک‌تر سوق دهد.

در مقابل، کاهش تورم و احتمال تثبیت نرخ بهره می‌تواند فضای مساعدتری برای سهام فناوری، شرکت‌های نیمه‌رسانا و کسب‌وکارهای نیازمند سرمایه‌گذاری سنگین ایجاد کند. بااین‌حال، اگر کاهش تورم با افت شدید تقاضا و تضعیف سود شرکت‌ها همراه باشد، بازار سهام الزاماً واکنش مثبتی نشان نخواهد داد.

سه سناریوی احتمالی برای واکنش بازار

برای ارزیابی اثر گزارش تورم، می‌توان سه سناریوی اصلی را در نظر گرفت:

سناریوی نخست؛ کاهش تورم بیش از انتظار

اگر تورم ماهانه کل و هسته کمتر از پیش‌بینی‌های ۰٫۳ و ۰٫۲ درصدی منتشر شوند، احتمال کاهش انتظارات مربوط به افزایش نرخ بهره تقویت خواهد شد. چنین شرایطی می‌تواند به افت بازده اوراق خزانه‌داری، تضعیف دلار و افزایش تقاضا برای سهام فناوری منجر شود. شرکت‌های دارای ارزش‌گذاری بالا احتمالاً از این وضعیت بیشترین بهره را خواهند برد.

سناریوی دوم؛ انطباق با انتظارات بازار

اگر ارقام دقیقاً مطابق پیش‌بینی‌ها باشند، احتمالاً واکنش بازار محدودتر خواهد بود. زیرا بخش مهمی از اطلاعات پیشاپیش در قیمت دارایی‌ها منعکس شده است. در این وضعیت، اظهارات مقام‌های پولی، گزارش‌های درآمدی شرکت‌ها و تغییرات بازده اوراق می‌توانند جهت بعدی بازار را تعیین کنند.

سناریوی سوم؛ افزایش تورم بیش از انتظار

اگر تورم هسته بالاتر از برآوردها باشد، احتمال تداوم سیاست پولی انقباضی افزایش می‌یابد. در این شرایط، سهام فناوری و شرکت‌های رشد‌محور ممکن است با فشار فروش مواجه شوند. افزایش بازده اوراق و تقویت دلار نیز می‌تواند جذابیت نسبی طلا و دارایی‌های ریسک‌پذیر را کاهش دهد.

نفت و تحولات ژئوپلیتیک؛ متغیری فراتر از آمار تورم

بازار انرژی نیز در آستانه انتشار گزارش تورم نقش مهمی در شکل‌دهی انتظارات داشته است. پس از اظهارات دونالد ترامپ درباره کاهش احتمال تشدید درگیری نظامی با ایران، قیمت نفت با افت همراه شد. معاملات نفت برنت با کاهش ۲٫۸۶ درصدی به ۸۹٫۹۲ دلار و نفت وست‌تگزاس با افت ۲٫۶۰ درصدی به ۸۴٫۵۹ دلار رسید.

کاهش قیمت نفت می‌تواند هزینه حمل‌ونقل، تولید و انرژی را در ادامه تعدیل کند و از فشار تورمی بکاهد. بااین‌حال، تداوم این اثر به وضعیت عرضه انرژی و تحولات سیاسی منطقه وابسته است.

وضعیت بازارهای جهانی و سهام فناوری

پیش از انتشار گزارش تورم، بازارهای جهانی نشانه‌هایی از بازگشت تقاضا برای دارایی‌های ریسک‌پذیر نشان دادند. شاخص نیکی ژاپن حدود ۲٫۹ درصد و شاخص کوسپی کره جنوبی حدود ۴٫۴ درصد افزایش یافتند. شاخص استاکس ۶۰۰ اروپا نیز با رشد ۰٫۹ درصدی به نزدیکی اوج تاریخی خود رسید.

در وال‌استریت، معاملات روز دوشنبه با رشد ۲٫۱۵ درصدی داوجونز، افزایش ۲٫۳۵ درصدی اس‌اندپی ۵۰۰ و صعود ۲٫۷۴ درصدی نزدک همراه بود. بازگشت سهام فناوری پس از افت‌های هفته گذشته نشان می‌دهد بخشی از سرمایه‌گذاران همچنان به ظرفیت سودآوری صنعت هوش مصنوعی امیدوار هستند.

در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است