دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ب اعلام تعرفههاای جدید علیه کانادا، بار دیگر خطر شعلهور شدن یک جنگ تجاری گسترده را در اقتصاد جهانی افزایش داده است. تعرفههای جدید که در برخی موارد به ۵۰ درصد میرسند، یکی از شدیدترین اقدامات تجاری دولت ترامپ علیه یک شریک اقتصادی آمریکا محسوب میشوند و میتوانند روابط تجاری میان دو کشور را وارد مرحله تازهای کنند.
- آمریکا برای برخی کالاهای کانادایی تعرفههایی تا سقف ۵۰ درصد تعیین کرده است.
- تعرفههای جدید حدود ۲۰ میلیارد دلار از واردات کانادا را تحت تأثیر قرار میدهد.
- انرژی، مواد معدنی حیاتی و برخی محصولات دریایی از این تعرفهها مستثنی شدهاند.
- کانادا ممکن است در واکنش، تعرفههای تلافیجویانه علیه کالاهای آمریکایی وضع کند.
- کارشناسان هشدار دادهاند که افزایش تعرفهها میتواند هزینه حملونقل و قیمت کالاها را در هر دو کشور افزایش دهد.
این تعرفهها در شرایطی اعلام شدهاند که کانادا یکی از نزدیکترین متحدان اقتصادی آمریکا و از مهمترین شرکای تجاری این کشور محسوب میشود. در صورت اجرای این سیاست و واکنش متقابل اتاوا، زنجیره تأمین یکپارچه دو کشور، هزینه حملونقل و قیمت کالاها میتواند تحت فشار قرار گیرد.
آیا جنگ تجاری آمریکا و کانادا دوباره آغاز میشود؟
ترامپ روز دوشنبه اعلام کرد آمریکا برای برخی کالاهای وارداتی از کانادا، از جمله تجهیزات الکتریکی و ماشینآلات، تعرفههایی تا سقف ۵۰ درصد اعمال خواهد کرد.
این تعرفهها قرار است ۳۰ روز پس از اعلام اجرایی شوند و بر اساس اعلام کاخ سفید، حدود ۲۰ میلیارد دلار از کالاهای وارداتی کانادا را تحت تأثیر قرار خواهند داد.
اگرچه ترامپ پیشتر تهدید کرده بود در واکنش به دود ناشی از آتشسوزیهای جنگلی کانادا که به مناطق شمالی آمریکا رسیده است تعرفه وضع خواهد کرد، مقامات دولت آمریکا تأکید کردهاند که تعرفههای جدید ارتباطی با این موضوع ندارند.
نخستوزیر کانادا، مارک کارنی، در واکنش به این تصمیم اعلام کرد که کشورش همچنان به منافع تجارت آزاد و عادلانه باور دارد و برای حمایت از کارگران، کشاورزان، شرکتها و خانوادههای کانادایی هر اقدام لازم را انجام خواهد داد.
با این حال، داگ فورد، نخستوزیر انتاریو، موضع تندتری اتخاذ کرده و خواستار پاسخ متقابل کانادا شده است. او تأکید کرده است که در صورت اجرای تعرفههای آمریکا، کانادا باید به همان میزان و به ارزش مشابه تعرفه وضع کند.
چرا این تعرفهها متفاوت هستند؟
یکی از نکات مهم در بسته جدید تعرفهای، استفاده از بخش ۳۳۸ قانون تعرفه ۱۹۳۰ آمریکا است. این قانون به رئیسجمهور اجازه میدهد در شرایطی که کشور دیگری علیه کالاهای آمریکایی تبعیض قائل شود، تعرفههایی تا سقف ۵۰ درصد تعیین کند.
با این حال، این قانون تاکنون به چنین شکلی مورد استفاده قرار نگرفته است و در نتیجه، نحوه تفسیر و اجرای آن میتواند با چالشهای حقوقی مواجه شود.
بر اساس برآورد شرکت Capital Economics، تنها حدود ۵ درصد از واردات آمریکا از کانادا تحت تأثیر تعرفههای جدید قرار خواهد گرفت؛ رقمی معادل حدود ۰.۶ درصد از کل واردات آمریکا.
بنابراین، اثر مستقیم این تعرفهها بر کل اقتصاد آمریکا ممکن است محدود باشد، اما اهمیت اصلی آن در ابزار جدیدی است که دولت ترامپ برای اعمال فشار در مذاکرات تجاری در اختیار گرفته است.
زنجیره تأمین آمریکای شمالی در معرض خطر
یکی از مهمترین نگرانیها درباره تعرفههای جدید، تأثیر آنها بر زنجیره تأمین عمیقاً یکپارچه میان آمریکا و کانادا است.
بسیاری از صنایع دو کشور برای تولید محصولات خود به قطعات، مواد اولیه و تجهیزات وارداتی از طرف مقابل وابسته هستند. افزایش تعرفهها میتواند هزینه این نهادهها را بالا برده و در نهایت قیمت تمامشده کالاها را برای مصرفکنندگان افزایش دهد.
اتحادیه حملونقل کامیونی کانادا هشدار داده است که تعرفهها میتوانند هزینه حملونقل را به سرعت افزایش دهند، گلوگاههای شدیدی در مرز ایجاد کنند و به مصرفکنندگان هر دو کشور آسیب بزنند.
به گفته این نهاد، نمیتوان یکی از یکپارچهترین زنجیرههای تأمین جهان را بدون ایجاد خسارتهای جانبی قابل توجه مختل کرد.
چه کالاهایی از تعرفههای جدید مستثنی هستند؟
برخی از کالاهای مهم کانادایی از تعرفههای جدید خارج شدهاند. انرژی، مواد معدنی حیاتی و محصولات دریایی در میان این موارد قرار دارند.
همچنین برخی کالاهایی که پیشتر تحت تعرفههای اختصاصی قرار گرفتهاند، از جمله خودروها و فلزات، مشمول تعرفه جدید نخواهند شد.
با این حال، برخلاف برخی تعرفههای قبلی آمریکا علیه کانادا، کالاهایی که تحت توافق تجارت آزاد آمریکا، مکزیک و کانادا (USMCA) قرار دارند، از این دور جدید تعرفهها معاف نخواهند بود؛ موضوعی که اهمیت بیشتری به این اقدام میدهد، بهویژه در شرایطی که مذاکرات تجاری میان دو کشور در جریان است.
تعرفهها؛ ابزار اصلی سیاست اقتصادی ترامپ
دولت ترامپ در دوره جدید ریاستجمهوری خود، تعرفهها را به یکی از مهمترین ابزارهای اقتصادی و مذاکرهای خود تبدیل کرده است.
پس از آنکه دیوان عالی آمریکا در فوریه استفاده گسترده از قانون اختیارات اقتصادی در شرایط اضطراری بینالمللی (IEEPA) برای اعمال تعرفههای جهانی را رد کرد، دولت ترامپ به دنبال استفاده از ابزارهای قانونی جایگزین رفته است.
در همین راستا، آمریکا تعرفه موقت ۱۰ درصدی گستردهای را بر اساس بخش ۱۲۲ قانون تجارت ۱۹۷۴ اعمال کرده که اعتبار آن رو به پایان است.
همچنین هفته گذشته آمریکا تعرفه ۲۵ درصدی جدیدی بر بسیاری از کالاهای وارداتی از برزیل وضع کرد؛ اقدامی که پس از تحقیقات یکساله درباره سیاستهای تجاری این کشور انجام شد.
چین نیز همچنان در مرکز سیاست تجاری آمریکا قرار دارد و با تعرفههای بسیار بالاتری نسبت به بسیاری از کشورها مواجه است. در حالی که موضوع تعرفهها در نشست ماه مه ترامپ و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، مطرح نشد، انتظار میرود روابط تجاری دو کشور همچنان یکی از مهمترین محورهای اقتصاد جهانی باقی بماند.
این اتفاق چه پیامی برای بازارهای جهانی دارد؟
تعرفه ۵۰ درصدی علیه برخی کالاهای کانادایی ممکن است از نظر حجم مستقیم تجارت، تأثیر محدودی بر کل اقتصاد آمریکا داشته باشد؛ اما اهمیت آن فراتر از ارزش کالاهای مشمول تعرفه است.
اگر کانادا در واکنش به این اقدام، سیاست «تعرفه در برابر تعرفه» را اجرا کند، احتمال افزایش هزینههای تولید، اختلال در زنجیره تأمین و فشار بر قیمت کالاها در آمریکای شمالی وجود خواهد داشت.
از سوی دیگر، استفاده از بخش ۳۳۸ قانون تعرفه میتواند به یک ابزار جدید برای دولت آمریکا تبدیل شود. اگر این اقدام در دادگاهها تأیید شود، دولت ترامپ ممکن است در مذاکرات آینده با سایر شرکای تجاری نیز از این مسیر قانونی برای اعمال تعرفه و افزایش فشار اقتصادی استفاده کند.
در مجموع، تعرفههای جدید آمریکا علیه کانادا را نباید صرفاً یک اقدام محدود تجاری دانست. این تصمیم میتواند آزمونی برای آینده روابط اقتصادی دو کشور و همچنین نشانهای از تغییر مسیر سیاست تجاری آمریکا باشد؛ مسیری که در آن تعرفهها به ابزاری برای مذاکره، فشار اقتصادی و بازتعریف روابط تجاری تبدیل شدهاند.
