یک مشاور سابق فدرال رزرو روز سهشنبه هشدار جدی صادر کرد و گفت که یک «بحران نقدینگی» سیستماتیک هماکنون در حال وقوع است. او تأکید کرد که این وضعیت باعث خواهد شد بانک مرکزی مبارزه با تورم را متوقف کند، نه به دلیل پیروزی، بلکه به این دلیل که خود سیستم مالی در حال فروپاشی است.
این هشدار در شرایطی مطرح میشود که بازارها دچار تناقض آشکار هستند.
روز سهشنبه، شاخص صنعتی داو جونز بیش از ۲۰۰ واحد افزایش یافت که ناشی از گزارش درآمدزایی قوی شرکتهایی مانند جنرال موتورز و کوکاکولا بود و شاخص S&P 500 را تا نزدیکی بالاترین رکورد تاریخ خود پیش برد.
این خوشبینی در تضاد آشکار با فشارهای موجود در بازارهای اوراق و کامودیتی قرار دارد.
دنِیل دیمارتینو بوت، که از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۵ بهعنوان مشاور ریچارد فیشر، رئیس سابق فدرال رزرو دالاس فعالیت میکرد، میگوید این تفاوت و تناقض در بازارها پایدار نیست.
بوت که اکنون مدیرعامل شرکت مشاوره اقتصاد کلان QI Research است، نقدی مستمر بر سیاستهای فدرال رزرو داشته و معتقد است اقدامات بانک مرکزی آسیبپذیریهای عمیق و ریشهداری در سیستم مالی ایجاد کردهاند.
بوت در مصاحبهای با Kitco News گفت:
«بهطور واضح به نظر میرسد که سیستم با کمبود نقدینگی کافی مواجه شده است و بانک مرکزی مجبور خواهد شد از میدان عمل کنار برود.»
ادعای او به سیاست جاری فدرال رزرو در زمینه «سخت گیری کمی» (Quantitative Tightening یا QT) اشاره دارد، برنامهای که با اجازه دادن به سررسید ماهانه تا ۹۵ میلیارد دلار اوراق خزانه و اوراق مبتنی بر رهن برای خارج شدن از ترازنامه بانک مرکزی، نقدینگی را از سیستم مالی حذف میکند.
تکرار مارس ۲۰۲۰
اظهارات بوت همزمان با یکی از شدیدترین کاهشهای یکروزه طلا در پنج سال اخیر مطرح شد؛ طلا بیش از ۵ درصد کاهش یافت و به حوالی ۴,۱۲۵ دلار به ازای هر اونس رسید، پس از آنکه روز قبل به رکورد بالای ۴,۳۸۰ دلار رسیده بود.
او تأکید کرد که این کاهش، رد بنیادی فلز گرانبها نیست، بلکه نشانهای از فروش اجباری ناشی از «هجوم به نقدینگی» در کل بازار است؛ پدیدهای که آخرین بار در اختلالات شدید بازار در آغاز همهگیری ویروس کرونا مشاهده شد.
او اظهار داشت:
«فکر میکنم همین چیزی است که هماکنون شاهد آن هستیم. به نظرم داریم تکرار آنچه در مارس ۲۰۲۰ دیدیم را تجربه میکنیم.»
در چنین شرایطی، سرمایهگذارانی که با کال مارجین (margin calls) مواجه میشوند یا نیاز به نقد کردن سریع پول دارند، اغلب مجبور میشوند سودآورترین و نقدشوندهترین داراییهای خود را بفروشند. (کال مارجین (margin calls) به وضعیتی گفته میشود که کارگزار یا بروکر از معاملهگر میخواهد مبلغ بیشتری پول یا وثیقه وارد حساب کند تا حداقل الزامات نگهداری (margin requirement) را حفظ کند.)
معمولاً وقتی افراد با کال مارجین مواجه میشوند یا نقدینگی محدود میشود، تمایل دارند داراییهایی را که سودآور بودهاند بفروشند.»
او هشدار داد که نوسانات ناشی از این روند، نشانه سالمی برای دارایی نیست و افزود:
«هیچوقت نمیخواهید طلا مثل یک سهام میم (meme stock) رفتار کند.»
نقاط ضعف پنهان در بازار اعتباری
هسته اصلی هشدار بوت بر بازارهای اعتباری خصوصی متمرکز است، بخشی که بهسرعت رشد کرده و بیش از ۱.۷ تریلیون دلار حجم دارد و با نظارت کمتری نسبت به بانکهای سنتی فعالیت میکند.
او معتقد است که استانداردهای سست ارزیابی اعتباری در دوران نرخهای بهره نزدیک به صفر، خطر قابل توجهی از سرایت بحران به سایر بخشها ایجاد کرده است.
تحلیل او نگرانیهای اخیر رهبران مالی جهان را تأیید میکند.
صبح سهشنبه، اندرو بیلی، رئیس بانک انگلستان، در مجلس شهادت داد و ارتباط مستقیمی بین بحرانهای اخیر در بازار اعتباری خصوصی آمریکا و بحران زیرمجموعههای وام مسکن ۲۰۰۷ برقرار کرد.
گزارشهای ثبات مالی هر دو نهاد فدرال رزرو و صندوق بینالمللی پول (IMF)، رشد سریع این بازار غیرشفاف را بهعنوان یک ریسک سیستمیک بالقوه برجسته کردهاند.
اگر ما این فروپاشیها را در بازار اعتباری خصوصی میبینیم… این بیشتر نشاندهنده این است که بانکها لزوماً بررسیهای لازم و استانداردهای اعتباری کافی را هنگام جریان آزاد پول رعایت نکردهاند.»
او با این حرف، هشدار اخیر جیمی دیمون، مدیرعامل جی پی مورگان ، درباره پیدا کردن «سوسکها» در سیستم مالی را تأیید میکند؛ اصطلاحی که به وجود نقاط ضعف و آسیبپذیریهای پنهان در سیستم مالی اشاره دارد که در شرایط بحران میتوانند مشکلات گستردهای ایجاد کنند.
او اظهار داشت:
«اگر استانداردهای وامدهی سستتر از حد لازم بوده باشند، همانطور که جیمی دیمون اشاره میکند، ما با سوسکهای بیشتری مواجه خواهیم شد.»
به گفته او، این ریسک تمام طیف وامهای مصرفی را در بر میگیرد.
بر اساس آخرین دادههای بانک فدرال رزرو نیویورک، بدهی خانوارهای آمریکایی به رکورد ۱۸.۴ تریلیون دلار رسیده است و تاخیر در پرداخت کارتهای اعتباری و وامهای خودرو به طور مداوم بالاتر از سطح پیش از همهگیری قرار دارد.
آخرین نشانه هشدار
با وجود اینکه بازار به نظر خوشبین میآید، بوت به دادههای زیرسطحی اشاره کرد که نشان میدهند مصرفکنندگان تحت فشار هستند. گزارشهای اخیر Vanguard و Empower نشان میدهند که برداشتهای اضطراری از حسابهای 401(k) به بالاترین سطح دو سال گذشته رسیده است که بخشی از آن ناشی از ازسرگیری اخیر پرداخت وامهای دانشجویی است. (حساب 401(k) نوعی طرح بازنشستگی خصوصی در ایالات متحده است که توسط کارفرما برای کارکنان ارائه میشود.)
او تأکید دارد که اقتصاد واقعی ضعیفتر از ارقامی است که تیترها نشان میدهند، مانند برآورد ۴ درصدی تولید ناخالص داخلی سهماهه سوم توسط فدرال رزرو آتلانتا (GDPNow).
وقتی از او پرسیده شد که چه نشانه قطعی میتواند تأیید کند که بحران پنهان اعتباری وارد دید عموم شده است، بوت بازار اوراق قرضه تضمینشده با وام (CLO) را مشخص کرد. (بازار اوراق قرضه تضمینشده با وام (Collateralized Loan Obligation یا CLO) یکی از بخشهای مهم و پیچیده نظام مالی است که به تبدیل وامهای شرکتی پرریسک به اوراق قابل معامله میپردازد.)
اگر شاهد گسترش اختلاف نرخ در اوراق قرضه تضمینشده با وام (CLO spreads) باشم… این به ما نشان میدهد که هر آنچه در بازار خصوصی در حال رخ دادن است، به بازار عمومی سرایت کرده است.»
او افزود: «این موضوع توجه بازار را جلب خواهد کرد.»
اوراق قرضه تضمینشده با وام (CLO) ابزارهای مالی پیچیدهای هستند که وامهای اهرمی اعطا شده به شرکتها را بستهبندی و به فروش میرسانند.
تا اکتبر ۲۰۲۵، اختلاف نرخها (spreads) در ردههای بالاتر و با بالاترین رتبه اعتباری CLOها نسبتاً محدود باقی مانده است، اما ردههای پایینتر و پرریسکتر شروع به نشان دادن نشانههای فشار و استرس مالی کردهاند.
گسترش قابل توجه اختلاف نرخها در تمام ردهها نشان میدهد که سرمایهگذاران برای نگهداری بدهیهای شرکتی، پریمیوم بسیار بالاتری طلب میکنند، امری که بیانگر افزایش ترس از نکول و از دست رفتن اعتماد گستردهتر در بازار است.
