آیا اقتصاد دستگاه‌های هوشمند درسال ۲۰۲۵ اتریوم را به رونق تازه‌ای می‌رساند؟

اتریوم در مسیر تبدیل شدن به بستر اصلی اقتصاد سیستم‌های هوشمند

اتریوم در حال آماده‌سازی لایه اصلی خود برای هماهنگی میان «سیستم‌های خودکار» است؛ حرکتی که می‌تواند زمینه را برای تجارت ماشین با ماشین و تسویه‌حساب مستقیم روی بلاکچین در سال آینده فراهم کند.

بنیاد اتریوم ماه گذشته تیمی ویژه به نام dAI Team ایجاد کرد که وظیفه‌اش توسعه‌ی هویت، اعتماد و پرداخت میان سیستم‌های خودکار است. این تیم همچنین از استاندارد پیشنهادی ERC-8004 که طرحی است برای تعریف مدارک هویتی و اعتبارسنجی سیستم‌های خودکار در سطح پروتک، پشتیبانی می‌کند.

این ابتکار اتریوم را به عنوان یک لایه‌ی تسویه و هماهنگی برای اقتصاد سیستم‌های خودکار معرفی می‌کند که لایه‌ای با مقاومت در برابر سانسور و دسترسی آزاد است. در پیش‌نویس‌های ERC-8004 توضیح داده شده که هویت و اعتماد آنچین می‌تواند به سیستم‌های خودکار امکان بدهد که بدون واسطه‌های نگه‌دارنده، قرارداد ببندند، وثیقه بگذارند و حتی حساب امانی (escrow) ایجادکنند.

هدف کوتاه‌مدت این پروژه، پیشبرد تحقیقات و تدوین استانداردهایی است که از سال ۲۰۲۶ توسط کیف‌پول‌ها، نرم‌افزار رابط بین سیستم‌هاو اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dAppها) قابل استفاده خواهد بود و یک بستر اعتماد مشترک برای اپلیکیشن‌های سیستم محور ایجاد می‌کند.

رشد توکن‌های مرتبط با هوش مصنوعی

جریان توکن‌ها نشان می‌دهد که بازار رمزارزها هم‌اکنون به سمت محوریت هوش مصنوعی حرکت کرده است. توکن‌هایی مانند بیت‌تنسر، Fetch.ai (ASI)، اینترنت کامپیوتر (ICP) و Render در سه‌ماهه سوم امسال همچنان فعال مانده‌اند و با ثبات نسبی قیمت، عملکرد بهتری از بیشتر آلت‌کوین‌ها داشته‌اند.

گزارش‌های پلتفرم Koinly نشان می‌دهد که تقاضا برای محاسبات غیرمتمرکز، محاسبات هوش مصنوعی و چارچوب‌های سیستم‌ها همچنان در حال رشد است. در همین حال گزارش‌های اکوسیستم نشان می‌دهد که ICP در حال توسعه میزبانی بومی اپلیکیشن‌هاست و بازار GPU شرکت Render به طور مداوم توسط پروژه‌ها و برنامه‌های هوش مصنوعی استفاده می‌شود.

دیفای با چاشنی هوش مصنوعی

طبق داده‌های Token Metrics، ارزش کل قفل‌شده در دیفای (TVL) از حدود ۷۲ میلیارد دلار در اوایل ۲۰۲۵ به نزدیکی ۱۰۰ میلیارد دلار رسیده است. بخشی از این رشد مربوط به ظهور پلتفرم‌های دیفای بومی هوش مصنوعی مثل Blackhole DEX روی آوالانچ، Sahara AI و Moby AI است که توانسته‌اند حتی در شرایط پرنوسان بازار، حجم معاملات و کارمزدها را حفظ کنند.

Token Metrics این روند را بخشی از حرکت کلی به سمت نقدینگی خودکار و اجرای معاملاتی توسط سیستم‌هامی‌داند؛ معاملاتی که می‌توانند با استفاده از پیام‌رسانی میان‌زنجیره‌ای و لایه‌های اومنی‌چین Omnichain بین بلاکچین‌های مختلف اجرا شوند.

ورود غول‌های فناوری

زیرساخت پرداخت در حال تطبیق و هماهنگی با کاربردهای سیستم‌های خودکار در سطح پروتکل است.گوگل در سپتامبر، پروتکلی به نام AP2 (Agents to Payments) معرفی کرد که به سیستم‌های نرم‌افزاری اجازه می‌دهد، درخواست تسویه کنند و تراکنش‌ها را تأیید کنند. این پروتکل می‌تواند زیربنای الگوهایی مثل صورت‌حساب خودکار و اشتراک میان ماشین‌ها باشد و با مسیرهای تسویه رمزارزی هم متصل شود.

به گفته‌ی گوگل‌کلود، AP2 حول محور رضایت صریح کاربر، هویت قابل‌راستی‌آزمایی سیستم‌ها و امکان بازگشت تراکنش‌ها برای رعایت قوانین طراحی شده است.آزمایش‌های اولیه شامل ادغام اتریوم و ICP از طریق واسط‌های نرم‌افزاری شخص ثالث است که حساب‌های فیات را به انتقال‌های آنچین متصل می‌کنند.

با پیشرفت این آزمایش‌های اولیه، احتمال دارد کیف‌پول‌ها در آینده سیستم‌های خودکار را مانند کاربران واقعی شناسایی کنند. در این حالت، استانداردهایی مثل ERC-8004 اجازه می‌دهد سیاست‌هایی تعریف شود؛ مثلاً محدود کردن سقف هزینه در یک بازه زمانی، ممنوعیت تعامل با طرف‌های خاص یا الزام امضای انسانی برای تراکنش‌های پرحجم.

مدل‌های پیش‌بینی نشان می‌دهند که ارتقا فنی شبکه با تقاضای واقعی شبکه هماهنگ شده است

تحلیل‌های Token Metrics در سپتامبر نشان می‌دهد که تا پایان سه‌ماهه چهارم سال، نماینده‌های هوشمند AI ممکن است ۱۵ تا ۲۰ درصد از حجم معاملات دیفای را انجام دهند. اگر این روند ادامه یابد و با نقشه راه dAI اتریوم تقویت شود، پروتکل‌های یکپارچه با هوش مصنوعی تا پایان ۲۰۲۶ می‌توانند به ارزش کل قفل‌شده (TVL) بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیارد دلار برسند.

همین تحلیل نشان می‌دهد که استفاده از لایه اصلی شبکه هم افزایش خواهد یافت. یعنی مصرف گس برای قراردادهای ثبت هویت دیجیتال و اجرای سیستم‌های هوشمند در هر سه‌ماهه ۲۰۲۶، ۳۰ تا ۴۰ درصد رشد خواهد کرد؛ البته به شرطی که استانداردهایی مثل ERC-8004 به طور گسترده در کیف‌پول‌ها، مدیریت دارایی‌ها و میان‌افزارهای DAO پیاده‌سازی شود.

کاربردهای عملی سیستم‌های خودکار

در عمل این یعنی کارهایی مثل حاکمیت، بازتنظیم خزانه، مدیریت کارمزدها و نقدینگی میان‌زنجیره‌ای می‌تواند توسط سیستم‌های خودکار انجام شود. این سیستم‌ها می‌توانند محدودیت‌های ریسک، سازوکارهای حفاظتی و مدارک قابل راستی‌آزمایی روی بلاکچین را رعایت کنند.

امنیت و کاهش حملات

نتایج امنیتی یکی دیگر از عوامل مهم در روند پذیرش است. تحقیقات دانشگاهی و صنعتی نشان می‌دهند که قراردادهای هوشمند مجهز به هوش مصنوعی و قابلیت تطبیق می‌توانند حملات را کاهش دهند. این سیستم‌ها می‌توانند ناهنجاری‌ها را شناسایی، پارامترها را تنظیم و جریان‌های مشکوک را در زمان نزدیک به واقعی قرنطینه کنند.

مدل‌های اولیه نشان می‌دهند که سیستم‌هایی که کنترل‌های مبتنی بر قواعد را با الگوریتم‌های یادگیری ترکیب می‌کنند، تا ۷۰ درصد در کاهش حملات در مقایسه با سیستم‌هایی که پارامترهای ثابت دارند موفق تر عمل میکنند.

این موفقیت به سیاست‌های به‌روزرسانی شفاف و رفتار قابل‌نظارت آنچین بستگی دارد تا سطوح کنترل غیرشفاف ایجاد نشود. این موضوع با توجه ناظران به قابلیت حسابرسی قراردادهای هوشمند و گزارش‌دهی حوادث امنیتی هم‌راستا است.

چشم‌انداز کلان در حال حرکت از ایده به آزمایش‌های عملی است

در سطح کلان وضعیت از ایده به آزمایش‌های اولیه حرکت کرده است. در ایالات متحده و اروپا، برنامه‌های نظارتی شامل پروژه‌هایی برای بررسی سیستم‌های مالی خودکار، عملکرد شفاف قراردادهای هوشمند خودتنظیم و اطلاع‌رسانی درباره ریسک‌های مدل‌های هوش مصنوعی است.

گزارش سپتامبر شرکت DLA Piper و سایر رصدگرهای حقوقی مسیر روشنی ارائه می‌دهند به طوری که  هویت سیستم‌های خودکار، سیاست‌های استفاده و نحوه برخورد با استثناها باید برای ناظران و طرف‌های معامله قابل فهم باشد. این الزام با تلاش اتریوم در زمینه هویت و اعتبارسنجی سازگار است و با آن تضاد ندارد.

تمرکز اخیر نهادهای اجرایی بر اثربخشی کنترل‌ها است، نه ممنوعیت فناوری‌ها؛ این موضوع مسیر امنی برای فعالیت قانونی سیستم‌های خودکار فراهم می‌کند، به ویژه وقتی استانداردها تکمیل شوند.

استخدام و رشد نیروی انسانی

داده‌های استخدامی نیز نشان می‌دهد وضعیت مثبت است. طبق گزارش Recruitblock، در سال ۲۰۲۵ تعداد مشاغل مرتبط با هوش مصنوعی و بلاکچین نسبت به سال قبل ۲۲ درصد افزایش یافته است. این مشاغل شامل مهندسین پروتکل، متخصصان زیرساخت داده و کارشناسان رمزنگاری کاربردی می‌شوند و وجود چنین نیروی کاری برای عملیاتی شدن چارچوب‌های سیستم‌های خودکار در مقیاس مصرف‌کننده و سازمانی بسیار اهمیت دارد.

نگاه اقتصاد خودکار محدود به یک پلتفرم نیست:

• Avalanche نقدینگی تحت مدیریت AI را از طریق Blackhole DEX فراهم می‌کند.
• اتریوم روی هویت و تسویه تمرکز دارد.
• NEAR و ICP به میزبانی اپلیکیشن‌های آنچین ،محاسبات هوش مصنوعی را با تاخیر کم پردازش می‌کنند
• Render منابع GPU برای آموزش و اجرای مدل‌ها ارائه می‌دهد.

تحلیل‌های Koinly و Token Metrics نشان می‌دهند که این پلتفرم‌ها نقش‌های مکمل دارند، نه جایگزین همدیگر. طبق این دیدگاه، با تبدیل شدن سیستم‌های خودکار به بازیگران پیش‌فرض در پرداخت‌ها، تکمیل تراکنش‌ها و عملیات پروتکل‌ها، تقاضا برای محاسبات غیرمتمرکز هوش مصنوعی و هماهنگی بازارها افزایش می‌یابد.

اگر مدل رشد ICP برای میزبانی بومی AI ادامه پیدا کند، چرخه‌های محاسبات غیرمتمرکز هوش مصنوعی آنچین می‌تواند تا سال ۲۰۲۶ زمان تأخیر را نصف کند. این موضوع تعامل سیستم‌های خودکار را برای اپلیکیشن‌های کاربرمحور مثل مسیریاب‌ها ، پوشش ریسک در زمان واقعی و تسویه تراکنش‌ها در زنجیره تأمین یا اینترنت اشیا را ممکن می‌سازد.

اتریوم (Ethereum)

• عملکرد اصلی: هویت و تسویه نماینده‌های هوشمند، ERC-8004، تیم dAI
• حجم تراکنش یا ارزش کل قفل‌شده (سپتامبر ۲۰۲۵): بیش از ۳۸ میلیارد دلار
• اهداف آینده: لایه اعتماد و هماهنگی برای نماینده‌ها

Bittensor (TAO)

• عملکرد اصلی: بازارهای آموزش و انجام محاسبات هوش مصنوعی به صورت غیرمتمرکز
• حجم تراکنش یا ارزش کل قفل‌شده (سپتامبر ۲۰۲۵): حدود ۱.۴ میلیارد دلار
• اهداف آینده: صرافی باز برای محاسبات هوش مصنوعی

Fetch.ai (FET)

• عملکرد اصلی: نماینده‌های اقتصادی خودکار، زیرساخت dApp
• حجم تراکنش یا ارزش کل قفل‌شده (سپتامبر ۲۰۲۵): حدود ۶۴۰ میلیون دلار
• اهداف آینده: هماهنگی سیستم با سیستم

Render (RNDR)

• عملکرد اصلی:  ارائه توان پردازشی GPU و انجام محاسبات هوش مصنوعی به صورت غیرمتمرکز
• حجم تراکنش یا ارزش کل قفل‌شده (سپتامبر ۲۰۲۵): حدود ۹۸۵ میلیون دلار
• اهداف آینده: ستون فقرات محاسبات برای هوش مصنوعی به صورت آنچین

Internet Computer (ICP)

• عملکرد اصلی: میزبانی اپلیکیشن‌های هوش مصنوعی بومی آنچین
• حجم تراکنش یا ارزش کل قفل‌شده (سپتامبر ۲۰۲۵): بیش از ۸۰۰ میلیون دلار
• اهداف آینده: کاهش تأخیر برای dAppهای نماینده‌ای

Blackhole DEX (Avalanche)

• عملکرد اصلی: AMM و نقدینگی تحت مدیریت  هوش مصنوعی
• حجم تراکنش یا ارزش کل قفل‌شده (سپتامبر ۲۰۲۵): حدود ۱۹۳ میلیون دلار
• اهداف آینده: تراکنش‌های خودکار بدون نیاز به مجوز

سناریوهای احتمالی برای اقتصاد سیستم‌های خودکار

تحلیل‌ها سه سناریوی اصلی را پیش‌بینی می‌کنند:

1. سناریوی پایه: اتریوم به تقویت لایه هویت و اعتماد ادامه می‌دهد و تا سال ۲۰۲۶ حداقل یک‌چهارم dAppهای جدید از اتوماسیون نماینده‌ها استفاده می‌کنند. در این حالت، حاکمیت، مدیریت خزانه، کارمزدها و پرداخت‌ها به سیاست‌های برنامه‌پذیر متصل به اعتبارسنجی‌ها تبدیل می‌شوند.
2. سناریوی صعودی: اقتصاد سیستم کامل‌تر می‌شود و سیستم‌های خودکار مذاکرات دوطرفه و اجرای تراکنش‌ها را در زمینه‌های مصرف‌کننده و سازمانی انجام می‌دهند. در این مسیر، ارزش کل قفل‌شده در دیفای فراتر از ۳۰۰ میلیارد دلار می‌رود و بازارهای API هوش مصنوعی غیرمتمرکز به اندازه‌ای رشد می‌کنند که بتوانند خدمات پایدار و بلندمدت ارائه دهند.
3. سناریوی نزولی: مقررات و نیاز به مجوزدهی نماینده‌ها و تمرکز محاسبات و دسترسی به مدل‌ها باعث محدود شدن مشارکت آزاد می‌شود و نوآوری تنها در دست تیم‌های پرمنبع باقی می‌ماند.

بررسی‌های DLA Piper و پیگیری سیاست‌ها نشان می‌دهد که شفافیت و رعایت کنترل‌ها نقش اصلی را دارند و هدف ممنوع کردن کامل فناوری نیست. با این حال، تمرکز محاسباتی هنوز یکی از محدودیت‌های شناخته‌شده است.

سرمایه‌گذاران و توسعه‌دهندگان دیگر فقط به تبلیغات و داستان‌های جذاب توکن‌ها نگاه نمی‌کنند و بیشتر به شاخص‌های واقعی استفاده و پذیرش توجه دارند

در زمینه استانداردها، ERC-8004 اهمیت زیادی دارد، زیرا کیف‌پول‌ها و شرکت‌های نگهداری دارایی باید بتوانند هویت و مجوزهای سیستم‌های خودکار را بررسی کنند، امکان بازیابی تراکنش‌ها را فراهم کنند و سیاست‌های امنیتی را اجرا کنند تا این سیستم‌ها در محیط کاربری امن عمل کنند.

در بخش پرداخت اگر آزمایش‌های اولیه AP2 در مقیاس رمزارزی اجرا شوند، اولین الگوی تکرارشونده برای اشتراک‌ها، صورتحساب مصرف و اجرای تراکنش‌ها بین بازیگران غیرانسانی فراهم می‌شود. این مسیر باعث می‌شود حساب‌های قابل برنامه‌ریزی و پل‌ها‌یارتباطی، محدودیت‌ها و مجوزهای دقیق را آشکار کنند و کنترل تراکنش‌ها بین سیستم‌های خودکار را ممکن سازند.

در بخش امنیت، شواهد میدانی نشان می‌دهند که مکانیزم‌های کنترل هوشمند باعث کاهش ضرر واقعی می‌شوند. این موضوع امکان حاکمیت خودکار بیشتر و بهینه‌سازی پارامترها در بازارهای پرنوسان را فراهم می‌کند. هر یک از این مسیرها دارای شاخص‌های عمومی قابل پیگیری هستند و نیازی به تکیه صرف بر نمودارهای قیمتی ندارند.

سوال اصلی فراتر از این است که آیا نماینده‌ها تراکنش‌هارا انجام می‌دهند یا نه؛ موضوع این است که بررسی‌های هویت‌ها و اعتماد به آنها کجا رخ می‌دهد.

• اگر هویت‌ها، اعتبارسنجی‌ها و سیاست‌ها روی بلاکچین زندگی کنند، اقتصاد سیستمی به طور پیش‌فرض به دفترکل عمومی متصل می‌شود و دیفای به سیستم عامل فعالیت اقتصادی غیرانسانی تبدیل خواهد شد.
• اگر این بررسی‌ها در پلتفرم‌های بسته باقی بمانند، نقش کریپتو محدود به پل‌ها و مسیرهای پرداخت خواهد شد.

با اجرای برنامه dAI اتریوم، مسیر AP2 برای پرداخت‌های سیستم‌های خودکار و افزایش استخدام توسعه‌دهندگان در حوزه هوش مصنوعی و کریپتو، تمرکز به سمت هماهنگی شفاف و قابل اعتماد روی بلاکچین می‌رود و سیستم‌های خودکار را به عنوان بازیگران اصلی بازار در نظر می‌گیرد.