صنعت استخراج بیتکوین در یکی از دشوارترین دورههای خود قرار گرفته است. کاهش قیمت بیتکوین، افزایش رقابت در شبکه و کاهش درآمد حاصل از کارمزد تراکنشها باعث شده حاشیه سود بسیاری از ماینرها به پایینترین سطوح تاریخی نزدیک شود.
در چنین شرایطی، بسیاری از شرکتهای استخراج بیتکوین تصمیم گرفتهاند بخشی از سرمایه، ظرفیت برق و زیرساختهای خود را به سمت هوش مصنوعی و رایانش با عملکرد بالا (High Performance Computing) منتقل کنند.
این تغییر مسیر تاکنون میلیاردها دلار سرمایه جذب کرده و بیش از ۷۰ میلیارد دلار قرارداد مرتبط با هوش مصنوعی و رایانش پیشرفته توسط ماینرهای عمومی بیتکوین اعلام شده است.
با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند این حرکت ممکن است در نقطهای نامناسب از چرخه بازار انجام شده باشد؛ زیرا اگر قیمت بیتکوین دوباره بازیابی شود و تقاضای هوش مصنوعی کمتر از انتظار رشد کند، برخی ماینرها ممکن است طی یک سال آینده از تصمیم خود پشیمان شوند.
- ماینرهای بیتکوین بیش از ۷۰ میلیارد دلار قرارداد مرتبط با هوش مصنوعی و رایانش پیشرفته اعلام کردهاند.
- کاهش سود استخراج، شرکتها را به سمت استفاده از ظرفیت برق برای مراکز داده هوش مصنوعی سوق داده است.
- هزینه ساخت زیرساختهای AI چندین برابر بیشتر از مراکز استخراج بیتکوین است.
- بازگشت قیمت بیتکوین میتواند باعث شود برخی ماینرها از تغییر مسیر فعلی خود پشیمان شوند.
چرا ماینرهای بیتکوین به سمت هوش مصنوعی حرکت کردهاند؟
اقتصاد استخراج بیتکوین در ماههای اخیر بهشدت تحت فشار قرار گرفته است.
پس از هاوینگ آوریل ۲۰۲۴، پاداش استخراج هر بلاک از ۶.۲۵ بیتکوین به ۳.۱۲۵ بیتکوین کاهش یافت. این اتفاق بهطور مستقیم درآمد ماینرها را کاهش داد.
همزمان، افت قیمت بیتکوین ارزش دلاری پاداشهای استخراج را پایین آورده و افزایش هشریت شبکه نیز رقابت میان استخراجکنندگان را شدیدتر کرده است.
بر اساس دادههای بازار، بیتکوین در سال ۲۰۲۶ در محدوده حدود ۶۴ هزار دلار معامله شده که نسبت به اوج اکتبر خود نزدیک به ۵۰ درصد کاهش داشته است.
درآمد روزانه ماینرها نیز کاهش قابل توجهی داشته است. شرکت VanEck گزارش داده که درآمد روزانه استخراجکنندگان حدود ۴۰ درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته و میانگین آن در یک دوره ۳۰ روزه حدود ۲۸.۵ میلیون دلار بوده است.
جذابیت اقتصادی هوش مصنوعی برای ماینرها
دلیل اصلی این تغییر مسیر، ارزش بالاتر برق و زیرساخت در صنعت هوش مصنوعی است.
ماینرهای بیتکوین معمولاً مالک زمین، اتصال به شبکه برق و مراکز داده هستند؛ داراییهایی که در دوران رشد شدید تقاضا برای هوش مصنوعی به منابع بسیار ارزشمندی تبدیل شدهاند.
به گفته فرد تیل، مدیرعامل MARA Holdings:
«هر واحد برق در کاربردهای هوش مصنوعی درآمد بسیار بیشتری نسبت به استخراج بیتکوین ایجاد میکند.»
البته این به معنای تبدیل مستقیم تجهیزات استخراج بیتکوین به تجهیزات هوش مصنوعی نیست. دستگاههای ASIC که برای استخراج بیتکوین طراحی شدهاند، توانایی انجام پردازشهای مورد نیاز هوش مصنوعی را ندارند.
آنچه ماینرها میتوانند منتقل کنند شامل موارد زیر است:
- ظرفیت برق
- زمین و زیرساخت فیزیکی
- اتصال به شبکه برق
- مراکز داده آماده برای توسعه
این مزیت باعث شده شرکتهای استخراج به جای توسعه ناوگان استخراج بیتکوین، به سمت قراردادهای بلندمدت با شرکتهای فناوری حرکت کنند.
نمونه Core Scientific؛ تغییر مدل کسبوکار ماینرها
یکی از نمونههای مهم این تغییر مسیر، شرکت Core Scientific است.
این شرکت که پیشتر یکی از بزرگترین استخراجکنندگان بیتکوین محسوب میشد، اعلام کرده است دیگر تمرکز اصلی خود را روی افزایش ظرفیت استخراج قرار نمیدهد و قصد دارد از زیرساخت موجود برای رایانش با تراکم بالا استفاده کند.
نتایج مالی این شرکت نشاندهنده تغییر شدید مدل درآمدی آن است:
- درآمد میزبانی و زیرساخت رایانشی (Colocation) از ۱۰.۶ میلیون دلار به ۱۳۶.۷ میلیون دلار افزایش یافته است.
- این بخش حدود ۸۳ درصد درآمد کل شرکت را تشکیل داده است.
- درآمد استخراج مستقیم بیتکوین با کاهش ۶۶ درصدی به ۲۱.۵ میلیون دلار رسیده است.
- حاشیه سود بخش میزبانی ۵۹ درصد بوده، در حالی که استخراج بیتکوین حاشیه سود منفی داشته است.
این اعداد نشان میدهد چرا بسیاری از ماینرها هوش مصنوعی را گزینه جذابتری نسبت به استخراج سنتی میدانند.
خطر بزرگ؛ سرمایهگذاری بیش از حد روی هوش مصنوعی
با وجود جذابیت اقتصادی، این تغییر مسیر بدون ریسک نیست.
بر اساس برآورد CoinShares، هزینه زیرساخت استخراج بیتکوین حدود ۷۰۰ هزار تا ۱ میلیون دلار به ازای هر مگاوات است؛ در حالی که ساخت زیرساختهای هوش مصنوعی میتواند بین ۸ تا ۱۵ میلیون دلار به ازای هر مگاوات هزینه داشته باشد.
به این معنا که ورود ماینرها به بازار هوش مصنوعی نیازمند سرمایهگذاری بسیار سنگینتر و تعهدات بلندمدتتر است.
همزمان، شرکتهای بزرگ فناوری نیز در یکی از بزرگترین دورههای سرمایهگذاری زیرساختی تاریخ قرار دارند. بانک تسویه بینالمللی (BIS) برآورد کرده است که پنج شرکت بزرگ ارائهدهنده خدمات ابری ممکن است طی سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ بیش از ۱ تریلیون دلار برای زیرساخت هوش مصنوعی هزینه کنند.
اما اگر درآمدهای واقعی هوش مصنوعی کمتر از انتظار رشد کند، ممکن است عرضه ظرفیت رایانشی از تقاضای واقعی پیشی بگیرد و سودآوری این پروژهها کاهش یابد.
آیا ماینرها زمان مناسبی را انتخاب کردهاند؟
آندره دراگوش، رئیس تحقیقات Bitwise Europe، معتقد است مشکل اصلی ماینرها احتمالاً زمانبندی این تغییر مسیر است.
از یک طرف، انتظار برای رشد تقاضای هوش مصنوعی ممکن است بیش از پیشبینیها طول بکشد.
از طرف دیگر، بیتکوین ممکن است به پایان دوره نزولی خود نزدیک شده باشد و با بازگشت قیمت، اقتصاد استخراج دوباره جذابتر شود.
در چنین شرایطی، برخی شرکتها ممکن است میلیاردها دلار سرمایه و ظرفیت برق را به پروژههای هوش مصنوعی اختصاص داده باشند، درست زمانی که استخراج بیتکوین دوباره سودآور میشود.
“
«تغییر مسیر ماینرهای بیتکوین به سمت هوش مصنوعی را باید واکنشی منطقی به بحران سودآوری فعلی استخراج دانست؛ اما این تصمیم یک شرطبندی بزرگ روی آینده تقاضای رایانش است. اگر رشد هوش مصنوعی ادامه پیدا کند، ماینرها میتوانند از زیرساختهای انرژی خود درآمدی بسیار بالاتر از استخراج سنتی کسب کنند. اما اگر بازار AI وارد دوره تعدیل شود و همزمان بیتکوین بازیابی شود، برخی شرکتها ممکن است با زیرساختهای پرهزینهای مواجه شوند که امکان بازگشت سریع به استخراج را ندارند. برای سرمایهگذاران حرفهای، کلید اصلی آینده این صنعت در تعادل میان سه عامل قرار دارد: قیمت بیتکوین، رشد واقعی تقاضای هوش مصنوعی و هزینه سرمایهگذاری زیرساختی.»
بابک شیری
