بازار ارزهای دیجیتال بار دیگر با نگرانی درباره امنیت داراییها در صرافیهای متمرکز روبهرو شده است. اعلام تعطیلی ناگهانی صرافی بیتمارت (BitMart) و گزارش برخی کاربران درباره تأخیر در برداشت داراییها، باعث افزایش نگرانیها درباره سلامت عملیاتی این پلتفرم و یادآوری بحرانهای سال ۲۰۲۲ شده است.
بیتمارت که نزدیک به ۹ سال در بازار فعالیت داشت، اعلام کرده است فرآیند توقف فعالیت خود را آغاز میکند. این تصمیم در شرایطی گرفته شده که تنها چند هفته پیش، این صرافی همچنان از برنامههای توسعهای و رشد کسبوکار خود خبر میداد.
- بیتمارت معاملات خود را از آگوست ۲۰۲۶ متوقف و در ژانویه ۲۰۲۷ بهطور کامل تعطیل میکند.
- برخی کاربران و پروژهها از تأخیر در برداشت داراییها خبر دادهاند.
- دادههای آنچین نشان میدهد بخشی از نقدینگی کیف پولهای مرتبط با بیتمارت کاهش یافته است.
- نگرانیها درباره برداشت، یادآور بحران صرافیهای بزرگ در سال ۲۰۲۲ مانند FTX و Celsius است.
- بیتمارت اعلام کرده برداشتها ممکن است تحت بررسیهای امنیتی و تطبیق قوانین قرار بگیرند.
پایان فعالیت بیتمارت؛ یک خروج غیرمنتظره از بازار
بیتمارت اعلام کرده است که از تاریخ ۲۶ جولای ۲۰۲۶ پذیرش کاربران جدید، واریز وجه و ثبت سفارشهای جدید را متوقف کرده است.
بر اساس برنامه اعلامشده:
- خدمات معاملاتی اسپات، معاملات آتی و سایر فعالیتهای معاملاتی در تاریخ ۲۶ آگوست ۲۰۲۶ متوقف خواهد شد.
- این پلتفرم بهصورت رسمی در تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۲۷ به فعالیت خود پایان میدهد.
این تصمیم پس از مجموعهای از تغییرات داخلی در خدمات بیتمارت اعلام شد. این صرافی پیشتر سرویس Spot Margin و ربات بازارساز خودکار (Automated Market Making Bot) را متوقف کرده بود و دلیل آن را افزایش امنیت، بهبود تجربه کاربران و افزایش پایداری پلتفرم عنوان کرده بود.با این حال، تعطیلی بیتمارت برای بسیاری از فعالان بازار غیرمنتظره بود؛ زیرا این شرکت در ماههای گذشته نشانههایی از توسعه ارائه کرده بود.
در ماه ژوئن، بیتمارت موفق به دریافت مجوز خدمات مالی استرالیا شد و بخش مدیریت دارایی این شرکت نیز اعلام کرده بود داراییهای تحت مدیریت آن در نیمه نخست سال رشد قابل توجهی داشته است.
بیتمارت دلیل اصلی تعطیلی را بررسی شرایط عملیاتی، وضعیت بازار و تغییر جهت استراتژیک آینده اعلام کرده، اما هیچ رویداد مشخص مالی، نظارتی یا امنیتی را عامل این تصمیم معرفی نکرده است.
نگرانی کاربران؛ آیا داراییها قابل برداشت هستند؟
مهمترین نگرانی پس از اعلام تعطیلی، سرعت دسترسی کاربران به داراییهایشان بوده است.
بررسیهای آنچین نشان میدهد پیش از اعلام رسمی تعطیلی، بخشی از موجودی کیف پولهای مرتبط با بیتمارت جابهجا شده است.
عکس بالا نمایی از پرتفوی بیت مارت است. بر اساس دادههای پلتفرم تحلیل بلاکچین Nansen، مقدار قابل توجهی از اتریوم و استیبلکوینهای موجود در کیف پولهای رصدشده این صرافی منتقل شده و موجودی باقیمانده بیشتر شامل توکنهای کمنقدشونده بوده است.
البته این دادهها بهتنهایی نشان نمیدهد که بیتمارت توانایی پرداخت دارایی کاربران را ندارد؛ اما تغییر ترکیب ذخایر باعث افزایش حساسیت کاربران شده است، زیرا همزمان با این انتقالها، صرافی از کاربران خواسته است داراییهای خود را خارج کنند.
عکس بالا میز نمایی از انتقالات در بیتمارت است. بررسیهای دیگر نیز نشاندهنده برداشتهای محدود پس از اعلام تعطیلی بوده است.
طبق دادههای Lookonchain، در ۲۴ ساعت پس از اعلام خبر، تنها حدود ۵۸ کیف پول نزدیک به ۸۰۵ هزار دلار برداشت کردهاند. همچنین این پلتفرم اعلام کرده در یک بازه ۸ ساعته هیچ برداشت ثبتشدهای از کیف پولهای شناساییشده بیتمارت مشاهده نشده است.
پلتفرم Onchain Lens نیز اعلام کرده در یک بازه ۲۴ ساعته، برداشت قابل توجهی از بیتکوین، استیبلکوینها یا آلتکوینها از سوی کاربران مشاهده نشده است.
اعتراض پروژهها به تأخیر برداشتها
نگرانیها تنها به کاربران عادی محدود نشده است. برخی پروژههای فعال در بازار کریپتو نیز اعلام کردهاند که برای دریافت داراییهای خود با مشکل مواجه شدهاند.
پروژه Paxi Network از بیتمارت خواسته است داراییهایی را که متعلق به کاربران و بازارسازان این پروژه است آزاد کند و اعلام کرده تأخیر در انتقال وجوه باعث ایجاد خسارت مالی شده است.
این پروژه اعلام کرده:
«این داراییها متعلق به بیتمارت نیستند و باید به صاحبان اصلی بازگردانده شوند.»
با این حال، این پروژه میزان دقیق داراییهای مسدودشده یا تعداد کاربران آسیبدیده را اعلام نکرده و بیتمارت نیز تاکنون پاسخ رسمی به این ادعاها نداده است.
سابقه نگرانی درباره برداشتها در بیتمارت
مشکلات اخیر در حالی رخ میدهد که بیتمارت پیش از این نیز با پرسشهایی درباره دسترسی کاربران به داراییهایشان مواجه شده بود.
در ماه می، این صرافی اعلام کرده بود برخی حسابها به دلیل سیستم کنترل ریسک محدود شدهاند.
بیتمارت توضیح داده بود که ۲۳۹ حساب مرتبط با یک تلاش سازمانیافته برای سوءاستفاده از مشوقهای معاملاتی شناسایی شدهاند و کاربران عادی تحت تأثیر قرار نگرفتهاند.
همچنین این صرافی اعلام کرده بود قصد دارد گزارش اثبات ذخایر (Proof of Reserves) خود را منتشر کند تا نگرانیها درباره شفافیت داراییها کاهش یابد.
اکنون بازگشت دوباره نگرانیهای برداشت، باعث شده آن اتفاقات گذشته نیز دوباره مورد توجه قرار گیرد.
چرا بیتمارت یادآور بحران ۲۰۲۲ است؟
سال ۲۰۲۲ یکی از بحرانیترین دورهها برای صرافیهای متمرکز ارز دیجیتال بود. در آن سال، توقف برداشتها در چندین پلتفرم به نخستین نشانه فروپاشی مالی آنها تبدیل شد.
نمونههای مهم:
- Celsius: در ژوئن ۲۰۲۲ برداشتها را متوقف کرد و یک ماه بعد درخواست ورشکستگی داد.
- Voyager Digital: در جولای همان سال معاملات و برداشتها را متوقف کرد و وارد فرآیند ورشکستگی شد.
- FTX: در نوامبر ۲۰۲۲ برداشت کاربران را متوقف کرد و سقوط این صرافی بزرگ باعث ایجاد موجی از بحران در کل بازار شد.
پس از این اتفاقات، موضوع «توانایی برداشت فوری داراییها» به یکی از مهمترین معیارهای اعتماد کاربران به صرافیها تبدیل شد.
بحران FTX نشان داد که حتی صرافیهای بزرگ نیز در صورت کاهش اعتماد کاربران میتوانند با موج گسترده خروج سرمایه مواجه شوند.
نقش اثبات ذخایر در افزایش اعتماد
پس از بحرانهای سال ۲۰۲۲، بسیاری از صرافیها تلاش کردند با انتشار گزارشهای اثبات ذخایر، نشان دهند داراییهای کاربران پشتوانه واقعی دارند.
هدف این گزارشها این است که کاربران بتوانند بررسی کنند آیا صرافی واقعاً دارایی کافی برای پوشش موجودی مشتریان در اختیار دارد یا خیر.
بیتمارت نیز پیشتر اعلام کرده بود در حال آمادهسازی چنین گزارشی است؛ اما هنوز مشخص نیست این گزارش چه زمانی منتشر خواهد شد.
“
«تعطیلی بیتمارت بار دیگر یکی از مهمترین ریسکهای بازار ارزهای دیجیتال را یادآوری میکند: وابستگی کاربران به پلتفرمهای متمرکز برای نگهداری داراییها. اگرچه تاکنون شواهد قطعی از بحران نقدینگی بیتمارت وجود ندارد، اما کاهش سرعت برداشتها و ابهام درباره وضعیت ذخایر میتواند اعتماد بازار را تحت فشار قرار دهد. تجربه سقوط FTX، Celsius و Voyager نشان داد که در صنعت کریپتو، دسترسی سریع به داراییها مهمترین معیار سلامت یک صرافی است. این اتفاق اهمیت سه عامل را دوباره برجسته میکند: شفافیت ذخایر، مدیریت ریسک طرف مقابل و استفاده محتاطانه از صرافیهای متمرکز.»
بابک شیری
