افزایش نرخ بهره معمولاً یکی از مهمترین موانع پیش روی بازار سهام محسوب میشود. بالا رفتن هزینه تأمین مالی، کاهش ارزش فعلی جریانهای نقدی آینده و افزایش جذابیت داراییهای کمریسک میتواند فشار قابل توجهی بر ارزشگذاری شرکتها وارد کند. با این حال، اثر نرخ بهره بالا بر همه کسبوکارها یکسان نیست و برخی شرکتها به دلیل ساختار درآمدی خود میتوانند در چنین محیطی عملکرد مقاومتری داشته باشند.
- نرخ بهره هدف فدرال رزرو پس از افزایش اخیر به محدوده ۳.۷۵ تا ۴ درصد رسیده است.
- ویزا از افزایش حجم تراکنشها و رشد هزینههای مصرفکنندگان منتفع میشود.
- درآمد خالص ویزا در سهماهه سوم مالی ۲۰۲۶ حدود ۱۴ درصد افزایش یافت.
- درآمد بهرهای خالص ولز فارگو در نیمه اول سال روند صعودی داشت و بانک برای کل سال حدود ۵۰ میلیارد دلار را هدفگذاری کرده است.
در شرایطی که بازار احتمال تداوم سیاست پولی انقباضی در آمریکا را بررسی میکند، ویزا و ولز فارگو در میان شرکتهایی قرار میگیرند که مدل کسبوکار آنها میتواند بخشی از آثار منفی نرخهای بهره بالا را جذب کند. البته مقاومت یک شرکت در برابر نرخ بهره بالا به معنای مصون بودن آن از رکود یا سایر ریسکهای اقتصادی نیست.
چرا نرخ بهره بالا برای سهام مهم است؟
افزایش نرخ بهره معمولاً از چند مسیر بر بازار سهام اثر میگذارد. نخست، هزینه استقراض شرکتها و خانوارها افزایش پیدا میکند و این مسئله میتواند سرمایهگذاری و مصرف را کاهش دهد. دوم، بازده اوراق دولتی بالاتر میرود و بخشی از سرمایه ممکن است از بازار سهام به سمت داراییهای با درآمد ثابت حرکت کند.
از سوی دیگر، نرخ بهره بالاتر معمولاً ارزش فعلی سودهای آینده شرکتها را کاهش میدهد؛ موضوعی که بهخصوص برای شرکتهایی که بخش عمده ارزش آنها بر رشد سودآوری در سالهای آینده استوار است، اهمیت دارد.
اما این رابطه برای تمام صنایع یکسان نیست. برخی شرکتها از ساختار درآمدی برخوردارند که میتواند در محیط تورمی یا نرخ بهره بالا همچنان جریان درآمد قابل توجهی ایجاد کند. ویزا و ولز فارگو از دو مسیر متفاوت در این دسته قرار میگیرند.
ویزا؛ درآمدی که با حجم مصرف حرکت میکند
ویزا یکی از بزرگترین شبکههای پرداخت جهان است، اما نکته مهم درباره مدل کسبوکار آن این است که شرکت مستقیماً اعتبار مورد استفاده مشتریان را تأمین نمیکند. ویزا عمدتاً زیرساختی را فراهم میکند که تراکنش میان بانکها، فروشندگان و دارندگان کارت از طریق آن انجام شود و در مقابل، از حجم فعالیت شبکه خود درآمد کسب کند. بنابراین هرچه ارزش و تعداد تراکنشها افزایش پیدا کند، ظرفیت درآمدزایی شرکت نیز بیشتر میشود.
این ویژگی در شرایطی که تورم همچنان بالا باشد اهمیت پیدا میکند. اگر قیمت کالاها و خدمات افزایش یابد، ارزش ریالی تراکنشهای انجامشده نیز میتواند افزایش پیدا کند. در نتیجه، حتی بدون رشد شدید حجم واقعی مصرف، افزایش قیمتها میتواند به رشد مبلغ تراکنشهای عبوری از شبکه و درآمد کارمزدی ویزا کمک کند.
البته این رابطه بدون ریسک نیست. اگر نرخ بهره بالا در نهایت به کاهش شدید مصرف یا ورود اقتصاد آمریکا به رکود منجر شود، تعداد و ارزش تراکنشها نیز میتواند تحت فشار قرار گیرد.
با این حال، عملکرد اخیر ویزا همچنان رشد قابل توجهی را نشان میدهد. در سهماهه سوم سال مالی ۲۰۲۶ که در پایان ژوئن به پایان رسید، حجم پرداختها و تعداد تراکنشهای پردازششده هر دو حدود ۱۰ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافتند و درآمد خالص شرکت ۱۴ درصد رشد کرد.
مدیریت شرکت نیز انتظار دارد رشد درآمد خالص در محدوده دو رقمی پایین باقی بماند و ثبات نسبی هزینههای مصرفکنندگان را یکی از عوامل اصلی این پیشبینی عنوان کرده است.
ولز فارگو؛ نرخ بهره از زاویه بانکها
رابطه بانکها با نرخ بهره پیچیدهتر است. در نگاه نخست ممکن است تصور شود افزایش نرخ بهره برای بانکها همیشه منفی است، اما بانکها در شرایط خاص میتوانند از نرخهای بالاتر نیز منتفع شوند. مهمترین کانال در این زمینه درآمد بهرهای خالص است؛ یعنی تفاوت میان بهرهای که بانک از وامها و سرمایهگذاریهای خود دریافت میکند و هزینهای که برای سپردهها و سایر منابع تأمین مالی میپردازد.
وقتی نرخ بهره افزایش مییابد و منحنی بازده نیز شیب مناسبی داشته باشد، بانکها میتوانند با دریافت نرخهای بالاتر از تسهیلات و داراییهای خود، درآمد بیشتری ایجاد کنند.
البته افزایش نرخ بهره هزینه جذب سپرده را نیز بالا میبرد و در صورت افزایش فشار اقتصادی بر خانوارها و شرکتها، احتمال افزایش مطالبات معوق و زیان اعتباری نیز وجود دارد. به همین دلیل، تأثیر نرخ بهره بر بانکها همواره به شرایط منحنی بازده، کیفیت اعتبارات و رفتار سپردهگذاران بستگی دارد. در مورد ولز فارگو، درآمد بهرهای خالص در سال گذشته افزایش داشته و در سهماهه دوم بیش از ۵۴ درصد درآمد کل بانک را تشکیل داده است.
مدیریت بانک نیز پیشبینی خود برای درآمد بهرهای خالص سال ۲۰۲۶ را در حدود ۵۰ میلیارد دلار حفظ کرده است؛ رقمی که نسبت به حدود ۴۷.۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ افزایش نشان میدهد. از طرف دیگر، کیفیت اعتبارات نیز در حال حاضر فشار شدیدی ایجاد نکرده است و داراییهای غیرجاری بانک طی سال گذشته روند نزولی داشتهاند.
“
«نکته مهم در بررسی این دو سهم، تفکیک «تحمل نرخ بهره بالا» از «سود بردن از نرخ بهره بالا» است. ویزا اساساً از تورم اسمی و گردش مالی اقتصاد بهره میگیرد، اما این مزیت تا زمانی معتبر است که قدرت خرید و فعالیت مصرفکننده حفظ شود؛ در مقابل، ولز فارگو رابطه مستقیمتری با چرخه نرخ بهره دارد، اما همین وابستگی آن را در برابر فشرده شدن حاشیه بهره و افزایش ریسک اعتباری حساستر میکند. بنابراین در سناریوی تداوم نرخهای بالا، متغیر تعیینکننده فقط سطح نرخ بهره نیست؛ بلکه باید همزمان مسیر مصرف، تورم، منحنی بازده و کیفیت ترازنامه بانکی را زیر نظر گرفت. این تفاوت، تصویر دقیقتری از نحوه عملکرد این دو کسبوکار در یک دوره پولی انقباضی ارائه میدهد.»
بابک شیری
نقطه حساس؛ نرخ بهره بالا تا کجا؟
برای هر دو شرکت، سناریوی نرخ بهره بالا تنها زمانی میتواند نسبتاً قابل تحمل باشد که اقتصاد همچنان فعالیت مناسبی داشته باشد. برای ویزا، این مسئله به معنای ادامه مصرف و گردش پول در اقتصاد است. برای ولز فارگو نیز علاوه بر سطح نرخ بهره، شکل منحنی بازده و کیفیت اعتبارات اهمیت زیادی دارد.
در صورتی که افزایش نرخ بهره باعث کاهش شدید فعالیت اقتصادی شود، مزیتهای فعلی هر دو مدل کسبوکار میتواند تضعیف شود. برای ویزا، کاهش مصرف به معنای افت حجم تراکنشهاست و برای ولز فارگو، رکود میتواند هزینه اعتبارات و فشار بر مشتریان بدهکار را افزایش دهد.
بنابراین مسئله اصلی صرفاً «بالا بودن نرخ بهره» نیست؛ بلکه ترکیب نرخ بهره، تورم، رشد اقتصادی و کیفیت اعتبارات است که تعیین میکند این محیط پولی در نهایت برای هر شرکت چه اثری خواهد داشت.
جمعبندی
ویزا و ولز فارگو دو نمونه از شرکتهایی هستند که ساختار درآمدی آنها میتواند در محیط نرخ بهره بالا همچنان ظرفیت ایجاد درآمد داشته باشد. ویزا از مسیر افزایش ارزش تراکنشها و تداوم مصرف منتفع میشود، در حالی که ولز فارگو از طریق درآمد بهرهای خالص میتواند بخشی از اثر نرخهای بالاتر را به درآمد تبدیل کند.
با این حال، هیچکدام از این دو شرکت در برابر پیامدهای یک رکود عمیق یا تغییر شدید شرایط مالی مصون نیستند. برای ویزا، سلامت مصرفکننده اهمیت محوری دارد و برای ولز فارگو، علاوه بر نرخ بهره، هزینه سپردهها، منحنی بازده و کیفیت اعتبارات باید بهدقت دنبال شود.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
