موج عظیم سرمایهگذاری در هوش مصنوعی که طی دو سال اخیر ارزش سهام شرکتهای فناوری را به سطوح تاریخی رسانده، اکنون با یک چالش جدید روبهرو شده است: افزایش نگرانیها درباره بدهی و توان بازپرداخت شرکتهایی که صدها میلیارد دلار برای توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی هزینه میکنند.
سرمایهگذاران بازار بدهی بهطور فزایندهای درباره افزایش هزینه تأمین مالی شرکتهای بزرگ فناوری، ساخت دیتاسنترهای عظیم، خرید تراشههای پیشرفته و توسعه مدلهای هوش مصنوعی نگران شدهاند.
نشانه اصلی این نگرانی، افزایش شدید قیمت سوآپ نکول اعتباری (Credit Default Swap یا CDS) برای برخی از بزرگترین شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی است؛ ابزاری که سرمایهگذاران از آن برای محافظت در برابر ریسک نکول بدهی یا حتی شرطبندی علیه اعتبار یک شرکت استفاده میکنند.
- هزینه بیمه بدهی شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی به بالاترین سطوح تاریخی رسیده است.
- سرمایهگذاران نسبت به تأمین مالی صدها میلیارد دلاری دیتاسنترها و زیرساختهای AI محتاطتر شدهاند.
- اوراکل بیشترین افزایش ریسک اعتباری را تجربه کرده و CDS پنجساله آن به ۲۱۵ واحد پایه رسیده است.
- انویدیا، آلفابت و متا نیز شاهد افزایش هزینه محافظت در برابر ریسک بدهی بودهاند.
- نگرانی اصلی بازار این است که آیا درآمدهای هوش مصنوعی میتواند هزینههای عظیم سرمایهای را جبران کند یا خیر.
آیا تب هوش مصنوعی باعث افزایش ریسک بدهی شده است؟
بر اساس دادههای بازار، هزینه بیمه بدهی شرکتهایی مانند اوراکل، اسپیسایکس، آلفابت، آمازون، متا، برودکام و انویدیا در روزهای اخیر به بالاترین سطوح خود رسیده است.
این افزایش نشان میدهد سرمایهگذاران دیگر تنها به رشد درآمد و سودآوری شرکتهای فناوری نگاه نمیکنند، بلکه درباره حجم عظیم سرمایهگذاریهایی که هنوز بازده مالی مشخصی ایجاد نکردهاند نیز نگرانی دارند.
شرکتهای موسوم به ابرشرکتهای فناوری (Hyperscalers) در حال صرف صدها میلیارد دلار برای ساخت دیتاسنترهای نسل جدید، خرید پردازندههای هوش مصنوعی و توسعه زیرساختهای محاسباتی هستند؛ اما بازگشت این سرمایهگذاریها هنوز برای بسیاری از تحلیلگران نامشخص است.
جان آیلورد، مدیر سرمایهگذاری شرکت Sona Asset Management، معتقد است بازارهای اعتباری معمولاً با عدم قطعیت سازگار نیستند و سرعت و هزینه غیرقابل پیشبینی تأمین مالی هوش مصنوعی باعث افزایش نگرانی سرمایهگذاران شده است.
اوراکل؛ مرکز اصلی نگرانیهای بازار بدهی
در میان شرکتهای فناوری، بیشترین فشار روی اوراکل مشاهده شده است.
CDS پنجساله اوراکل در روز دوشنبه به ۲۱۵ واحد پایه رسید، در حالی که ابتدای سال حدود ۱۴۴ واحد پایه بود.
به زبان ساده، سرمایهگذاران اکنون برای بیمه کردن ۱۰ میلیون دلار بدهی اوراکل در برابر نکول، سالانه حدود ۲۱۵ هزار دلار پرداخت میکنند.
این افزایش پس از آن رخ داد که اوراکل اعلام کرد قصد دارد طی سال آینده حدود ۷۰ میلیارد دلار برای توسعه زیرساخت دیتاسنترهای خود سرمایهگذاری کند.
پس از اعلام این برنامه، مؤسسه رتبهبندی S&P Global Ratings رتبه اعتباری اوراکل را به BBB- کاهش داد؛ یعنی تنها یک پله بالاتر از محدوده اوراق قرضه پرریسک (Junk).
نگرانی اصلی این است که آیا این حجم از سرمایهگذاری میتواند در آینده جریان نقدی مثبت ایجاد کند یا شرکتها برای مدت طولانی مجبور به افزایش بدهی خواهند بود.
فشار بدهی به انویدیا و دیگر غولهای AI رسید
نگرانی بازار فقط محدود به اوراکل نیست.
هزینه CDS پنجساله انویدیا نیز به رکورد جدید ۷۹ واحد پایه رسیده است.
این موضوع در شرایطی اتفاق افتاده که انویدیا به یکی از مهمترین بازیگران زیرساخت هوش مصنوعی تبدیل شده و تقاضا برای تراشههای پیشرفته این شرکت همچنان بسیار بالاست.
همچنین گزارشهایی منتشر شده که انویدیا در حال بررسی ارائه ضمانت مالی گسترده برای کمک به تأمین مالی پروژه دیتاسنتر ۱۰ گیگاواتی OpenAI در ایالت اوهایو است؛ پروژهای که ارزش آن ممکن است به حدود ۲۵۰ میلیارد دلار برسد.
هرچند جزئیات این طرح هنوز نهایی نشده، اما چنین برنامههایی نشان میدهد مقیاس سرمایهگذاری در زیرساخت هوش مصنوعی به سطوح بیسابقهای رسیده است.
آلفابت و متا نیز زیر ذرهبین سرمایهگذاران
ریسک اعتباری به سایر شرکتهای بزرگ فناوری نیز سرایت کرده است.
CDS شرکت آلفابت که معاملات آن از اواخر سال گذشته آغاز شده، به رکورد جدید ۶۷ واحد پایه رسیده است.
این اتفاق پس از آن رخ داد که جریان نقدی آزاد آلفابت در سهماهه دوم برای نخستین بار از زمان ورود به بورس منفی شد.
در مورد متا نیز هزینه استقراض برای تأمین مالی دیتاسنتر ۱۲ میلیارد دلاری در تگزاس افزایش یافته و به سطوحی نزدیک به اوراق قرضه با رتبه اعتباری بسیار پایینتر رسیده است.
چرا سرمایهگذاران نگران شدهاند؟
اگرچه احتمال نکول واقعی شرکتهای بزرگ فناوری همچنان پایین ارزیابی میشود، اما افزایش CDS نشاندهنده تغییر رفتار سرمایهگذاران است.
بسیاری از سرمایهگذاران از CDS نه فقط برای شرطبندی روی ورشکستگی، بلکه برای محافظت در برابر کاهش رتبه اعتباری، نوسان بازار و افزایش هزینه تأمین مالی استفاده میکنند.
جورج کاترومبون، مدیر بخش درآمد ثابت DWS Group، معتقد است پس از مشاهده رشد شدید هزینههای سرمایهای شرکتها، استفاده از ابزارهای پوشش ریسک منطقیتر شده است.
او تأکید میکند که حجم بزرگی از بدهی منتشر شده، در حالی که هنوز درآمدهای مستقیم حاصل از سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی بهطور کامل مشخص نشده است.
“
«افزایش CDS شرکتهایی مانند اوراکل، انویدیا و آلفابت به معنای بحران فوری بدهی در بخش فناوری نیست، اما یک هشدار مهم برای بازار محسوب میشود. سرمایهگذاران اکنون به جای تمرکز صرف بر رشد سود، میزان سرمایهگذاری، بدهی و جریان نقدی شرکتهای هوش مصنوعی را نیز بررسی میکنند. چرخه بعدی بازار فناوری احتمالاً نه فقط بر اساس قدرت مدلهای هوش مصنوعی، بلکه بر اساس توانایی شرکتها برای تبدیل این فناوری به جریان نقدی واقعی تعیین خواهد شد.»
بابک شیری
