یک منبع ارشد ایرانی و دو مقام منطقهای روز چهارشنبه به رویترز گفتند که توافق پیشنهادی میان ایران و عمان، کنترل کشتیهایی را که از طریق تنگه هرمز وارد خلیج فارس میشوند، به تهران واگذار خواهد کرد؛ اقدامی که یکی از بزرگترین امتیازهایی است که تاکنون به ایران داده شده است.
با وجود این گام آشکار در جهت پذیرش برخی خواستههای ایران، منابع مذکور ادعاهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر قریبالوقوع بودن توافق برای بازگشایی تنگه هرمز را رد کردند و گفتند هنوز جزئیات مهمی باید نهایی شود.
یکی از منابع منطقهای به رویترز گفت: امتیاز مربوط به نوعی کنترل بر تنگه هرمز، پیشتر داده شده است.
منبع منطقهای دیگر گفت هنوز درباره نحوه تعریف واژه «کنترل» جزئیاتی باقی مانده است. کشورهای حوزه خلیج فارس اصرار دارند که نظارت بر بازرسی کشتیها توسط کشورهای منطقه انجام شود و هرگونه پرداخت هزینه یا عوارض نیز داوطلبانه باشد.
منبع ارشد ایرانی گفت متن توافقی که هماکنون روی میز قرار دارد، پیشبینی میکند ایران کنترل کشتیهایی را که از طریق تنگه هرمز به سمت خلیج فارس حرکت میکنند، در اختیار داشته باشد. به گفته او، یکی از اصلیترین اختلافات باقیمانده، تعیین نقش ایران در قبال کشتیهایی است که در مسیر مخالف از تنگه عبور میکنند.
واشنگتن تاکنون واکنشی فوری به افشاگریها درباره این توافق پیشنهادی نشان نداده است.
مقامهای آمریکایی بارها تأکید کردهاند که هرگز توافقی را نخواهند پذیرفت که به ایران اجازه دهد کنترل دسترسی به مهمترین مسیر تجاری جهان برای انتقال انرژی را در اختیار بگیرد. با این حال، ترامپ و مقامهای ارشد دولت او در روزهای اخیر گفتهاند توافقی برای پایان دادن به جنگی که او در ماه فوریه آغاز کرده، نزدیک است؛ جنگی که طبق نظرسنجیها، اکثریت رأیدهندگان آمریکایی با آن مخالف هستند.
افزایش قیمت نفت پس از حمله در دریای سرخ
قیمت نفت روز چهارشنبه پس از آن اندکی افزایش یافت که جنبش حوثیهای یمن، متحد ایران، اعلام کرد یک نفتکش با پرچم عربستان سعودی را در دریای سرخ هدف قرار داده است. این حمله، تازهترین مورد از حملات به کشتیرانی منطقه خاورمیانه است که موجب اختلال در عرضه جهانی انرژی شده است.
✔️ بیشتر بخوانید: پیشنویس توافق درباره تنگه هرمز در انتظار تأیید نهایی است
با این حال، قیمت جهانی نفت همچنان نزدیک به پایینترین سطح خود از اوایل ژوئیه قرار دارد؛ چرا که پس از آنکه ترامپ اعلام کرد حملات جدید علیه ایران را متوقف کرده و از مذاکراتی خبر داد که به گفته او میتواند به درگیری پایان دهد، قیمتها طی دو روز گذشته بهشدت سقوط کردهاند.
اگرچه مذاکرات مستقیمی میان تهران و واشنگتن وجود ندارد، ایران در حال مذاکره با عمان است؛ کشوری که کنترل ساحل مقابل تنگه هرمز را در اختیار دارد. ایران هفته گذشته پیشنهاد قبلی عمان را رد کرده بود، چرا که معتقد بود در آن نقش و اختیار کافی برای تهران در نظر گرفته نشده است.
ترامپ: مذاکرات بهخوبی پیش میرود
ترامپ شب گذشته در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز گفت مذاکرات «بهخوبی پیش میرود» و روز سهشنبه مذاکراتی «تمامروزه» برگزار شده است.
او افزود: تنگه هرمز خیلی زود باز خواهد شد. اگر آنها دوباره عقبنشینی کنند، ضربه بسیار سختی خواهند خورد.
ترامپ در آخر هفته گذشته نیز مذاکرات را دلیل تصمیم خود برای لغو برنامههای مربوط به «حملات گسترده» علیه ایران اعلام کرد؛ الگویی که او در طول جنگ بارها تکرار کرده است.
منبع ارشد ایرانی احتمال دستیابی سریع به توافق را کماهمیت دانست و اشاره کرد که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در تعطیلات به سر میبرد.
این مقام ایرانی گفت: مذاکرات ادامه دارد، اما هنوز زود است بگوییم توافق با عمان نهایی شده است.
✔️ بیشتر بخوانید: روایت آکسیوس از بازگشایی تنگه هرمز؛ در ۶۰ روز آینده تهران و واشنگتن چه میکنند؟
یک منبع ایرانی دیگر نیز گفت: جزئیات تعیینکننده هستند. یک توییت از سوی ترامپ میتواند باعث فروپاشی کل روند شود.
تغییر موازنه قدرت منطقهای به سود تهران؟
توافقی که هرگونه کنترل بر دسترسی به تنگه هرمز را به ایران بدهد، به این معنا خواهد بود که جنگی که آمریکا و اسرائیل آغاز کردند، به تغییر بزرگی در توازن قدرت منطقهای به نفع تهران منجر شده است.
پیش از آغاز جنگ، تنگه هرمز بدون دریافت هیچ هزینهای و برای عبور آزادانه همه کشتیها باز بود.
با این حال، ترامپ که در ابتدا گفته بود عملیات موسوم به «خشم حماسی» (Operation Epic Fury) با «تسلیم بیقیدوشرط» ایران پایان خواهد یافت و حتی او درباره انتخاب رهبر این کشور تصمیم خواهد گرفت، اکنون تحت فشار قرار گرفته است تا راهی برای خروج از جنگی پیدا کند که رأیدهندگان آمریکایی با نسبت دو به یک با آن مخالف هستند.
اختلاف بر سر هزینه عبور کشتیها از تنگه هرمز
بر اساس گفته مقام ارشد ایرانی، تهران به دنبال دریافت هزینهای معادل ۵ تا ۷ درصد ارزش محمولهها از کشتیهایی است که از تنگه هرمز عبور میکنند.
عمان در حال مذاکره درباره هزینهای کمتر، در حدود ۳ درصد، است؛ در حالی که واشنگتن خواهان حذف کامل هرگونه هزینه است.
✔️ بیشتر بخوانید: ترکیه برگ برنده نفتی خود را رو کرد؛ مسیری که به تنگه هرمز نیاز ندارد
داوطلبانه اعلام کردن این هزینهها، دستکم در ظاهر، میتواند راهی برای عبور از بنبست مذاکرات باشد؛ هرچند تهدید ضمنی حملات ایران ممکن است باعث شود شرکتهای کشتیرانی برای عبور امن، عملاً مجبور به پرداخت این هزینهها شوند.
تلاشهای نظامی آمریکا نتوانسته کنترل ایران بر تنگه هرمز را بشکند
ماهها تلاش نظامی آمریکا، از جمله یک عملیات دو هفتهای حملات هوایی در ماه ژوئیه، نتوانسته نفوذ ایران بر تنگه هرمز را از بین ببرد.
فرماندهان آمریکایی در ماه ژوئیه به ترامپ اطلاع داده بودند که ذخایر برخی مهمات نظامی آنها رو به کاهش است. رویترز روز سهشنبه گزارش داد که ارتش آمریکا تقریباً تمام موشکهای دقیق دوربرد خود را مصرف کرده است.
تشدیدهای دورهای نظامی آمریکا با واکنشهای شدیدتر ایران و نیروهای همپیمان آن مواجه شده است؛ از جمله حوثیهایی که بخش بزرگی از یمن را کنترل میکنند و همچنین در نزدیکی دومین گلوگاه مهم کشتیرانی منطقه، یعنی ورودی دریای سرخ، فعالیت دارند.
روز چهارشنبه، حوثیها اعلام کردند بار دیگر یک نفتکش سعودی را در دریای سرخ هدف قرار دادهاند. آنها میگویند این حملات برای اجرای محاصرهای علیه انتقال نفت عربستان از مسیر اصلی جایگزین تنگه هرمز انجام میشود.
روز سهشنبه نیز مقامهای هندی اعلام کردند یک پرتابه در نزدیکی یمن یک کشتی با پرچم هند را غرق کرده است. هر ۱۴ خدمه کشتی، که ۱۳ نفر از آنها هندی بودند، نجات یافتند.
رقبای حوثیها در یمن، یعنی دولت مستقر در جنوب این کشور، مسئولیت این حمله را متوجه حوثیها دانستهاند.
✔️ بیشتر بخوانید: نقره دوباره اوج گرفت؛ توافق آمریکا و ایران چه اثری بر قیمت دارد؟
