سهام متا در شرایطی وارد نیمه دوم سال ۲۰۲۶ شده که فاصله محسوسی با رکورد تاریخی خود دارد. قیمت پایانی سهم در ۱۲ اوت ۲۰۲۵ به ۷۹۰ دلار رسید و سه روز بعد نیز قیمت لحظهای سهم تا ۷۹۶.۲۵ دلار افزایش یافت. اکنون اما سهام شرکت در محدوده ۵۷۸ تا ۵۷۹ دلار معامله میشود و تقریباً ۲۷ درصد پایینتر از رکورد تاریخی خود قرار گرفته است.
- سهام متا اکنون حدود ۲۷ درصد پایینتر از رکورد تاریخی ۷۹۰ دلار قرار دارد و برای بازگشت به این سطح تا پایان ۲۰۲۸، به رشد سالانه حدود ۱۴ درصدی نیاز دارد.
- درآمد متا در سهماهه دوم با رشد ۲۸ درصدی به ۶۰.۸ میلیارد دلار رسید؛ تعداد نمایش تبلیغات ۱۴ درصد و میانگین قیمت هر تبلیغ نیز ۱۲ درصد افزایش یافت.
- با این حال، هزینهها با جهش ۵۵ درصدی به ۴۲ میلیارد دلار رسید و حاشیه سود عملیاتی از ۴۳ درصد به ۳۱ درصد کاهش یافت؛ سود هر سهم نیز ۱۳ درصد افت کرد.
- اگر سرمایهگذاری سنگین ۱۳۰ تا ۱۴۵ میلیارد دلاری در هوش مصنوعی و زیرساختها بتواند رشد درآمد و سود را حفظ کند، بازگشت متا به محدوده ۷۹۰ دلار پیش از ۲۰۲۹ همچنان سناریویی قابل دفاع است.
افت سهم در حالی رخ داده که کسبوکار اصلی متا همچنان با سرعت قابلتوجهی رشد میکند. مسئله اصلی بازار دیگر توانایی متا برای افزایش درآمد نیست؛ بلکه این است که آیا این رشد درآمد میتواند هزینه سنگین توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی را نیز جبران کند یا خیر.
رشد تبلیغات همچنان قدرتمند است
عملکرد سهماهه دوم متا نشان داد موتور اصلی درآمدزایی شرکت همچنان قدرتمند کار میکند. درآمد این شرکت در این دوره با رشد سالانه ۲۸ درصدی به ۶۰.۸ میلیارد دلار رسید. رشد درآمد با محاسبه نرخ ثابت ارز نیز حدود ۲۷ درصد بود. اگرچه این رقم نسبت به رشد ۳۳ درصدی سهماهه نخست کاهش یافته، اما هنوز برای شرکتی با اندازه متا بسیار قابلتوجه است.
درآمد تبلیغاتی شرکت از دو مسیر اصلی تقویت شده است. تعداد نمایش تبلیغات در سهماهه دوم ۱۴ درصد افزایش یافت و میانگین قیمت هر تبلیغ نیز ۱۲ درصد بیشتر شد. ترکیب این دو عامل نشان میدهد متا هم توانسته حجم تبلیغات بیشتری به کاربران نمایش دهد و هم ارزش هر نمایش را افزایش دهد. از سوی دیگر، تعداد کاربران فعال روزانه مجموعه برنامههای متا به ۳.۶۰ میلیارد نفر رسید که نسبت به سال قبل ۳ درصد افزایش داشت.
این اعداد اهمیت زیادی دارند؛ زیرا نشان میدهند متا هنوز از نظر مقیاس مخاطب و قدرت کسب درآمد از تبلیغات، با یک کسبوکار رو به افول مواجه نیست. برعکس، بخش اصلی فعالیت شرکت همچنان با سرعت بالا در حال رشد است.
چرا سهام متا با وجود این رشد سقوط کرده است؟
پاسخ را باید در سمت هزینهها جستوجو کرد. کل هزینهها و مخارج متا در سهماهه دوم با جهش ۵۵ درصدی نسبت به سال قبل به ۴۲ میلیارد دلار رسید. در نتیجه، حاشیه سود عملیاتی شرکت از ۴۳ درصد در سال گذشته به ۳۱ درصد کاهش پیدا کرد. سود هر سهم نیز با افت ۱۳ درصدی به ۶.۱۸ دلار رسید.
البته تمام این کاهش سود را نمیتوان به ضعف پایدار کسبوکار نسبت داد. متا در سهماهه دوم حدود ۲.۴ میلیارد دلار هزینه مرتبط با پروندههای حقوقی و حدود ۱.۱۸ میلیارد دلار هزینه بابت تعدیل نیروی انسانی ثبت کرد؛ یعنی در مجموع نزدیک به ۳.۶ میلیارد دلار هزینه که انتظار نمیرود با همین شدت تکرار شوند. اما نگرانی اصلی بازار جای دیگری است: سرمایهگذاری عظیم متا در هوش مصنوعی.
هزینه ۱۴۵ میلیارد دلاری برای آینده
متا برای سال ۲۰۲۶ سرمایهگذاری سرمایهای خود را در محدوده ۱۳۰ تا ۱۴۵ میلیارد دلار پیشبینی کرده است؛ سرمایهای که بخش مهمی از آن به توسعه هوش مصنوعی و زیرساختهای اصلی شرکت اختصاص خواهد یافت.
نکته مهم این است که کف این محدوده در ماه ژوئیه افزایش یافت؛ یعنی مدیریت متا برخلاف انتظار کاهش هزینهها، همچنان در حال افزایش سرمایهگذاری برای ساخت زیرساختهای آینده است. این تصمیم از یک طرف میتواند موتور رشد بعدی شرکت باشد، اما از طرف دیگر فشار سنگینی بر سودآوری و جریان نقدی وارد میکند. جریان نقد آزاد متا در سهماهه دوم تنها ۷۸۴ میلیون دلار بود؛ در حالی که این رقم در دوره مشابه سال گذشته ۸.۵ میلیارد دلار گزارش شده بود.
بنابراین بازار اکنون با یک پرسش ساده اما بسیار مهم مواجه است:
آیا سرمایهگذاریهای عظیم امروز، در سالهای آینده به اندازه کافی درآمد و سود ایجاد خواهند کرد؟
پروندههای حقوقی نیز فشار ایجاد کردهاند
مشکل متا تنها هزینههای توسعه هوش مصنوعی نیست. این شرکت هفته گذشته توافق کرد برای پایان دادن به پروندهای که از سوی ائتلافی از دادستانهای کل ایالتهای آمریکا مطرح شده بود، تا سقف ۱۶.۷ میلیارد دلار پرداخت کند. علاوه بر آن، توافقی جداگانه به ارزش ۱ میلیارد دلار با ایالت تگزاس نیز انجام شد.
در مجموع، بخش اصلی این بسته حدود ۱۸ میلیارد دلار است که حدود ۱۲.۷ میلیارد دلار آن طی ۱۰ سال به ایالتها پرداخت خواهد شد و حدود ۵.۳ میلیارد دلار نیز مشروط به پذیرش شرایط مشابه از سوی پلتفرمهای رقیب است. متا اعلام کرده در سهماهه سوم حدود ۱۰ میلیارد دلار هزینه حقوقی بابت این توافق ثبت خواهد کرد.
این موضوع در کوتاهمدت فشار بیشتری بر سود وارد میکند، اما از نگاه سرمایهگذاران یک نکته مثبت نیز دارد: بخشی از ریسک حقوقی نامشخص شرکت اکنون به یک هزینه تقریباً مشخص تبدیل شده است.
کاهش نیروی انسانی در کنار رشد درآمد
متا در ماه مه نیز تعدادی از کارکنان خود را کاهش داد. تعداد کارکنان گزارششده شرکت حدود ۷۵٬۴۷۲ نفر بوده که تقریباً ۸ هزار نفر از آنها در برنامه کاهش نیروی انسانی قرار گرفتند و بخش عمده این افراد تا پایان سهماهه سوم شرکت را ترک خواهند کرد. این اقدام نشان میدهد مدیریت شرکت همزمان با افزایش شدید هزینههای زیرساختی، در حال تلاش برای کنترل هزینههای جاری نیز هست.
اگر درآمد بتواند با سرعت بالا رشد کند و هزینههای غیرتکرارشونده کاهش یابد، حاشیه سود میتواند دوباره بهبود پیدا کند. اما اگر هزینهها با سرعتی نزدیک به رشد ۵۵ درصدی سهماهه دوم ادامه پیدا کنند، رسیدن به رشد دو رقمی سود بسیار دشوار خواهد بود.
ریاضیات بازگشت متا به رکورد تاریخی
با وجود تمام این نگرانیها، استدلال صعودی درباره متا نسبتاً ساده است. سهام شرکت اکنون با نسبت قیمت به سود آیندهنگر حدود ۱۷ برابر بر اساس سود مورد انتظار سال ۲۰۲۷ معامله میشود.
برای اینکه سهم با همین نسبت ارزشگذاری دوباره به ۷۹۰ دلار برسد، سود مورد انتظار شرکت باید تقریباً ۳۶ درصد افزایش پیدا کند. اگر این رشد طی حدود دو سال و نیم اتفاق بیفتد، به معنای رشد سالانه سود در محدوده میانی دهه دوم خواهد بود. از این منظر، متا برای بازگشت به رکورد قبلی خود الزاماً به افزایش نسبت قیمت به سود نیاز ندارد.
این نکته بسیار مهم است. اگر درآمد و سود شرکت بتواند در سالهای آینده با نرخ مناسبی رشد کند، حتی با ثابت ماندن ارزشگذاری فعلی نیز امکان بازگشت سهم به محدوده رکورد وجود دارد.
شرکتی که درآمدش در سهماهه دوم ۲۸ درصد رشد کرده، از نظر تئوری برای دستیابی به رشد سالانه سود در محدوده ۱۴ تا ۱۵ درصد، فضای کافی در اختیار دارد؛ به شرط آنکه هزینههای هوش مصنوعی از کنترل خارج نشوند.
“
«نقطه کلیدی داستان متا دیگر «رشد درآمد» نیست؛ بازار همین حالا هم توانایی شرکت در رشد سریع درآمد را میبیند. مسئله اصلی، بازده سرمایه عظیمی است که متا برای هوش مصنوعی خرج میکند. اگر این سرمایهگذاریها به افزایش پایدار بهرهوری تبلیغات و سودآوری منجر شوند، نسبت قیمت به سود ۱۷ برابری میتواند برای چنین رشدی جذاب باشد؛ اما اگر هزینه زیرساختها برای مدت طولانیتر از انتظار باقی بماند، فاصله ۳۶ درصدی تا رکورد تاریخی ممکن است بسیار سختتر از چیزی باشد که صرفاً با محاسبات سود و ارزشگذاری به نظر میرسد. بنابراین، برای متا در این مقطع، رشد درآمد دیگر کافی نیست؛ کیفیت تبدیل این رشد به جریان نقد و سود، تعیینکننده ارزش واقعی سهم خواهد بود.»
بابک شیری
هوش مصنوعی؛ تهدید یا موتور رشد؟
مدیرعامل متا، مارک زاکربرگ، معتقد است هوش مصنوعی همین حالا نیز در حال تقویت کسبوکار اصلی شرکت است. دادههای سهماهه دوم تا حدی این ادعا را تأیید میکنند. افزایش ۱۲ درصدی قیمت تبلیغات همزمان با رشد ۱۴ درصدی تعداد نمایش تبلیغات، نشان میدهد الگوریتمهای هوشمندتر میتوانند به متا کمک کنند تبلیغات را دقیقتر هدفگذاری کرده و ارزش بیشتری از هر کاربر ایجاد کند.
در این صورت، سرمایهگذاری سنگین در هوش مصنوعی صرفاً یک هزینه زیرساختی نخواهد بود؛ بلکه میتواند مستقیماً به افزایش درآمد تبلیغاتی منجر شود.
اما فاصله میان «سرمایهگذاری» و «بازده سرمایهگذاری» میتواند چند سال باشد. متا اکنون باید ثابت کند صدها میلیارد دلار سرمایهگذاری در زیرساختهای محاسباتی، مراکز داده و هوش مصنوعی در نهایت سود بیشتری برای سهامداران ایجاد خواهد کرد.
آیا متا تا پیش از ۲۰۲۹ رکورد خود را پس میگیرد؟
سناریوی بازگشت متا به بالای ۷۹۰ دلار پیش از سال ۲۰۲۹ در شرایط فعلی غیرواقعبینانه نیست. برای تحقق این سناریو، سهم از محدوده فعلی حدود ۳۶ درصد رشد نیاز دارد؛ یعنی تقریباً ۱۴ درصد رشد سالانه.
این نرخ رشد، در مقایسه با رشد ۲۸ درصدی درآمد متا، عدد بسیار بزرگی نیست. مسئله تعیینکننده این است که چه میزان از رشد درآمد در نهایت به سود تبدیل خواهد شد.
اگر هزینههای زیرساختی به تدریج به ثمر برسند، هزینههای حقوقی یکباره کاهش پیدا کنند و تعدیل نیروی انسانی به کنترل هزینهها کمک کند، رشد سود میتواند دوباره شتاب بگیرد. اما اگر هزینهها همچنان بسیار سریعتر از درآمد افزایش پیدا کنند، تمام این محاسبات زیر سؤال خواهد رفت. به همین دلیل، مسیر سهم در دو سال آینده بیش از آنکه به رشد تعداد کاربران وابسته باشد، به توانایی متا برای تبدیل سرمایهگذاری عظیم در هوش مصنوعی به سود واقعی بستگی دارد.
جمعبندی
متا امروز در نقطهای قرار دارد که از یک سو با یکی از سریعترین دورههای سرمایهگذاری تاریخ خود مواجه است و از سوی دیگر، موتور تبلیغاتی شرکت همچنان با قدرت رشد میکند. درآمد ۶۰.۸ میلیارد دلاری، رشد ۲۸ درصدی درآمد، افزایش ۱۴ درصدی نمایش تبلیغات و رشد ۱۲ درصدی قیمت تبلیغات نشان میدهند کسبوکار اصلی هنوز قدرتمند است.
در مقابل، افزایش ۵۵ درصدی هزینهها، کاهش حاشیه سود از ۴۳ درصد به ۳۱ درصد، افت سود هر سهم به ۶.۱۸ دلار و سقوط جریان نقد آزاد به ۷۸۴ میلیون دلار نشان میدهند هزینه ساخت آینده شرکت فعلاً سنگین است.
با این حال، اگر متا بتواند این سرمایهگذاریها را به رشد پایدار سود تبدیل کند، بازگشت سهم به رکورد ۷۹۰ دلار پیش از ۲۰۲۹ کاملاً قابل تصور خواهد بود. در چنین سناریویی، متا برای رسیدن به رکورد جدید حتی به افزایش نسبت ارزشگذاری نیز نیاز ندارد و رشد خود کسبوکار میتواند این فاصله را جبران کند.
