شاخص S&P 500 پس از پشت سر گذاشتن افت شدید ابتدای سال، بار دیگر به محدوده رکوردهای تاریخی بازگشته است؛ اما هم‌زمان افزایش قابل‌توجه ارزش‌گذاری سهام، نگرانی‌ها درباره احتمال اصلاح بازار را افزایش داده است. این شاخص که در مقطعی از سال به زیر ۶۴۰۰ واحد سقوط کرده بود، اکنون در محدوده ۷۸۰۰ واحد قرار دارد و در معاملات روز سه‌شنبه نیز نزدیک سقف تاریخی خود نوسان کرد.

بازگشت قدرتمند بازار در شرایطی اتفاق افتاده که سه سال متوالی رشد قابل‌توجه سهام آمریکا، شاخص‌ها را به سطوحی رسانده که از نظر تاریخی بسیار گران محسوب می‌شوند. در همین حال، رشد سهام فناوری و سرمایه‌گذاری سنگین در حوزه هوش مصنوعی به یکی از مهم‌ترین محرک‌های صعود بازار تبدیل شده است؛ عاملی که از یک سو چشم‌انداز رشد سود شرکت‌ها را تقویت کرده و از سوی دیگر نگرانی‌هایی درباره شکل‌گیری حباب در بخشی از بازار ایجاد کرده است.

ارزش‌گذاری S&P 500 به سطوح نگران‌کننده رسید

یکی از مهم‌ترین شاخص‌هایی که وضعیت فعلی بازار را برجسته می‌کند، نسبت Shiller P/E است. این معیار که سود تعدیل‌شده بر اساس تورم طی ۱۰ سال گذشته را در نظر می‌گیرد، اکنون برای S&P 500 به بیش از ۴۲ برابر رسیده است؛ سطحی که آخرین بار در دوران حباب دات‌کام در اوایل دهه ۲۰۰۰ مشاهده شده بود.

مقایسه با سال‌های اخیر نیز چندان آرامش‌بخش نیست. این نسبت در سال ۲۰۲۱ و پیش از ریزش بازار در سال بعد، به حدود ۳۹ برابر رسیده بود. بنابراین، سطح فعلی نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران برای خرید سهام، به‌ویژه شرکت‌های بزرگ فناوری، حاضر به پرداخت قیمت‌هایی بسیار بالاتر از میانگین‌های تاریخی هستند.

البته بالا بودن ارزش‌گذاری به‌تنهایی به معنای آغاز یک سقوط فوری نیست. شرکت‌های بزرگ فناوری امروز برخلاف بسیاری از شرکت‌های دوران حباب دات‌کام، درآمد و سود قابل‌توجهی ایجاد می‌کنند و رشد سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی نیز در حال ایجاد فرصت‌های جدید برای شرکت‌های فعال در این حوزه است.

با این حال، تاریخ بازار نشان داده است که حتی شرکت‌های قدرتمند نیز در صورت افزایش بیش از حد انتظارات سرمایه‌گذاران می‌توانند با افت‌های سنگین مواجه شوند. در جریان سقوط بازار بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۲، تنها شرکت‌های اینترنتی زیان‌ده نبودند که تحت فشار قرار گرفتند؛ سهام شرکت‌هایی مانند مایکروسافت، اپل و سیسکو نیز بیش از ۵۰ درصد سقوط کرد.

هوش مصنوعی؛ موتور صعود جدید بازار

در شرایط فعلی، نقش اصلی در رشد بازار را تا حد زیادی شرکت‌های فناوری و سهام مرتبط با هوش مصنوعی بر عهده دارند. سرمایه‌گذاری گسترده شرکت‌های بزرگ در زیرساخت‌های هوش مصنوعی، مراکز داده و تراشه‌های پیشرفته باعث شده سرمایه‌گذاران انتظار رشد قابل‌توجه درآمد و سود این شرکت‌ها را داشته باشند.

تفاوت مهم شرایط امروز با حباب دات‌کام این است که بسیاری از شرکت‌های پیشرو حوزه هوش مصنوعی دارای کسب‌وکارهای واقعی، جریان نقدی و سودآوری قابل‌توجه هستند. با این حال، نگرانی اصلی این است که رشد قیمت سهام ممکن است در برخی موارد سریع‌تر از رشد واقعی سود شرکت‌ها اتفاق افتاده باشد.

از سوی دیگر، بخشی از رشد صنعت فناوری به سرمایه‌گذاری متقابل شرکت‌های بزرگ در یکدیگر وابسته است. به همین دلیل، در صورت کاهش سرعت هزینه‌کرد شرکت‌ها در حوزه هوش مصنوعی، فشار فروش می‌تواند ابتدا به سهام فناوری و سپس به شاخص‌های اصلی بازار منتقل شود.

بازار همچنان نزدیک رکوردهای تاریخی است

در معاملات روز سه‌شنبه، شاخص‌های اصلی وال‌استریت در نزدیکی سقف‌های تاریخی نوسان کردند. در ساعت ۹:۵۲ صبح به وقت شرق آمریکا، شاخص داوجونز با رشد ۲۲۱.۷۹ واحدی معادل ۰.۴۱ درصد به ۵۴,۱۹۷.۷۷ واحد رسید. در مقابل، S&P 500 با کاهش ۲.۲۷ واحدی معادل ۰.۰۳ درصد در سطح ۷,۷۵۰.۸۴ واحد قرار گرفت و نزدک نیز ۹۲.۱۸ واحد معادل ۰.۳۵ درصد افت کرد و به ۲۶,۵۱۳.۱۸ واحد رسید.

فشار اصلی بر شاخص‌ها از سوی سهام بزرگ فناوری و شرکت‌های ارتباطی ایجاد شد، در حالی که صنایع و شرکت‌های خدمات عمومی عملکرد بهتری داشتند و بخشی از این افت را جبران کردند. در میان غول‌های فناوری، انویدیا حدود ۱.۲ درصد رشد کرد، در حالی که مایکروسافت و اپل به ترتیب ۰.۸ و ۱ درصد کاهش یافتند.

Nasdaq همچنان بیش از ۲ درصد پایین‌تر از رکورد تاریخی خود قرار دارد، اما فاصله آن با کف‌های ماه ژوئیه بسیار زیاد شده است. این شاخص در ماه ژوئیه تقریباً ۱۰ درصد از سقف قبلی خود فاصله گرفته بود.

چشم بازار به تورم و سیاست فدرال رزرو

یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده مسیر بازار در روزهای آینده، داده‌های تورمی آمریکا خواهد بود. آمار CPI و PPI قرار است طی دو روز آینده منتشر شوند و می‌توانند انتظارات سرمایه‌گذاران درباره مسیر نرخ بهره فدرال رزرو را تغییر دهند. معامله‌گران درباره تصمیم بانک مرکزی آمریکا در ماه سپتامبر تقریباً به دو گروه تقسیم شده‌اند؛ بخشی انتظار افزایش نرخ بهره را دارند و بخشی دیگر معتقدند فدرال رزرو ترجیح خواهد داد در شرایط فعلی دست نگه دارد.

افزایش قیمت انرژی نیز یکی از نگرانی‌های اصلی بازار است. در همین روز، قیمت نفت برنت پس از رسیدن به بالاترین سطح بیش از یک هفته اخیر، عقب‌نشینی کرد؛ زیرا گزارش‌هایی درباره نزدیک شدن آمریکا و ایران به نوعی توافق، امیدها به کاهش تنش‌های منطقه‌ای را افزایش داد.

امید به توافق آمریکا و ایران بازار را تحت تأثیر قرار داد

سهام آمریکا در معاملات روز سه‌شنبه علاوه بر داده‌های اقتصادی، تحت تأثیر اخبار مربوط به احتمال توافق میان آمریکا و ایران قرار گرفت. وزیر دفاع پاکستان اعلام کرد نشانه‌های روزهای اخیر حاکی از نزدیک بودن نوعی توافق صلح است و وزارت خارجه قطر نیز اعلام کرد مذاکرات ایران و عمان درباره کشتیرانی در تنگه هرمز وارد مرحله پیشرفته‌ای شده است.

کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی می‌تواند با پایین آوردن قیمت نفت، نگرانی‌های تورمی را کاهش دهد و دست فدرال رزرو را برای سیاست پولی آسان‌تر باز بگذارد. به همین دلیل، هرگونه پیشرفت در مذاکرات می‌تواند هم‌زمان از دو مسیر، یعنی کاهش ریسک ژئوپلیتیکی و کاهش فشار تورمی، به نفع بازار سهام آمریکا باشد.

“

«رکورد تاریخی S&P 500 به‌تنهایی نشانه پایان روند صعودی نیست، اما Shiller P/E بالای ۴۲ نشان می‌دهد حاشیه امن بازار نسبت به گذشته کاهش یافته است؛ بنابراین در شرایط فعلی، کیفیت سود و قیمت خرید بیش از همیشه اهمیت دارد.»

بابک شیری

عملکرد شرکت‌ها همچنان از بازار حمایت می‌کند

با وجود نگرانی درباره ارزش‌گذاری، گزارش‌های مالی قدرتمند شرکت‌ها همچنان یکی از عوامل اصلی حمایت از بازار هستند. رشد سود شرکت‌ها در بخش‌های مختلف و نشانه‌های بازدهی سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با هوش مصنوعی باعث شده بخشی از نگرانی‌های مربوط به ارزش‌گذاری بالا کاهش پیدا کند.

در معاملات روز سه‌شنبه، کاردینال هلث پس از ارائه پیش‌بینی سود مالی ۲۰۲۷ بالاتر از انتظار بازار، حدود ۵ درصد رشد کرد. ریوت پلتفرم نیز ۹.۵ درصد افزایش یافت، پس از انتشار گزارشی درباره امضای قراردادی ۹ میلیارد دلاری با آنتروپیک. در مقابل، راکت لب حدود ۳.۵ درصد افت کرد، زیرا به نظر می‌رسید زمان‌بندی نخستین پرواز موشک Neutron به تعویق افتاده است. سهام On نیز پس از عقب ماندن فروش از برآوردها بیش از ۲۱ درصد سقوط کرد. Hims & Hers Health نیز ۵.۵ درصد کاهش یافت و ونتر گلوبال حدود ۵ درصد افت کرد.

در مجموع، تعداد نمادهای صعودی در بورس نیویورک ۱.۶۶ برابر نمادهای نزولی بود و این نسبت در نزدک به ۱.۴۵ برابر رسید. S&P 500 در این روز ۱۱ رکورد جدید ۵۲ هفته‌ای و تنها یک کف جدید ثبت کرد؛ در نزدک نیز ۴۸ رکورد جدید در برابر ۳۶ کف جدید به ثبت رسید.

آیا بازار آماده اصلاح است؟

بازگشت S&P 500 به محدوده ۷۸۰۰ واحدی نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران همچنان به رشد اقتصادی، سود شرکت‌ها و آینده هوش مصنوعی خوش‌بین هستند. با این حال، نسبت Shiller P/E بالاتر از ۴۲ یک هشدار جدی درباره فاصله گرفتن ارزش‌گذاری بازار از میانگین‌های تاریخی است. این شرایط لزوماً به معنای خروج کامل از بازار نیست. تلاش برای زمان‌بندی دقیق سقوط معمولاً بسیار دشوار است و سرمایه‌گذاران ممکن است با خروج زودهنگام، بخشی از روند صعودی بازار را از دست بدهند. اما در چنین سطوحی، توجه بیشتر به قیمت خرید و کاهش تمرکز روی سهام بیش‌ارزش‌گذاری‌شده می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.

اگر بازار با اصلاح قابل‌توجهی مواجه شود، سهام فناوری و شرکت‌هایی که انتظارات بسیار بالایی درباره رشد آینده آنها شکل گرفته، احتمالاً آسیب‌پذیری بیشتری خواهند داشت. در مقابل، شرکت‌های دارای سود پایدار، جریان نقدی قوی و ارزش‌گذاری منطقی می‌توانند در برابر نوسانات مقاومت بیشتری نشان دهند.

در نهایت، بازار سهام آمریکا در نقطه‌ای قرار گرفته که خوش‌بینی درباره رشد سود و هوش مصنوعی با نگرانی درباره ارزش‌گذاری بالا در حال رقابت است. مسیر S&P 500 در ماه‌های آینده تا حد زیادی به این بستگی دارد که رشد واقعی سود شرکت‌ها تا چه اندازه بتواند ارزش‌گذاری فعلی را توجیه کند و داده‌های تورمی چه سیگنالی درباره سیاست فدرال رزرو ارسال کنند.