امضای یک قرارداد همکاری میان شرکت «آرکان لوجستیک» عمان و «اسپارک لوجستیک» عربستان سعودی برای توسعه حملونقل جادهای از مسیر کویر «ربعالخالی»، جدیدترین حلقه از زنجیره تلاشهای چراغخاموش کشورهای حاشیه خلیج فارس برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز است.
اگرچه این توافق خصوصی در نگاه اول محدود به نظر میرسد، اما بررسی آن در کنار پروژه راهآهن حجاز (بین ترکیه و عربستان) و توسعه بنادر عمانی خارج از خلیج فارس (مانند صلاله و الدقم)، یک سیگنال کلیدی به بازارها صادر میکند: شورای همکاری خلیج فارس، ریسک انسداد یا ناامنی در تنگه هرمز را دیگر یک «بحران موقت» نمیداند، بلکه آن را یک «فرض ساختاری در برنامهریزیهای بلندمدت» تلقی میکند. در این گزارش اختصاصی یوتوتایمز، ابعاد این طرح بزرگ را بررسی میکنیم.
- تغییر استراتژی اعراب: کشورهای خلیج فارس ناامنی تنگه هرمز را یک واقعیت دائمی فرض کرده و به سمت مسیرهای زمینی رفتهاند.
- میانبر از دل کویر: جاده مستقیم ربعالخالی با حذف مسیر امارات، ترانزیت جادهای بین عمان و عربستان را سرعت میدهد.
- کریدور بزرگ ریلی: احیای خطآهن تاریخی حجاز (ترکیه-عربستان-عمان) رسماً به عنوان مسیر جایگزین تنگه هرمز معرفی شده است.
- واقعیت بازار: این مسیرها در کوتاهمدت جایگزین نفتکشها نمیشوند، اما وابستگی منطقه به تنگه هرمز را در بلندمدت کاهش میدهند.
چرا این توافق جادهای بین عمان و عربستان اهمیت دارد؟
این توافق خط جدیدی ایجاد نمیکند، بلکه کارایی روندی را که از دسامبر ۲۰۲۱ آغاز شده بود ارتقا میدهد:
۱. دور زدن واسطهها: جاده مستقیم ربعالخالی نیاز به عبور ترانزیت جادهای از خاک امارات را حذف کرده است.
۲. افزایش سرعت ترخیص: هدف اصلی این قرارداد تجاری، روانسازی تشریفات گمرکی، افزایش حجم بار و تبدیل یک جاده کمترافیک به یک شریان ترانزیتی فعال است.
۳. دسترسی به آبهای آزاد: عمان با دارا بودن بنادر مهمی مانند صلاله، صحار و الدقم در خارج از تنگه هرمز، به دروازه تنفس اقتصادی برای همسایگانش تبدیل شده است.
✔️ بیشتر بخوانید: ترکیه برگ برنده نفتی خود را رو کرد؛ مسیری که به تنگه هرمز نیاز ندارد
کریدورهای جایگزین تا چه حد میتوانند جایگزین تنگه هرمز شوند؟
پروژه راهآهن حجاز (ترکیه – عربستان – عمان): تفاهمنامههای ریلی ماه ژوئن بین ترکیه و عربستان که هدف آن احیای خط ریلی تاریخی حجاز و اتصال آن به عمان است، صراحتاً از سوی مقامات ترک به عنوان «مسیر جایگزین تنگه هرمز» معرفی شد.
خطوط لوله و مسیرهای ترکیبی: کشورهای منطقه به دنبال توسعه خطوط لوله انتقال نفت و مسیرهای جادهای دوگانه با مشارکت امارات، قطر و عربستان هستند تا صادرات انرژی را از وابستگی مطلق به نفتکشها نجات دهند.
واقعیت بازارهای مالی: هیچکدام از این طرحها در کوتاهمدت توان جبران ظرفیت عظیم تنگه هرمز را ندارند؛ چرا که زیرساختهای فیزیکی به سالها زمان برای توسعه نیاز دارند. اما انباشت این توافقها، پیام واضحی به اهالی بازار نفت و حملونقل دریایی میفرستد.
✔️ بیشتر بخوانید: تحلیلگران حوزه کشتیرانی نسبت به بازگشت تردد کشتیها در تنگه هرمز تردید دارند
