عرضه اولیه سهام اسپیسایکس یکی از بزرگترین رویدادهای تاریخ بازار سرمایه بود و حدود ۷۵ میلیارد دلار سرمایه از سرمایهگذاران جذب کرد؛ رقمی که با احتساب سهم اضافهای که متعهدان پذیرهنویسی در اختیار دارند، به بیش از ۸۵ میلیارد دلار میرسد. این موفقیت نشان داد اشتهای سرمایهگذاران برای شرکتهای فناوری خصوصی با رشد بالا همچنان بسیار زیاد است، اما همزمان مسئلهای را برای عرضههای اولیه بزرگ بعدی ایجاد کرده است: بازار تا چه اندازه توان جذب حجم دیگری از سهام شرکتهای چندصد میلیارد دلاری را دارد؟
- عرضه اولیه اسپیسایکس حدود ۷۵ میلیارد دلار سرمایه جذب کرد و با احتساب سهم اضافه متعهدان پذیرهنویسی، ارزش جذب سرمایه به بیش از ۸۵ میلیارد دلار رسید.
- ۹ دوره پایان محدودیت فروش برای سهامداران داخلی اسپیسایکس در نظر گرفته شده و بخشی از این محدودیتها تا پایان سال ۲۰۲۶ منقضی میشوند.
- ورود تدریجی سهام جدید به بازار میتواند نقدینگی سرمایهگذاران را از عرضههای اولیه بزرگ بعدی، از جمله آنتروپیک، منحرف کند.
- اگر همزمان فشارهای ضدهوش مصنوعی افزایش یابد، آنتروپیک ممکن است برای جذب سرمایهگذاران در مقیاس مورد انتظار با چالش بیشتری مواجه شود.
یکی از شرکتهایی که در این فضای جدید زیر ذرهبین قرار گرفته، آنتروپیک است؛ شرکت فعال در حوزه هوش مصنوعی که انتظار میرود عرضه اولیه آن نیز بتواند در مقیاسی بسیار بزرگ انجام شود. موفقیت اسپیسایکس در حالت عادی باید شرایط مطلوبی برای آنتروپیک ایجاد کند، اما پایان تدریجی دورههای محدودیت فروش سهام سهامداران داخلی اسپیسایکس میتواند معادله را پیچیدهتر کند.
چرا پایان محدودیت فروش اهمیت دارد؟
در شرکتهای فناوری، سهام و اختیار خرید سهام بخش مهمی از نظام پرداخت و حفظ نیروهای متخصص است. شرکتهای نوآور معمولاً برای جذب مهندسان و مدیران توانمند، بخشی از ارزش آینده خود را در اختیار کارکنان و مدیران قرار میدهند. سرمایهگذاران اولیه نیز معمولاً در سالهای ابتدایی مالک سهم قابلتوجهی از شرکت هستند و امیدوارند با ورود شرکت به بازار عمومی، ارزش دارایی آنها چند برابر شود.
تا زمانی که شرکت خصوصی است، این سهام نقدشوندگی محدودی دارد. عرضه اولیه شرایط را تغییر میدهد و به سهامداران داخلی اجازه میدهد در نهایت دارایی خود را به پول نقد تبدیل کنند.
با این حال، سهامداران داخلی معمولاً نمیتوانند بلافاصله پس از عرضه اولیه تمام سهام خود را بفروشند. دورههای محدودیت فروش برای جلوگیری از هجوم ناگهانی سهام به بازار تعیین میشوند و معمولاً با فاصلههای زمانی مختلف به پایان میرسند.
در مورد اسپیسایکس، این فرایند اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا اندازه عرضه اولیه آن بسیار بزرگ بوده است. این شرکت ۹ دوره پایان محدودیت فروش دارد و با پایان هر دوره، بخش دیگری از سهام میتواند در معرض فروش قرار گیرد. در نتیجه، بازار باید نهتنها عرضه اولیه اولیه اسپیسایکس را هضم کند، بلکه در ماههای بعد نیز آماده ورود تدریجی حجم بیشتری از سهام باشد.
اسپیسایکس با موج تازهای از عرضه روبهرو میشود
ریسک اصلی برای سهام اسپیسایکس این است که با آزاد شدن سهام سهامداران داخلی، عرضه افزایش پیدا کند. اگر تعداد زیادی از سهامداران تصمیم بگیرند بخشی از دارایی خود را نقد کنند، توازن میان عرضه و تقاضا میتواند تغییر کند.
این مسئله الزاماً به معنای سقوط قیمت سهام نیست، اما از نظر سازوکار بازار کاملاً طبیعی است که افزایش قابلتوجه عرضه، بهخصوص در شرایطی که تقاضا با همان سرعت رشد نکند، فشار نزولی ایجاد کند.
سهام اسپیسایکس در زمان انتشار این گزارش حدود ۱۴۸.۱۵ دلار معامله میشد و ارزش بازار آن در محدوده ۲ تریلیون دلار قرار داشت. دامنه ۵۲ هفتهای سهم نیز از حدود ۱۰۴.۸۳ دلار تا ۲۲۵.۶۴ دلار گزارش شده بود.
این ارقام نشان میدهند که حتی یک شرکت با چنین ابعاد و توجه گستردهای نیز در برابر تغییرات عرضه و تقاضا مصون نیست اما مسئله فقط خود اسپیسایکس نیست.
چرا آنتروپیک ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد؟
سرمایهگذاران نهادی و بزرگترین فعالان بازار سرمایه منابع نامحدودی ندارند. حتی اگر اشتهای سرمایهگذاران برای شرکتهای فناوری همچنان بالا باشد، سرمایه موجود باید میان فرصتهای مختلف تقسیم شود. این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که دو عرضه بزرگ تقریباً در یک دوره زمانی قرار بگیرند.
اسپیسایکس با ارزشگذاری بسیار بالا وارد بازار شده و حالا بخشی از سهام سهامداران داخلی آن نیز میتواند به تدریج آزاد شود. در مقابل، آنتروپیک نیز در حال آماده شدن برای عرضه اولیهای است که انتظار میرود از نظر اندازه در میان عرضههای بزرگ بازار قرار گیرد.
بنابراین اگر سرمایهگذاران در ماههای آینده بخش قابلتوجهی از منابع خود را برای خرید سهام اسپیسایکس اختصاص دهند، ظرفیت مالی کمتری برای مشارکت در عرضه اولیه آنتروپیک باقی میماند.
این مسئله بهخصوص برای یک عرضه اولیه بزرگ اهمیت دارد؛ زیرا موفقیت چنین عرضهای تنها به کیفیت شرکت وابسته نیست و میزان تقاضای واقعی بازار در زمان عرضه نیز نقش تعیینکنندهای دارد.
رقابت بر سر نقدینگی سرمایهگذاران
بازار سرمایه در ظاهر مجموعهای از معاملات مستقل است، اما در سطح کلان همه این معاملات به یک منبع مشترک متکی هستند: سرمایه سرمایهگذاران.
اگر سرمایهگذار نهادی بخشی از پرتفوی خود را برای خرید سهام تازه آزادشده اسپیسایکس کنار بگذارد، همان منابع دیگر نمیتوانند همزمان در عرضه اولیه آنتروپیک استفاده شوند.
در شرایط عادی، بازار میتواند این فشار را جذب کند. اما زمانی که چند شرکت بسیار بزرگ در فاصله زمانی کوتاه وارد بازار شوند، مسئله تخصیص سرمایه اهمیت بیشتری پیدا میکند. این همان نقطهای است که موفقیت اسپیسایکس میتواند بهطور غیرمستقیم برای آنتروپیک به یک چالش تبدیل شود.
در واقع، موفقیت یک عرضه اولیه بزرگ الزاماً به معنای موفقیت عرضه بعدی نیست. اگر عرضه اول بخش بزرگی از نقدینگی موجود را جذب کند، عرضه دوم باید برای جلب سرمایهگذاران جذابیت بیشتری ایجاد کند.
فشار مضاعف؛ واکنش منفی به سهام هوش مصنوعی
آنتروپیک علاوه بر رقابت بر سر نقدینگی، با یک ریسک دیگر نیز مواجه است: افزایش تردیدها درباره ارزشگذاری شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی.
در سالهای اخیر، سرمایهگذاران مبالغ بسیار بزرگی را به شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی اختصاص دادهاند. رشد سریع درآمد و سرمایهگذاری سنگین شرکتهای بزرگ فناوری باعث شده این صنعت به یکی از مهمترین محورهای بازار سهام تبدیل شود اما همین رشد سریع، بحث درباره ارزشگذاری بیش از حد و بازده واقعی سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی را نیز افزایش داده است.
اگر این نگرانیها در زمان عرضه اولیه آنتروپیک شدت بگیرد، بخشی از سرمایهگذاران ممکن است تمایل کمتری برای پذیرش ارزشگذاری بسیار بالا داشته باشند. در چنین شرایطی، آنتروپیک باید نهتنها نشان دهد فناوری آن ظرفیت رشد بالایی دارد، بلکه باید سرمایهگذاران را درباره مسیر تبدیل این رشد به درآمد و سود پایدار نیز متقاعد کند.
“
«به نظر میرسد مسئله اصلی در اینجا نه کمبود سرمایه، بلکه زمانبندی جذب سرمایه است. بازار آمریکا هنوز توان تأمین مالی شرکتهای بسیار بزرگ را دارد، اما همزمانی آزاد شدن سهام اسپیسایکس با عرضه احتمالی آنتروپیک میتواند آزمونی جدی برای عمق واقعی تقاضا باشد. اگر اسپیسایکس بتواند پس از پایان محدودیتهای فروش، حجم عرضه جدید را بدون افت شدید قیمت جذب کند، این اتفاق به نفع کل بازار فناوری خواهد بود؛ اما اگر آزاد شدن سهام با کاهش تقاضا همراه شود، سرمایهگذاران احتمالاً در ارزشگذاری آنتروپیک محافظهکارتر خواهند شد. از این منظر، عرضه اولیه آنتروپیک بیش از آنکه صرفاً یک رویداد برای یک شرکت هوش مصنوعی باشد، میتواند به سنجشی برای میزان تحمل بازار نسبت به ارزشگذاریهای بزرگ فناوری در نیمه دوم ۲۰۲۶ تبدیل شود.»
بابک شیری
اسپیسایکس و آنتروپیک؛ دو داستان متفاوت اما یک بازار
اسپیسایکس و آنتروپیک از نظر مدل کسبوکار تفاوتهای جدی دارند. اسپیسایکس در حوزه فضا، پرتاب ماهواره و زیرساختهای ارتباطی فعالیت میکند، در حالی که آنتروپیک در قلب رقابت هوش مصنوعی قرار دارد. با این حال، از دید بازار سرمایه یک ویژگی مشترک دارند: هر دو شرکت به دلیل اندازه، نرخ رشد و جایگاه فناورانه خود میتوانند حجم بسیار بزرگی از سرمایه را جذب کنند.
عرضه اولیه اسپیسایکس حدود ۷۵ میلیارد دلار سرمایه جذب کرد و با احتساب سهم اضافه متعهدان پذیرهنویسی، این رقم از ۸۵ میلیارد دلار فراتر رفت.
چنین ارقامی به بازار نشان میدهد که سرمایهگذاران برای شرکتهای خصوصی بزرگ هنوز حاضرند مبالغ هنگفتی پرداخت کنند. اما از سوی دیگر، همین موفقیت میتواند معیار انتظار سرمایهگذاران برای عرضههای بعدی را بالاتر ببرد.
آنتروپیک اگر بخواهد در مقیاسی مشابه وارد بازار شود، باید در محیطی فعالیت کند که سرمایهگذاران همزمان فرصتهای دیگری مانند اسپیسایکس را نیز پیش روی خود میبینند.
آیا این موضوع میتواند عرضه اولیه آنتروپیک را شکست دهد؟
نه لزوماً. محدودیتهای فروش سهام اسپیسایکس تنها یکی از عوامل اثرگذار بر بازار است و نمیتوان بر اساس آن نتیجه گرفت که عرضه اولیه آنتروپیک با شکست مواجه خواهد شد. اگر تقاضا برای سهام آنتروپیک به اندازه کافی بالا باشد، بازار میتواند ورود سهام اسپیسایکس و عرضه اولیه جدید را همزمان جذب کند.
حتی ممکن است موفقیت اسپیسایکس اثر مثبتی نیز داشته باشد؛ زیرا نشان میدهد سرمایهگذاران همچنان برای شرکتهای فناوری خصوصی بزرگ و داستانهای رشد بلندمدت آمادگی پرداخت سرمایه قابلتوجهی دارند. بنابراین مسئله اصلی برای آنتروپیک، نبود سرمایه نیست؛ بلکه رقابت برای جذب سرمایه در زمان مناسب است. این تفاوت مهمی است.
اگر آنتروپیک بتواند ارزشگذاری خود را با چشمانداز درآمد، رشد مشتریان، هزینه زیرساخت و مسیر سودآوری هماهنگ کند، احتمالاً همچنان میتواند عرضهای بزرگ داشته باشد.
جمعبندی
ورود اسپیسایکس به بازار عمومی با جذب حدود ۷۵ میلیارد دلار سرمایه، یکی از بزرگترین آزمونهای اشتهای سرمایهگذاران برای شرکتهای فناوری بود. اکنون با پایان تدریجی ۹ دوره محدودیت فروش سهام، بازار باید آماده ورود بخشهای بیشتری از سهام این شرکت باشد.
این مسئله میتواند برای خود اسپیسایکس فشار عرضه ایجاد کند، اما اثر آن ممکن است به شرکتهای دیگری نیز منتقل شود. آنتروپیک که انتظار میرود عرضه اولیه بزرگی داشته باشد، باید برای جذب سرمایه در بازاری رقابت کند که بخشی از نقدینگی آن ممکن است همچنان درگیر اسپیسایکس باشد.
در کنار این موضوع، افزایش تردیدها نسبت به ارزشگذاری شرکتهای هوش مصنوعی نیز میتواند شرایط را دشوارتر کند.
با این حال، هنوز نمیتوان گفت این عوامل مانع عرضه اولیه موفق آنتروپیک خواهند شد. در نهایت، اندازه تقاضا، ارزشگذاری پیشنهادی و شرایط کلی بازار در زمان عرضه تعیین میکنند که سرمایهگذاران تا چه اندازه حاضرند برای ورود به این داستان جدید فناوری هزینه کنند.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
