اسپیسایکس یکی از معدود شرکتهایی است که ارزشگذاری آن بیش از آنکه صرفاً به عملکرد فعلی وابسته باشد، به تصویری که سرمایهگذاران از آینده آن دارند بستگی دارد. شرکت ایلان ماسک در سالهای اخیر از یک مجموعه فضایی و ماهوارهای به شرکتی تبدیل شده که بخشهایی از صنعت ارتباطات، پرتاب ماهواره و زیرساختهای هوش مصنوعی را هدف گرفته است. همین گستردگی باعث شده تحلیلگران درباره ارزش واقعی سهام آن اختلاف بسیار زیادی داشته باشند؛ اختلافی که میتواند برای سرمایهگذاران هم فرصت بزرگی ایجاد کند و هم ریسک قابلتوجهی به همراه داشته باشد.
- سهام اسپیسایکس پس از نوسان شدید، اکنون حدود ۱۳۵ دلار معامله میشود؛ یعنی تقریباً همسطح قیمت عرضه اولیه ۱۳۵ دلاری آن.
- یک تحلیلگر آلمانی ارزش منصفانه سهم را تنها ۱۰۰ دلار برآورد کرده، در حالی که اوپنهایمر هدف ۲۵۰ دلاری را برای آن در نظر گرفته است.
- بر اساس سناریوهای مختلف، ارزش سرمایهگذاری ۱۰۸۸ دلاری امروز میتواند تا سال ۲۰۳۰ از حدود ۵۶۰ دلار تا ۲۵۰۰ دلار تغییر کند.
- اختلاف شدید این برآوردها نشان میدهد آینده اسپیسایکس بیش از هر چیز به توانایی شرکت در تحقق رشد درآمد، توسعه هوش مصنوعی و تأمین سرمایه موردنیاز بستگی دارد.
در حال حاضر سهام اسپیسایکس حدود ۱۳۵ دلار قیمت دارد. این رقم تقریباً با قیمت عرضه اولیه ۱۳۵ دلاری شرکت برابر است. سهام پس از عرضه تا بیش از ۲۲۵ دلار رشد کرد، اما بعد با افتی شدید به کمتر از ۱۰۵ دلار رسید و اکنون دوباره در محدوده قیمت عرضه اولیه قرار گرفته است. به این ترتیب، سرمایهگذاری ۱۰۸۸ دلاری که معادل خرید هشت سهم با قیمت فعلی است، در صورت ثابت ماندن قیمت سهم تغییر چندانی نخواهد داشت؛ اما مسیر آن تا سال ۲۰۳۰ میتواند کاملاً متفاوت باشد.
چرا ارزشگذاری اسپیسایکس تا این اندازه دشوار است؟
اختلاف دیدگاه درباره اسپیسایکس زمانی بیشتر مشخص میشود که برآورد تحلیلگران از ارزش آینده شرکت را کنار یکدیگر قرار دهیم. مارکوس لایتسنر، تحلیلگر بانک DZ آلمان، معتقد است بازار هدفی که اسپیسایکس برای خود در نظر گرفته بیش از اندازه خوشبینانه است.
اسپیسایکس ارزش فرصتهای بازار آینده خود را بیش از ۲۸ تریلیون دلار برآورد کرده است؛ اما لایتسنر معتقد است چنین برآوردی بیش از حد بزرگ است و نمیتوان تمام این بازار بالقوه را به عنوان درآمد قابل تحقق شرکت در نظر گرفت. بر همین اساس، او ارزش هر سهم اسپیسایکس را حدود ۱۰۰ دلار ارزیابی کرده است.
در این سناریو، هشت سهمی که امروز حدود ۱۰۸۸ دلار قیمت دارند، تا سالهای آینده تنها ۸۰۰ دلار ارزش خواهند داشت. بنابراین سرمایهگذار نهتنها بازدهی دریافت نمیکند، بلکه با زیان نیز مواجه میشود. این نگاه بدبینانه البته تنها یک طرف ماجراست.
سناریوی صعودی؛ اسپیسایکس تا کجا میتواند رشد کند؟
در طرف مقابل، تحلیلگران اوپنهایمر نگاه بسیار خوشبینانهتری دارند و ارزش هر سهم اسپیسایکس را حدود ۲۵۰ دلار برآورد کردهاند. در این صورت، ارزش هشت سهم به حدود ۲۰۰۰ دلار میرسد؛ یعنی سرمایهگذاری ۱۰۸۸ دلاری میتواند نزدیک به دو برابر شود.
منطق این دیدگاه تنها بر صنعت فضایی متکی نیست. اسپیسایکس به دلیل ساختار یکپارچه خود در حوزههای مختلف فناوری، از پرتاب ماهواره تا ارتباطات و زیرساختهای هوش مصنوعی، میتواند در صورت موفقیت پروژههای جدید به شرکتی بسیار بزرگتر از یک شرکت فضایی تبدیل شود.
یکی از مهمترین عوامل در این سناریو، رشد سریع درآمد است. بر اساس سناریوی بسیار خوشبینانه، فروش اسپیسایکس میتواند از حدود ۴۴ میلیارد دلار در سال جاری به بیش از ۷۶۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۰ برسد. اگر چنین رشدی محقق شود، ارزشگذاری فعلی شرکت در مقایسه با درآمد آینده آن میتواند کاملاً متفاوت به نظر برسد. اما رسیدن به این هدف هزینه بسیار سنگینی خواهد داشت.
رشد ۷۶۰ میلیارد دلاری بدون سرمایهگذاری سنگین ممکن نیست
برای رسیدن درآمد اسپیسایکس از ۴۴ میلیارد دلار به بیش از ۷۶۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۰، شرکت باید ظرفیت عملیاتی خود را در مقیاسی بیسابقه افزایش دهد. برآوردهای مطرحشده نشان میدهد اسپیسایکس برای تحقق چنین رشدی ممکن است به حدود ۸۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری در فاصله زمانی فعلی تا سال ۲۰۳۰ نیاز داشته باشد.
این رقم حتی برای شرکتی در ابعاد اسپیسایکس بسیار بزرگ است و احتمالاً تأمین چنین سرمایهای تنها از طریق جریان نقدی داخلی امکانپذیر نخواهد بود. در چنین شرایطی، شرکت ممکن است مجبور شود صدها میلیارد دلار بدهی جذب کند یا با انتشار سهام جدید، سرمایه موردنیاز را تأمین کند. هر دو روش میتوانند پیامدهایی برای سهامداران فعلی داشته باشند.
افزایش بدهی، هزینه مالی و ریسک ترازنامه را بالا میبرد و انتشار سهام جدید نیز باعث کاهش سهم نسبی سهامداران فعلی از مالکیت شرکت میشود. بنابراین رشد سریع درآمد به خودی خود به معنای افزایش متناسب ارزش سهام نیست. سرمایهگذاران باید ببینند این رشد با چه میزان سرمایهگذاری و با چه هزینهای ایجاد خواهد شد.
“
«به نظر من، جذابیت اسپیسایکس دقیقاً در همان نقطهای قرار دارد که ریسک آن شکل میگیرد. قیمت فعلی تنها زمانی قابل دفاع است که سرمایهگذار بخشی از رشد بسیار سنگین آینده را از پیش در ارزش شرکت لحاظ کند؛ اما فاصله میان ارزشگذاری ۱۰۰ دلاری و ۲۵۰ دلاری نشان میدهد هنوز درباره اندازه واقعی این آینده اجماع وجود ندارد. به همین دلیل، من اسپیسایکس را در این مقطع بیشتر یک سرمایهگذاری با پتانسیل بازده بسیار بالا و ریسک ارزشگذاری بسیار سنگین میبینم تا یک فرصت کمریسک؛ شرکتی که اگر بتواند رشد درآمد و سرمایهگذاریهای عظیم خود را به بهرهوری واقعی تبدیل کند، ظرفیت ایجاد ارزش استثنایی دارد، اما کوچکترین فاصله میان وعدههای آینده و عملکرد واقعی میتواند فشار زیادی بر قیمت سهام وارد کند.»
بابک شیری
هوش مصنوعی؛ برگ برنده یا عامل افزایش هزینه؟
یکی از مهمترین تفاوتهای اسپیسایکس با یک شرکت فضایی معمولی، تلاش برای ورود به حوزههای مرتبط با هوش مصنوعی است. تحلیلگران اوپنهایمر بخشی از نگاه مثبت خود را به ساختار یکپارچه فناوری اسپیسایکس و امکان توسعه فعالیتهای مرتبط با هوش مصنوعی نسبت دادهاند. همچنین احتمال خرید شرکتهای فعال در این حوزه میتواند دامنه فعالیت اسپیسایکس را گستردهتر کند.
اگر شرکت بتواند زیرساختهای فضایی، ارتباطی و هوش مصنوعی را در یک مجموعه یکپارچه به کار بگیرد، ممکن است منابع درآمدی جدیدی ایجاد شود که در ارزشگذاریهای سنتی شرکتهای فضایی دیده نمیشود.
با این حال، همین موضوع میتواند نیاز سرمایهای شرکت را نیز افزایش دهد. توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی، خرید شرکتهای فناوری و افزایش ظرفیتهای محاسباتی همگی به سرمایهگذاری سنگین نیاز دارند. بنابراین هوش مصنوعی برای اسپیسایکس همزمان میتواند بزرگترین فرصت رشد و یکی از مهمترین عوامل افزایش نیاز سرمایه باشد.
بدترین سناریو برای سهام اسپیسایکس چیست؟
در طرف مقابل، برخی تحلیلها ارزش واقعی اسپیسایکس را بسیار پایینتر از قیمت فعلی میدانند. بر اساس یک برآورد بسیار محافظهکارانه، ارزش شرکت میتواند بیشتر به شرکتهای ارتباطی مانند T-Mobile نزدیک باشد. در این صورت، ارزش کل شرکت در محدوده ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیارد دلار قرار میگیرد که تقریباً معادل ۳۸ دلار برای هر سهم است. در چنین سناریویی، هشت سهم خریداریشده با قیمت امروز تنها حدود ۳۰۰ دلار ارزش خواهند داشت.
با این حال، حتی این دیدگاه نیز معتقد است قیمت سهم احتمالاً به چنین سطحی سقوط نخواهد کرد و محدوده ۷۰ دلار میتواند کف بسیار بدبینانهتری برای ارزش سهم باشد. در این حالت، ارزش هشت سهم حدود ۵۶۰ دلار خواهد بود؛ یعنی تقریباً نیمی از سرمایه اولیه ۱۰۸۸ دلاری از بین میرود.
این اختلاف نشان میدهد ریسک سرمایهگذاری در اسپیسایکس بسیار بالاست. سرمایهگذار عملاً روی مجموعهای از پروژهها و بازارهایی سرمایهگذاری میکند که بخش بزرگی از ارزش اقتصادی آنها هنوز در آینده قرار دارد.
سرمایهگذاری ۱۰۸۸ دلاری تا ۲۰۳۰ چقدر میارزد؟
اگر سه سناریوی اصلی را کنار یکدیگر قرار دهیم، تصویر روشنتری از ریسک و بازده احتمالی اسپیسایکس به دست میآید. در سناریوی بسیار بدبینانه، قیمت سهم میتواند تا ۷۰ دلار کاهش پیدا کند و سرمایه ۱۰۸۸ دلاری به حدود ۵۶۰ دلار برسد.
در سناریوی میانه، اگر شرکت بتواند بخشی از برنامههای رشد خود را عملی کند، قیمت سهم میتواند در محدوده فعلی یا بالاتر باقی بماند. در سناریوی خوشبینانه اوپنهایمر، قیمت سهم به ۲۵۰ دلار میرسد و ارزش هشت سهم به حدود ۲۰۰۰ دلار افزایش پیدا میکند.
حتی فراتر از این سناریو نیز امکان رشد وجود دارد. اگر اسپیسایکس واقعاً بتواند رشد سهرقمی درآمد را ثبت کند و شرکتهای ارزشمند حوزه هوش مصنوعی را به مجموعه خود اضافه کند، ممکن است بازار قیمت سهم را به بالاتر از ۲۵۰ دلار برساند. در چنین شرایطی، ارزش هشت سهم میتواند به ۲۵۰۰ دلار یا بیشتر برسد.
بنابراین دامنه احتمالی ارزش سرمایهگذاری ۱۰۸۸ دلاری تا سال ۲۰۳۰ بسیار گسترده است؛ از ۵۶۰ دلار در سناریوی بسیار بدبینانه تا ۲۵۰۰ دلار یا بیشتر در سناریوی بسیار خوشبینانه.
جمعبندی
اسپیسایکس در نقطهای قرار گرفته که ارزش آن دیگر فقط با تعداد موشکهای پرتابشده یا درآمد فعلی قابل سنجش نیست. بخش مهمی از ارزش شرکت به موفقیت پروژههای آینده، توسعه شبکه ماهوارهای، رشد بازار ارتباطات، ورود عمیقتر به هوش مصنوعی و توانایی تأمین صدها میلیارد دلار سرمایه وابسته است.
قیمت حدود ۱۳۵ دلاری فعلی نشان میدهد بازار هنوز میان دو روایت کاملاً متفاوت مردد است. یک روایت میگوید اسپیسایکس بیش از اندازه برای آینده قیمتگذاری شده و بازار هدف ۲۸ تریلیون دلاری آن بیش از حد خوشبینانه است؛ روایت دیگر معتقد است ترکیب فناوری فضایی، ارتباطات و هوش مصنوعی میتواند شرکت را به یکی از بزرگترین کسبوکارهای جهان تبدیل کند.
در نتیجه، سرمایهگذاری در اسپیسایکس بیشتر از آنکه یک تصمیم معمول برای خرید سهام باشد، نوعی شرطبندی بر توانایی شرکت برای ساختن بازارهایی است که هنوز بخش بزرگی از آنها وجود خارجی ندارند.
در ترجمه برخی نقاط این مقاله از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
