بازار هوافضا در آستانه ورود به یک دوره تحول بزرگ قرار دارد. از توسعه موشکهای قابل استفاده مجدد و اینترنت ماهوارهای گرفته تا تاکسیهای پرنده برقی، شرکتهای فناوری در حال تغییر شیوه حرکت انسان در زمین و خارج از آن هستند.
در میان بازیگران این صنعت، دو نام بیش از سایرین توجه سرمایهگذاران را جلب کردهاند: اسپیسایکس (SpaceX) بهعنوان رهبر صنعت پرتاب فضایی و ارتباطات ماهوارهای، و آرچر اوییشن (Archer Aviation) که روی آینده حملونقل هوایی شهری با هواپیماهای عمودپرواز برقی (eVTOL) تمرکز دارد.
هر دو شرکت نماینده یک شرطبندی بزرگ روی آینده حملونقل هستند، اما تفاوت قابل توجهی در میزان بلوغ کسبوکار، درآمد فعلی و ریسک سرمایهگذاری دارند.
- اسپیسایکس دارای یک کسبوکار عملیاتی بزرگ در حوزه پرتاب و اینترنت ماهوارهای است.
- آرچر هنوز در مرحله توسعه فناوری و دریافت مجوزهای تجاری قرار دارد.
- هر دو شرکت به آینده حملونقل وابسته هستند، اما سطح ریسک آنها کاملاً متفاوت است.
- اسپیسایکس از نظر درآمد، مقیاس و جایگاه بازار فاصله زیادی با رقبای نوپا دارد.
اسپیسایکس؛ غول فضایی با یک کسبوکار واقعی
اسپیسایکس با توسعه موشکهای قابل استفاده مجدد، فضاپیمای استارشیپ و شبکه اینترنت ماهوارهای استارلینک، یکی از مهمترین شرکتهای فناوری جهان محسوب میشود.
مزیت اصلی این شرکت، برخلاف بسیاری از شرکتهای فضایی نوپا، داشتن یک کسبوکار عملیاتی و درآمدزا است. شبکه استارلینک اکنون یکی از بزرگترین پروژههای ارتباطات ماهوارهای جهان محسوب میشود و میتواند پایه اصلی رشد آینده شرکت باشد.
اسپیسایکس در سال مالی ۲۰۲۵ حدود ۱۸.۷ میلیارد دلار درآمد ثبت کرد که نسبت به سال قبل حدود ۳۳ درصد رشد داشته است. با این حال، توسعه زیرساخت استارلینک و پروژههای سنگین مانند استارشیپ هزینههای بسیار بالایی ایجاد کرده و شرکت در همین دوره حدود ۵ میلیارد دلار زیان خالص گزارش کرده است.
در پایان سال ۲۰۲۵، نسبت دارایی جاری به بدهی جاری شرکت حدود ۱.۴ برابر بود که نشاندهنده توانایی مناسب برای پوشش تعهدات کوتاهمدت است.
با این حال، جریان نقد آزاد اسپیسایکس همچنان منفی است؛ زیرا سرمایهگذاری عظیمی برای توسعه شبکه ماهوارهای و نسل جدید موشکهای سنگین انجام میشود.
آرچر اوییشن؛ شرطبندی روی تاکسیهای پرنده
آرچر اوییشن مسیر متفاوتی را دنبال میکند. این شرکت در حال توسعه هواپیماهای برقی عمودپرواز (eVTOL) برای استفاده تجاری و نظامی است؛ فناوریای که میتواند آینده حملونقل شهری را تغییر دهد.
این شرکت با همکاریهایی مانند قرارداد احتمالی با یونایتد ایرلاینز برای خرید هواپیماهای Midnight به ارزش تا یک میلیارد دلار، حمایت شرکتهایی مانند استلانتیس و همکاری با نیروی هوایی آمریکا، تلاش میکند جایگاه خود را در بازار آینده تثبیت کند.
اما آرچر هنوز در مرحله پیشتجاری قرار دارد.
این شرکت در سال مالی ۲۰۲۵ تنها حدود ۳۰۰ هزار دلار درآمد ثبت کرد، در حالی که زیان خالص آن به حدود ۶۱۸ میلیون دلار رسید.
نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام آرچر حدود ۰.۱ برابر است که نشان میدهد وابستگی زیادی به بدهی ندارد، اما همچنان برای توسعه تولید، دریافت مجوزها و ورود به بازار به سرمایه قابل توجهی نیاز دارد.
مقایسه ریسک سرمایهگذاری
ریسکهای اسپیسایکس:
- شکست مأموریتهای فضایی یا تأخیر در برنامه استارشیپ میتواند هزینههای سنگینی ایجاد کند.
- رقابت با شرکتهایی مانند بوئینگ و لاکهید مارتین ادامه دارد.
- مقررات مربوط به ماهوارهها، زبالههای فضایی و استفاده از مدار زمین میتواند توسعه استارلینک را محدود کند.
ریسکهای آرچر:
- دریافت تأییدیههای نهایی سازمان هوانوردی آمریکا (FAA) برای پرواز تجاری همچنان یک مانع بزرگ است.
- شرکت تاکنون بیش از ۲.۳ میلیارد دلار زیان انباشته داشته است.
- رقابت شدید با شرکتهایی مانند جابی اوییشن و چالشهای حقوقی مرتبط با مالکیت فکری، ریسکهای مهمی ایجاد میکند.
مقایسه ارزشگذاری
هیچکدام از دو شرکت انتظار نمیرود در ۱۲ ماه آینده سودآور شوند، اما فاصله ارزشگذاری آنها بسیار قابل توجه است.
| شاخص | اسپیسایکس | آرچر اوییشن |
|---|---|---|
| نسبت قیمت به فروش (P/S) | حدود ۸۴ برابر | حدود ۱۵۹۰ برابر |
| سودآوری فعلی | زیانده | زیانده |
| مرحله کسبوکار | عملیاتی و درآمدزا | پیشتجاری |
ارزشگذاری بالای آرچر نشان میدهد سرمایهگذاران بخش بزرگی از آینده این شرکت را پیشخور کردهاند و انتظار موفقیت فناوری eVTOL را در سالهای آینده دارند.
کدام سهام برای ۲۰۲۶ جذابتر است؟
اسپیسایکس همچنان بر پایه یک مزیت رقابتی واقعی حرکت میکند: موشکهای قابل استفاده مجدد و شبکه استارلینک.
قابلیت استفاده مجدد از موشکها هزینه هر پرتاب را کاهش میدهد و به شرکت اجازه میدهد مقیاس فعالیت خود را افزایش دهد. تحلیلگران انتظار دارند درآمد شرکت در سال ۲۰۲۶ به حدود ۳۹ میلیارد دلار برسد و زیان آن کاهش پیدا کند؛ همچنین برخی پیشبینیها ورود شرکت به سودآوری در سال ۲۰۲۷ را محتمل میدانند.
از سوی دیگر، آرچر در بازاری فعالیت میکند که پتانسیل بسیار بالایی دارد. کشورهای مختلف مانند ژاپن، کره جنوبی و عربستان نیز در حال ایجاد چارچوبهای قانونی برای توسعه هواپیماهای eVTOL هستند.
اما مسیر تجاری شدن این فناوری هنوز طولانی است. آرچر ابتدا قصد دارد روی کاربردهای نظامی و حملونقل بار تمرکز کند، زیرا ورود به این بازارها نسبت به حملونقل مسافر شهری سادهتر است.
پیام این رقابت برای بازار چیست؟
رقابت میان اسپیسایکس و آرچر نشاندهنده دو مسیر متفاوت در سرمایهگذاری فناوری است:
اسپیسایکس نماینده شرکتی است که ابتدا یک زیرساخت واقعی ایجاد کرده و سپس به دنبال توسعه بازارهای جدید است.
آرچر نماینده یک فناوری آیندهمحور است که در صورت موفقیت میتواند یک صنعت کاملاً جدید ایجاد کند، اما مسیر رسیدن به درآمد پایدار هنوز پر از ریسک است.
در مجموع، برای سال ۲۰۲۶ اسپیسایکس گزینهای با ریسک کمتر و پشتوانه عملیاتی قویتر محسوب میشود؛ زیرا حتی در صورت تأخیر در پروژههای بلندپروازانه، کسبوکار استارلینک و پرتابهای فضایی میتواند ارزش شرکت را حفظ کند.
